III CZ 162/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Ireneusz Kunicki
23 lipca 2026 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 23 lipca 2026 r. w Warszawie
zażalenia J.R., A.C., D.C.
na wyrok częściowy Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 20 marca 2025 r., I ACa 3926/23,
w sprawie z powództwa J.R., A.C., D.C.
przeciwko syndykowi masy upadłości Bank spółki akcyjnej w upadłości w W.
o ustalenie,
1. oddala zażalenie,
2. pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach
zażaleniowego w orzeczeniu kończącym
w sprawie.
postępowania
postępowanie
(M.M.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem częściowym z 20 marca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie
uchylił w części wyrok z 28 czerwca 2022 r. Sądu Okręgowego w Warszawie
i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny
wskazał, że Sąd I instancji nie ustalił, czy powodowie mieli status konsumentów, co
w sprawie o ustalenie ważności kredytu indeksowanego do CHF oznacza
nierozpoznanie istoty sprawy (art. 386 § 4 k.p.c.).
III CZ 162/25
2
Zażalenie od wyroku Sądu II instancji złożyła strona powodowa, wnosząc
o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy temu
Sądowi do ponownego rozpoznania apelacji pozwanego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Jak wynika z art. 386 § 2 i 4 k.p.c. sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony
wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji
jedynie wówczas, gdy doszło do nieważności postępowania, nierozpoznania istoty
sprawy bądź gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania
dowodowego w całości. Podstawą wydania przez Sąd Apelacyjny zaskarżonego
wyroku była druga z wymienionych przesłanek.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego przez
nierozpoznanie istoty sprawy należy rozumieć nieprawidłowość rozstrzygnięcia,
która polega na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi
się do tego, co było przedmiotem sprawy lub zaniechaniu zbadania materialnej
podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów stron z powodu błędnego
przyjęcia, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca
roszczenie powoda (zob. np. postanowienia SN: z 23 września 1998 r., II CKN
897/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 22; z 12 lutego 2002 r., I CKN 486/00, OSP 2003,
z. 3, poz. 36; z 19 czerwca 2013 r., I CSK 156/13; z 25 czerwca 2015 r., V CZ
35/15; z 7 kwietnia 2016 r., II CZ 6/16). O nierozpoznaniu istoty sprawy można
także mówić wówczas, gdy sąd pierwszej instancji dokonał prawnej oceny żądania
bez ustalenia podstawy faktycznej, co w konsekwencji oznaczałoby konieczność
poczynienia kluczowych ustaleń w instancji odwoławczej po raz pierwszy. W takiej
sytuacji procesowej zachodziłaby konieczność uchylenia orzeczenia sądu pierwszej
instancji z uwagi na respektowanie uprawnień stron, które wynikają z zasady
dwuinstancyjności postępowania sądowego (zob. np. postanowienia SN:
z 5 grudnia 2012 r., I CZ 168/12, OSNC 2013, nr 5, poz. 68; z 23 września 2016 r.,
II CZ 73/16; z 24 stycznia 2017 r., V CZ 92/16; z 16 listopada 2022 r., III CZ 268/22;
z 10 marca 2023 r., III CZ 449/22).
W niniejszej sprawie Sąd I instancji nie odniósł się w zasadzie w ogóle do
statusu powodów jako konsumentów, w szczególności do kwestii posiadania przez
III CZ 162/25
3
powodów gospodarstwa rybackiego oraz do tego, że kredyt spłacany był z jego
dochodów, a nadto do celu zawarcia umowy, którym była m.in. spłata innych
kredytów, w tym kredytów komercyjnych, o czym mówili sami powodowie.
Jeśli rozpoznanie istoty sprawy wiąże się z koniecznością prowadzenia
postępowania w znacznej części, przy jednoczesnej konieczności poczynienia po
raz pierwszy ustaleń co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, należy uznać,
że rzeczywiste rozpoznanie sprawy ograniczyło się do jednej instancji, wyrok sądu
I instancji powinien być uchylony, a sprawa przekazana temu sądowi do
ponownego rozpoznania (zob. postanowienia SN: z 13 listopada 2014 r., V CZ
73/14, z 6 czerwca 2014 r., I CZ 32/14, z 22 maja 2014 r., IV CZ 26/14, z 21 maja
2014 r., II CZ 8/14 oraz wyrok SN z 21 maja 2014 r., II CSK 509/13).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego dopuszcza się, że jeżeli zebrany
w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, iż zawierając sporną
umowę, powodowie nie byli konsumentami, może dojść do nierozpoznania przez
sąd pierwszej instancji istoty sprawy (art. 386 § 4 k.p.c.) (postanowienie SN
z 29 marca 2023 r., III CZ 323/22).
Z tego względu Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c. oddalił zażalenie. Orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego
pozostawił zgodnie z art. 108 § 1 w zw. z art. 398²¹ i art. 394¹ § 3 k.p.c. sądowi,
który wyda orzeczenie kończące postępowanie w sprawie.
(M.M.)
[a.ł]
