III CZ 249/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marta Romańska
29 stycznia 2026 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 29 stycznia 2026 r. w Warszawie
zażalenia R. P. i R. P.1
na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 16 czerwca 2025 r., VII AGa 875/23,
w sprawie z powództwa R. P. i R. P.1
przeciwko P. spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
uchyla zaskarżony wyrok, pozostawiając rozstrzygnięcie o
kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia
kończącego postępowanie w sprawie.
[dr]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 16 czerwca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie
uchylił w punkcie pierwszym i trzecim – zaskarżony apelacją pozwanego –
wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 15 lutego 2023 r. w sprawie
z powództwa R. P. i R. P.1 przeciwko P. S.A. w W. (poprzednio: Przedsiębiorstwo
Państwowe „P. 2” w W.) o zapłatę i w tej części przekazał sprawę Sądowi
Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny stwierdził, że nie została rozpoznana istoty sprawy, gdyż sąd
pierwszej instancji wyprowadził odmienne niż należało wnioski z opinii biegłego
sądowego z zakresu akustyki. Sąd pierwszej instancji uznał za właściwe
III CZ 249/25
2
zasądzenie kwoty, na którą opiewa faktura pro forma wystawiona
w związku z zaplanowanym przez powodów remontem dachu. Natomiast z opinii
biegłego sądowego wynikało, że celem rewitalizacji akustycznej nieruchomości
powodów należy w budynku wymienić okna i drzwi balkonowe, a także
zainstalować klimatyzację. W związku z tym powództwo o nakłady konieczne do
poniesienia w celu zapewnienia w budynku na nieruchomości powodów
prawidłowego klimatu akustycznego przez zasądzenie kwoty koniecznej do
wydania przez powodów na wykonanie prac, co do których nie stwierdzono, aby
były celowe, nie mogło być uwzględnione. Sąd pierwszej instancji uznał, że
wystarczające do uwzględnienia powództwa jest przedstawienie dowodu
zwyczajnie nieprzydatnego dla ustalenia wysokości szkody w tym zakresie.
Ustalenie kwoty, którą należy wydatkować celem wykonania stosownych prac
remontowych w budynku na nieruchomości powodów wymaga wiadomości
specjalnych, trzeba w tym zakresie przeprowadzić postępowanie dowodowe
w całości, w tym przypadku jest to dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu
budownictwa.
W zażaleniu na orzeczenie z 16 czerwca 2025 r. powodowie zarzucili,
że zostało ono wydane z naruszeniem art. 386 § 4 k.p.c. przez przyjęcie, że sąd
pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że zażalenie
przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c. ma na celu jedynie skontrolowanie przez Sąd
Najwyższy, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji zostało prawidłowo
oparte na jednej z przesłanek przewidzianych w art. 386 § 2 lub 4 k.p.c., a więc czy
powołana przez sąd drugiej instancji przyczyna uchylenia odpowiada
wskazanej w uzasadnieniu podstawie ustawowej i czy rzeczywiście wystąpiła ona
w sprawie. Dokonywana ocena powinna mieć zatem charakter formalny, skupiać
się wyłącznie na ustanowionych w powołanych przepisach przesłankach uchylenia
orzeczenia sądu pierwszej instancji i nie może wkraczać nie tylko w ocenę
merytorycznego stanowiska sądu drugiej instancji w kwestii materialnoprawnych
podstaw rozstrzygnięcia, lecz także w ocenę prawidłowości zastosowania przez ten
III CZ 249/25
3
sąd innych przepisów prawa procesowego, niezwiązanych bezpośrednio ze
wskazaną przyczyną uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji (zob. np.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 listopada 2012 r., IV CZ 147/12,
OSNC 2013, nr 3, poz. 41; z 29 października 2015 r., I CZ 92/15, i z 7 kwietnia
2016 r., II CZ 6/16).
Nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c., na
które w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia powołał się Sąd Apelacyjny, jest
wadliwością rozstrzygnięcia polegającą na wydaniu przez sąd pierwszej instancji
orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem postępowania, bądź
na zaniechaniu zbadania przez ten sąd materialnej podstawy żądania albo
merytorycznych zarzutów stron z powodu bezpodstawnego przyjęcia, że wystąpiła
przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (zob. np.
postanowienia Sądu Najwyższego z 23 września 1998 r., II CKN 897/97,
OSNC 1999, nr 1, poz. 22; z 12 lutego 2002 r., I CKN 486/00, OSP 2003, z. 3, poz.
36; z 19 czerwca 2013 r., I CSK 156/13, OSNC-ZD 2014, nr C, poz. 57; z 25
czerwca 2015 r., V CZ 35/15 i z 7 kwietnia 2016 r., II CZ 6/16).
Sąd Najwyższy wyjaśnił również, że o nierozpoznaniu istoty sprawy nie
świadczy potrzeba poczynienia dalszych ustaleń co do okoliczności faktycznych
sprawy, choćby decydujących z punktu widzenia kierunku jej rozstrzygnięcia.
Dokonanie przez sąd drugiej instancji odmiennej oceny prawnej roszczenia
i związana z tym potrzeba poczynienia dodatkowych ustaleń faktycznych nie
upoważnia więc co do zasady do zarzucenia sądowi pierwszej instancji
nierozpoznania istoty sprawy, a wskazuje jedynie, że istota sprawy nie została
rozpoznana należycie, a zatem dostatecznie szczegółowo (por. np. postanowienia
Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 2016 r., II CZ 113/16, z 20 stycznia 2017 r.,
I CZ 1/17, z 26 czerwca 2020 r., V CZ 25/20 i z 26 lutego 2021 r., I CZ 88/20).
W ocenie Sądu Apelacyjnego o nierozpoznaniu istoty sprawy świadczy
konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, a więc
powołania dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa w celu
ustalenia kwoty, jaką należy ponieść na wykonanie stosownych prac remontowych
w budynku na nieruchomości powodów.
III CZ 249/25
4
W sprawie nie zaistniała konieczność przeprowadzenia postępowania
dowodowego w całości, a z motywów zaskarżonego orzeczenia wynika raczej, że
sąd drugiej instancji nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku rozpoznania
sprawy na nowo w instancji apelacyjnej (art. 378 § 1 k.p.c.). Jeżeli sąd drugiej
instancji uznał, że dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne były niepełne
i niewystarczające do oceny zasadności powództwa, to miał obowiązek ustalenia te
uzupełnić i przeprowadzić ich własną poszerzona ocenę (zob. m.in.: postanowienia
Sądu Najwyższego: z 20 stycznia 2017 r., I CZ 1/17, z 3 lutego 2017 r.,
II CZ 146/16). W systemie apelacji pełnej sąd drugiej instancji kontynuuje –
w granicach zaskarżenia – merytoryczne rozpoznawanie sprawy (uchwała Sądu
Najwyższego z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz. 55).
Stwierdzona przez Sąd Apelacyjny potrzeba poczynienia dodatkowych
ustaleń faktycznych w sprawie czy też przeprowadzenia w sprawie dodatkowych
dowodów nie uzasadniała wydania wyroku kasatoryjnego, gdyż w obowiązującym
w polskiej procedurze cywilnej modelu apelacji pełnej wydanie takiego wyroku
może nastąpić tylko wtedy, gdy w sprawie zachodzi potrzeba przeprowadzenia
postępowania dowodowego w całości. Konieczność zaś poczynienia pewnych
dodatkowych ustaleń faktycznych nie uzasadnia wniosku, że to Sąd Apelacyjny
dokonywałby po raz pierwszy lub ponownie wszystkich ustaleń faktycznych
(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2021 r., V CZ 66/20).
Z tych względów, na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.
oraz art. 108 § 2 w związku z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c., orzeczono
jak w postanowieniu.
Marta Romańska
[dr]
[a.ł]
