III CZ 110/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Władysław Pawlak
30 lipca 2025 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 30 lipca 2025 r. w Warszawie
zażalenia P. spółki akcyjnej w W.
na wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie
z 12 lutego 2025 r., II Ca 546/24,
w sprawie z powództwa P. spółki akcyjnej w W.
przeciwko N. D.
o zapłatę,
uchyla zaskarżony wyrok w pkt II (drugim) i pozostawia
rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego
w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
[PG]
UZASADNIENIE
P. S.A. w W. (dalej: „P. S.A.”) domagała się zasądzenia od pozwanej N. D.
kwoty 69 998, 26 zł z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za
opóźnienie od kwoty 58 743,24 zł od dnia 9 sierpnia 2023 r. do dnia zapłaty. Kwota
58 743,24 zł była identyfikowana przez stronę powodową z pozostałym - w związku
z wypowiedzeniem umowy pożyczki - do zapłaty kapitałem, zaś kwota 11 255,02 zł
ze skapitalizowanymi odsetkami. W toku postępowania – w związku z wezwaniem
(k. 103) - strona powodowa sprecyzowała, że na kwotę 11 255,02 zł składa się
III CZ 110/25
2
kwota skapitalizowanych odsetek kapitałowych (4996,74 zł) i odsetek karnych
(6258,28 zł).
Wyrokiem z 22 lutego 2024 r. Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie
zasądził od pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 69 998,26 zł z umownymi
odsetkami w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od kwoty
58 743,24 zł od dnia 9 sierpnia 2023 r. oraz orzekł o kosztach procesu.
Na skutek apelacji pozwanej Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił ją w zakresie
rozstrzygnięcia co do kwoty 58 743,24 zł z umownymi odsetkami w wysokości
odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 9 sierpnia 2023 r. do dnia zapłaty
(pkt I), natomiast w pozostałej części, tj. w zakresie orzeczenia o żądaniu
zasądzenia kwoty 11 255,02 zł uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał
w tym zakresie sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania (pkt II).
W ocenie Sądu drugiej instancji Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty
sprawy w zakresie roszczenia z tytułu skapitalizowanych odsetek, a to ze względu
na brak należytego jego sprecyzowania przez stronę powodową, wbrew art. 187
§ 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Zachodzi bowiem różnica pomiędzy kwotą dochodzonych
pozwem odsetek, a kwotą wynikającą z wyliczenia załączonego do pisma
precyzującego sposób wyliczenia tej należności. Według Sądu odwoławczego
rozpoznając sprawę ponownie Sąd Rejonowy powinien w pierwszej kolejności
wezwać powoda do sprecyzowania żądania pozwu, pod rygorem zawieszenia
postępowania, przez określenie, jakie dokładnie należności składają się na
dochodzoną pozwem kwotę należności ubocznych. Mianowicie w pozwie kwotę
z tego tytułu określono na 11 255,02 zł, zaś z dołączonego do pisma precyzującego
dokumentu wynika, że kwota odsetek kapitałowych daje sumę 4909,22 zł, zaś
kwota odsetek za opóźnienie wynosi 6148,66 zł, czyli łącznie 11 057,88 zł.
W zażaleniu strona powodowa zaskarżając wyrok Sądu odwoławczego
w pkt II wniosła o jego uchylenie i zasądzenie na jej rzecz od pozwanej kosztów
postępowania zażaleniowego. Zarzuciła naruszenie art. 386 § 4 k.p.c., w sytuacji
gdy z okoliczności faktycznych sprawy i ustaleń Sądów obu instancji wynika, że
dochodzona kwota tytułem skapitalizowanych odsetek została wyliczona co do
kwoty 11 057,88 zł (tj. 4909,22 zł + 6148,66 zł).
III CZ 110/25
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W postępowaniu wywołanym zażaleniem strony, skierowanym na podstawie
art. 394¹ § 1¹ k.p.c. przeciwko uchyleniu przez sąd drugiej instancji wyroku sądu
pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, ocenie
podlega jedynie prawidłowość zakwalifikowania przez sąd odwoławczy określonej
sytuacji procesowej jako odpowiadającej powołanej przez ten sąd podstawie
orzeczenia kasatoryjnego. Ocena ta nie obejmuje natomiast zarówno
merytorycznego stanowiska prawnego sądu drugiej instancji, jak i prawidłowości
zastosowania przepisów prawa procesowego, które nie odnoszą się do kwalifikacji
powstałej sytuacji procesowej w kontekście przesłanek z art. 386 § 4 k.p.c.
Oznacza to, że Sąd Najwyższy sprawdza jedynie, czy rzeczywiście doszło do
nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy, albo czy wydanie
wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego z 22 listopada 2013 r., II CZ 79/13, niepubl.,
z 24 stycznia 2014 r., V CZ 87/13, niepubl., z 22 lipca 2015 r. I UZ 6/15, niepubl.).
Wszelkie inne wady, dotyczące naruszeń prawa materialnego, czy też
procesowego (poza nieważnością postępowania - art. 386 § 2 k.p.c.), nie
uzasadniają uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego
rozpoznania. Wszystkie tego rodzaju braki powinny być w systemie apelacji pełnej
załatwiane bezpośrednio w postępowaniu apelacyjnym (por. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 19 grudnia 2012 r., II CZ 141/12, niepubl.; z 2 października 2014 r.,
IV CZ 68/14, niepubl.).
Pojęcie nierozpoznania istoty sprawy interpretowane jest jako wadliwość
rozstrzygnięcia, polegająca na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia,
które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, bądź na zaniechaniu
zbadania przez ten Sąd materialnej podstawy żądania albo oceny merytorycznych
zarzutów strony przy bezpodstawnym przyjęciu, że istnieje przesłanka
materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z 23 września 1998 r., II CKN 897/97, OSNC 1999 nr 1,
poz. 22; wyroki Sądu Najwyższego z 12 lutego 2002 r., I CKN 486/00, OSP 2003
nr 3, poz. 36 oraz z 12 listopada 2007 r., I PK 140/07, OSNP 2009, nr 1-2, poz. 2).
III CZ 110/25
4
Sąd odwoławczy błędnie uznał, że w kontekście treści pozwu w zakresie
roszczenia z tytułu skapitalizowanych odsetek oraz pisma precyzującego żądanie
w tym zakresie, nie doszło do rozpoznania przez Sąd Rejonowy istoty sprawy
w przedstawionym wyżej rozumieniu. W piśmie procesowym z 2 stycznia 2024 r.
i załączonym do niego dokumencie strona powodowa skonkretyzowana sposób
wyliczenia kwoty skapitalizowanych odsetek poprzez określenie od jakich kwot i za
jaki okres zostały one naliczone. W konsekwencji nie można przyjąć, że pozew
w tym zakresie nie wypełniał formalnych wymogów przewidzianych w art. 187 § 1
pkt 1, 11 i 2 k.p.c. Okoliczność, że z treści załączonego do tego pisma procesowego
dokumentu prywatnego wynika, iż kwota wskazana w pozwie i tym piśmie
procesowym (11 255,02 zł) nie pokrywa się z sumą kwot z tego dokumentu
(11 057,88 zł) powinna być rozstrzygnięcia na płaszczyźnie merytorycznej
weryfikacji, którą również dokonuje Sąd drugiej instancji jako sąd meriti w ramach
kognicji wyznaczonej art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c. Sąd odwoławczy ma
więc możliwość zbadania, czy zaprezentowany przez powódkę w piśmie
procesowym sposób wyliczenia kwoty skapitalizowanych odsetek w zakresie dat
początkowych poszczególnych kwot i czasookresu naliczenia tych odsetek ma
oparcie w przedstawionym przez strony materiale dowodowym, względnie
zachodzą podstawy do zastosowania skutków z przepisów prawa procesowego
(art. 228 - 231 k.p.c.). W każdym bądź razie brak spójności pomiędzy twierdzeniami
pozwu a przedstawionymi przez powoda dowodami i zaniechanie usunięcia tej
sprzeczności pomimo wezwania nie stanowi takiej wadliwości procesowej, która
uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu w rozumieniu art. 177 § 1 pkt 6
k.p.c., lecz skutki takiej wadliwości mają znaczenie dla oceny materialno-prawnej
zasadności dochodzonego roszczenia i jego zakresu.
Należy jednak odnotować, że w piśmie z 2 stycznia 2024 r. (k. 109/2) strona
powodowa wyjaśniła, iż różnica pomiędzy kwotą wskazaną w pozwie (11 255,02
zł), a kwotą wynikającą z załączonego do tego pisma precyzującego dokumentu
(11 057,88 zł) spowodowana jest tym, że w powołanym dokumencie (k. 110-111)
wyliczenie kwoty skapitalizowanych odsetek nastąpiło na dzień jego sporządzenia,
tj. 3 sierpnia 2023 r., natomiast pozew został sporządzony 8 sierpnia 2023 r.
i obejmuje kapitalizację odsetek także za okres od 4 sierpnia 2023 r. Dlatego też
III CZ 110/25
5
mając stosowne dane zawarte w tym dokumencie i wynikające z niego zasady
kapitalizacji odsetek możliwa jest rachunkowa weryfikacja ww. różnicy, tj. za okres
od daty sporządzenia dokumentu do dnia wniesienia pozwu; strona powodowa
domagała się odsetek od należności głównej (58 743,24 zł) od 9 sierpnia 2023 r.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.
w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., a orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego
pozostawił, zgodnie z art. 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 398²¹ k.p.c. i art. 394¹ § 3
k.p.c., sądowi, który wyda orzeczenie kończące postępowanie w sprawie.
[PG]
[a.ł]
