III CZ 169/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Zawistowski
12 maja 2025 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 12 maja 2025 r. w Warszawie
zażalenia A.M. i J.M.
na postanowienie Sądu Okręgowego w Koszalinie
z 10 kwietnia 2024 r., VII Ca 82/24,
w sprawie z wniosku D.C. i Z.C.
z udziałem A.M. i J.M.
o zniesienie współwłasności,
1. oddala zażalenie
2. pozostawia orzeczenie o kosztach postępowania
zażaleniowego do rozstrzygnięcia w orzeczeniu
kończącym postępowanie w sprawie.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Koszalinie postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2023 r.
dokonał zniesienia współwłasności nieruchomości oznaczonej we wniosku
złożonym przez D.C. i Z.C., a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Od tego
postanowienia wnioskodawcy i uczestnicy postępowania wnieśli apelację.
Sąd Okręgowy w Koszalinie postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2024 r.
uchylił w części zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji i przekazał
sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania. Podstawą wydania orzeczenia
kasatoryjnego przez Sąd drugiej instancji było stwierdzenie, że Sąd Rejonowy nie
rozpoznał zgłoszonego w toku postępowania żądania o zasądzenie pożytków lub
III CZ 169/24
2
nakładów. W tym zakresie Sąd Rejonowy nie przeprowadził postępowania
dowodowego i nie poczynił żadnych ustaleń, co spowodowało nierozpoznanie istoty
sprawy i uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku na podstawie art. 386 § 4
k.p.c.
W zażaleniu uczestnicy postępowania zarzucili naruszenie art. 386 § 4 k.p.c.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W judykaturze utrwalone jest stanowisko, że w postępowaniu przed Sądem
Najwyższym, toczącym się na skutek zażalenia na orzeczenie kasatoryjne sądu
drugiej instancji, kognicja Sądu Najwyższego ogranicza się do zbadania czy zostały
naruszone przepisy postępowania określające podstawy uchylenia przez sąd
drugiej instancji zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy sądowi pierwszej
instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy jako przesłankę uchylenia
wyroku Sądu pierwszej instancji wskazał art. 386 § 4 k.p.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że do
nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy sąd rozstrzygnął nie o tym,
co było przedmiotem sprawy, zaniechał w ogóle zbadania materialnej podstawy
żądania, pominął całkowicie merytoryczne zarzuty zgłoszone przez stronę,
rozstrzygnął o żądaniu powoda na innej podstawie faktycznej niż zgłoszona
w pozwie, nie rozważył zarzutów pozwanego dotyczących kwestii faktycznych lub
prawnych rzutujących na zasadność roszczenia powoda. Uwzględniając sposób
rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Okręgowy brak jest podstaw do uznania, że Sąd
ten wadliwie ocenił, iż istota sprawy nie została rozpoznana.
Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wskazuje, że w sprawie
o zniesienie współwłasności zostało zgłoszone również roszczenie dotyczące
rozliczenia pożytków i nakładów na nieruchomość i w tym zakresie Sąd Rejonowy
nie przeprowadził postępowania dowodowego, nie dokonał ustaleń faktycznych
oraz oceny zasadności zgłoszonych żądań. Nie można zatem przyjąć, że Sąd
Rejonowy w tym zakresie zbadał materialną podstawę żądania, co uzasadniało
III CZ 169/24
3
stwierdzenie przez Sąd Okręgowy, że istota sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c.
nie została rozpoznana.
Z tych względów zażalenie było pozbawione uzasadnionych podstaw
i podlegało oddaleniu na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.
[r.g.]
