III CZ 144/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Zawistowski
12 maja 2025 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 12 maja 2025 r. w Warszawie
zażalenia Bank w W.
na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 15 maja 2023 r., VI ACa 1691/22,
w sprawie z powództwa M.M.
przeciwko Bank w W.
o ustalenie i zapłatę,
1. uchyla zaskarżony wyrok
2. pozostawia orzeczenie o kosztach postępowania
zażaleniowego do rozstrzygnięcia w orzeczeniu
kończącym postępowanie w sprawie.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 14 września 2022 r. oddalił
powództwo wniesione przez powódkę M.M. przeciwko Bank w W. Od tego wyroku
powódka wniosła apelację.
Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 maja 2023 r. uchylił
zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego
rozpoznania. Podstawą wydania orzeczenia kasatoryjnego przez Sąd drugiej
instancji było stwierdzenie, że Sąd Okręgowy w istocie nie zbadał abuzywności
kwestionowanych przez powodów klauzul umownych, co spowodowało
III CZ 144/24
2
nierozpoznanie istoty sprawy i uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku na
podstawie art. 386 § 4 k.p.c.
W zażaleniu pozwany zarzucił naruszenie art. 386 § 1 i § 4 k.p.c. Skarżący
wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W judykaturze utrwalone jest stanowisko, że w postępowaniu przed Sądem
Najwyższym, toczącym się na skutek zażalenia na orzeczenie kasatoryjne sądu
drugiej instancji, kognicja Sądu Najwyższego ogranicza się do zbadania czy zostały
naruszone przepisy postępowania określające podstawy uchylenia przez sąd
drugiej instancji zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej
instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny jako przesłankę uchylenia
wyroku Sądu pierwszej instancji wskazał art. 386 § 4 k.p.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że do
nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy sąd rozstrzygnął nie o tym,
co było przedmiotem sprawy, zaniechał w ogóle zbadania materialnej podstawy
żądania, pominął całkowicie merytoryczne zarzuty zgłoszone przez stronę,
rozstrzygnął o żądaniu powoda na innej podstawie faktycznej niż zgłoszona
w pozwie, nie rozważył zarzutów pozwanego dotyczących kwestii faktycznych lub
prawnych rzutujących na zasadność roszczenia powoda. Uwzględniając sposób
rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Okręgowy brak jest podstaw do uznania, że
istota sprawy nie została rozpoznana.
Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji wskazuje, że w sprawie
przeprowadzono postępowanie dowodowe, dokonano ustaleń faktycznych
i dokonano oceny zasadności żądania pozwu, a podstawą oddalenia powództwa
w zakresie, w którym poddano ocenie problematykę abuzywności postanowień
umownych było stwierdzenie, że umowa była indywidualnie negocjowana, została
sformułowana prostym i zrozumiałym językiem i nie podlegała badaniu w trybie art.
3851 k.c. Nie można zatem przyjąć, że Sąd Okręgowy nie zbadał materialnej
podstawy żądania pozwu. Przyjęty w kodeksie postępowania cywilnego model
apelacji pełnej zakłada, że sąd drugiej instancji rozpoznając sprawę w granicach
III CZ 144/24
3
zaskarżenia dokonuje własnych ustaleń faktycznych, opierając się na materiale
zebranym w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji i prowadząc w razie
potrzeby własne postępowanie dowodowe oraz stosuje właściwe przepisy prawa
materialnego. Postępowanie apelacyjne co do zasady powinno więc zakończyć się
wydaniem merytorycznego orzeczenia rozstrzygającego definitywnie spór między
stronami.
Argumentacja przedstawiona przez Sąd Apelacyjny wskazuje, że konieczne
jest uzupełnienie oceny dotyczącej abuzywności postanowień umownych
w związku ze stwierdzeniem, że nie znajdowała podstaw ocena Sądu Okręgowego,
iż klauzule indeksacyjne zamieszczone w umowie były przedmiotem
indywidualnych negocjacji, a wywody Sądu Okręgowego dotyczące abuzywności
mają ogólny charakter i „nie dotykają istoty klauzul indeksacyjnych” zawartych
w umowie. Nie uzasadniało to dostatecznie stwierdzenia, że Sąd Okręgowy nie
rozpoznał istoty sprawy.
Z tych względów zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu na podstawie art.
3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c.
[r.g.]
