III CZ 221/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Zawistowski
1 września 2025 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 1 września 2025 r. w Warszawie
zażalenia R. AG w W.
na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 17 maja 2024 r., VII AGa 711/23,
w sprawie z powództwa J.G.
przeciwko R. AG w W.
o ustalenie nieważności umowy i zapłatę,
1. uchyla wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 17 maja
2024 r. w zaskarżonej części (pkt II),
2. pozostawia orzeczenie o kosztach postępowania
zażaleniowego do rozstrzygnięcia w orzeczeniu kończącym
postępowanie w sprawie.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2022 r. uwzględnił
powództwo o ustalenie nieważności umowy oraz częściowo powództwo o zapłatę
wniesione przez powoda J.G. Od tego wyroku pozwany wniósł apelację.
Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 maja 2024 r. zmienił
w części zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo o ustalenie oraz
uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji w pozostałej części i w tym
zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Podstawą wydania
orzeczenia kasatoryjnego przez Sąd drugiej instancji było stwierdzenie, że wobec
III CZ 221/24
2
uznania, iż w miejsce wyeliminowanych klauzul przeliczeniowych winny wejść
zasady przeliczeniowe oparte o kursy obowiązujące w NBP przedwczesna była
ocena Sądu Okręgowego, który stwierdził zasadność roszczenie o zapłatę
w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, co spowodowało
nierozpoznanie istoty sprawy i uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku na
podstawie art. 386 § 4 k.p.c.
W zażaleniu pozwany zarzucił naruszenie art. 386 § 1 i 4 k.p.c. Skarżący
wniósł o uchylenie zaskarżonej części wyroku zawartej w pkt II.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W judykaturze utrwalone jest stanowisko, że w postępowaniu przed Sądem
Najwyższym, toczącym się na skutek zażalenia na orzeczenie kasatoryjne sądu
drugiej instancji, kognicja Sądu Najwyższego ogranicza się do zbadania czy zostały
naruszone przepisy postępowania określające podstawy uchylenia przez sąd
drugiej instancji zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej
instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny jako przesłankę uchylenia
wyroku Sądu pierwszej instancji wskazał art. 386 § 4 k.p.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że do
nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy sąd rozstrzygnął nie o tym,
co było przedmiotem sprawy, zaniechał w ogóle zbadania materialnej podstawy
żądania, pominął całkowicie merytoryczne zarzuty zgłoszone przez stronę,
rozstrzygnął o żądaniu powoda na innej podstawie faktycznej niż zgłoszona
w pozwie, nie rozważył zarzutów pozwanego dotyczących kwestii faktycznych lub
prawnych rzutujących na zasadność roszczenia powoda. Uwzględniając sposób
rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Okręgowy brak jest podstaw do uznania, że
istota sprawy nie została rozpoznana.
Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji wskazuje, że w sprawie
przeprowadzono postępowanie dowodowe, dokonano ustaleń faktycznych
i dokonano oceny zasadności całego żądania pozwu, a podstawą uwzględnienia
powództwa było stwierdzenie wadliwości umowy skutkującej jej nieważnością, co
uzasadniało także żądanie pieniężne oparte o treść art. 410 k.c. Nie można zatem
przyjąć, że Sąd Okręgowy nie zbadał materialnej podstawy żądania pozwu.
III CZ 221/24
3
Przyjęty w kodeksie postępowania cywilnego model apelacji pełnej zakłada, że sąd
drugiej instancji rozpoznając sprawę w granicach zaskarżenia dokonuje własnych
ustaleń faktycznych, opierając się na materiale zebranym w postępowaniu przed
sądem pierwszej instancji i prowadząc w razie potrzeby własne postępowanie
dowodowe oraz stosuje właściwe przepisy prawa materialnego. Postępowanie
apelacyjne co do zasady powinno więc zakończyć się wydaniem merytorycznego
orzeczenia rozstrzygającego definitywnie spór między stronami.
Argumentacja przedstawiona przez Sąd Apelacyjny wskazuje, że konieczne
jest uzupełnienie oceny dotyczącej zasadności powództwa o zapłatę,
z uwzględnieniem stanowiska Sądu Apelacyjnego dotyczącego bezzasadności
żądania stwierdzenia nieważności umowy kredytowej. Nie uzasadniało to
dostatecznie stwierdzenia, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy.
Z tych względów zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu na podstawie art.
3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c.
[a.ł]
