III CZ 238/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
18 grudnia 2025 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 18 grudnia 2025 r. w Warszawie
zażalenia L.S. i A.S.
na wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 20 grudnia 2024 r., I ACa 1361/23,
w sprawie z powództwa L.S. i A.S.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w G.
o zapłatę i ustalenie,
oddala zażalenie i pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach
postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym
postępowanie.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 20 grudnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi uchylił zaskarżony
wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu z 10 marca 2023 r. i sprawę przekazał temu
Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
2. Sąd drugiej instancji wskazał, że podniesiony przez powodów w dniu
15 lipca 2024 r. zarzut potrącenia wymaga dokonania ustaleń wykraczających poza
zakres postępowania apelacyjnego.
3. Zażalenie na powyższy wyrok wnieśli powodowie. Powołując się m.in. na
zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. skarżący wnieśli o uchylenie wyroku Sądu
Apelacyjnego.
III CZ 238/25
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Zażalenie unormowane w art. 3941 § 11 k.p.c. jest szczególnym rodzajem
środka zaskarżenia, albowiem nie służy ocenie prawidłowości czynności
sądu odwoławczego podjętych w celu wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy
ani także zaprezentowanego przez ten sąd poglądu na temat wykładni prawa
materialnego mającego zastosowanie w sprawie. Zażalenie na orzeczenie
kasatoryjne sądu drugiej instancji ma służyć jedynie poddaniu kontroli, czy zostało
ono prawidłowo wydane. Sąd Najwyższy ocenia, czy stwierdzone przez
sąd odwoławczy okoliczności są tymi, które w świetle art. 386 § 2 i 4 k.p.c.
usprawiedliwiają wydanie orzeczenia kasatoryjnego, a nie reformatoryjnego, i –
w zależności od wyniku – albo oddala zażalenie, albo uchyla zaskarżone
orzeczenie.
5. Należy podkreślić, że środek odwoławczy unormowany w art. 3941 § 11
k.p.c. pozostaje zażaleniem, a przy jego rozpoznawaniu Sąd Najwyższy nie bada
istoty sprawy, a mianowicie tego, co w świetle zgłoszonego żądania i jego
podstawy faktycznej stanowiło przedmiot postępowania. Przewidziane bowiem
w art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenie jest skierowane przeciwko uchyleniu przez sąd
drugiej instancji orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
6. Uchylenie orzeczenia przez sąd odwoławczy połączone z przekazaniem
sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji może nastąpić
wyłącznie w razie nierozpoznania istoty sprawy przez ten sąd albo gdy wydanie
orzeczenia wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości (art.
386 § 4 k.p.c), ewentualnie zachodzi nieważność postępowania (art. 386 § 2 k.p.c.).
7. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano wielokrotnie, że
nierozpoznanie istoty sprawy, w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c., jest wadliwością
rozstrzygnięcia polegającą na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia,
które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, bądź zaniechaniu
zbadania przez ten sąd materialnej podstawy żądania albo merytorycznych
zarzutów stron z powodu bezpodstawnego przyjęcia, że istnieje przesłanka
materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca żądanie (zob. postanowienia SN:
III CZ 238/25
3
z 17 kwietnia 2024r., III CZ 25/24; z 12 lutego 2024 r., III CZ 131/23, i 21 grudnia
2023 r., III CZ 197/23).
8. Analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku,
że Sąd Apelacyjny prawidłowo zinterpretował przesłanki orzeczenia kasatoryjnego
ujęte w art. 386 § 4 k.p.c. Bezspornym jest bowiem, że zarzut potrącenia dotyczy
istoty sprawy, a jego ocena wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego
w całości.
9. W tej sytuacji odnoszenie się do pozostałych zarzutów zażalenia jest
już zbędne.
10. Z przytoczonych względów, na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art.
3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy oddalił zażalenie i pozostawił rozstrzygnięcie
o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie.
Krzysztof Grzesiowski
(G.N.-J.)
[a.ł]
