III CZ 111/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
3 lipca 2026 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 3 lipca 2026 r. w Warszawie
zażalenia M.S.
na wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z 28 listopada 2025 r., I ACa 770/23,
w sprawie z powództwa R.W., A.W. i J.W.
przeciwko M.S.
o zapłatę,
oddala zażalenie i pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach
postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym
postępowanie.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 28 listopada 2025 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu uchylił
zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 23 września 2022 r. i sprawę
przekazał Sądowi Okręgowemu w Poznaniu – Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach
postępowania apelacyjnego.
2. Sąd Apelacyjny wskazał, że sąd pierwszej instancji ograniczył się
wyłącznie do badania kwestii legitymacji biernej pozwanego, nie podejmując się
jednak merytorycznej analizy sformułowanego roszczenia. Sąd drugiej instancji
przyjął, że wobec prawomocnego potwierdzenia wypadku przy pracy z udziałem
III CZ 111/26
2
W.W., Sąd Okręgowy winien zbadać sprawę merytorycznie pod kątem wystąpienia
pozostałych przesłanek w związku z powództwem o zadośćuczynienie. Takiej
analizy Sąd Okręgowy jednak nie przeprowadził.
3. Zażalenie na powyższy wyrok wniósł pozwany. Powołując się na zarzut
naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu
Apelacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Zażalenie unormowane w art. 3941 § 11 k.p.c. jest szczególnym rodzajem
środka zaskarżenia, albowiem nie służy ocenie prawidłowości czynności
sądu odwoławczego podjętych w celu wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy
ani także zaprezentowanego przez ten sąd poglądu na temat wykładni prawa
materialnego mającego zastosowanie w sprawie. Zażalenie na orzeczenie
kasatoryjne sądu drugiej instancji ma służyć jedynie poddaniu kontroli, czy zostało
ono prawidłowo wydane. Sąd Najwyższy ocenia, czy stwierdzone przez
sąd odwoławczy okoliczności są tymi, które w świetle art. 386 § 2 i 4 k.p.c.
usprawiedliwiają wydanie orzeczenia kasatoryjnego, a nie reformatoryjnego, i –
w zależności od wyniku – albo oddala zażalenie, albo uchyla zaskarżone
orzeczenie.
5. Należy podkreślić, że środek odwoławczy unormowany w art. 3941 § 11
k.p.c. pozostaje zażaleniem, a przy jego rozpoznawaniu Sąd Najwyższy nie bada
istoty sprawy, a mianowicie tego, co w świetle zgłoszonego żądania i jego
podstawy faktycznej stanowiło przedmiot postępowania. Przewidziane bowiem
w art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenie jest skierowane przeciwko uchyleniu przez sąd
drugiej instancji orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
6. Uchylenie orzeczenia przez sąd odwoławczy połączone z przekazaniem
sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji może nastąpić
wyłącznie w razie nierozpoznania istoty sprawy przez ten sąd albo gdy wydanie
orzeczenia wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości (art.
386 § 4 k.p.c), ewentualnie zachodzi nieważność postępowania (art. 386 § 2 k.p.c.).
7. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano wielokrotnie, że
nierozpoznanie istoty sprawy, w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c., jest wadliwością
III CZ 111/26
3
rozstrzygnięcia polegającą na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia,
które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, bądź zaniechaniu
zbadania przez ten sąd materialnej podstawy żądania albo merytorycznych
zarzutów stron z powodu bezpodstawnego przyjęcia, że istnieje przesłanka
materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca żądanie (zob. postanowienia SN:
z 17 kwietnia 2024r., III CZ 25/24; z 12 lutego 2024 r., III CZ 131/23, i 21 grudnia
2023 r., III CZ 197/23).
8. Analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku,
że Sąd Apelacyjny prawidłowo zinterpretował przesłanki orzeczenia kasatoryjnego
ujęte w art. 386 § 4 k.p.c. Bezspornym jest bowiem, że Sąd Okręgowy oddalił
powództwo z powodu braku legitymacji biernej, natomiast w ogóle nie zbadał
materialnej podstawy żądania i zaniechał zbadania merytorycznych zarzutów strony
powodowej.
9. Z przytoczonych względów, na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art.
3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy oddalił zażalenie i pozostawił rozstrzygnięcie
o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie.
(K.W.)
[a.ł]
