III CSK 293/16

Sygn. akt III CSK 293/16

POSTANOWIENIE

Dnia 19 stycznia 2017 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marta Romańska

w sprawie z powództwa E. W.
‎przeciwko A. sp. z o.o. w C.
‎o zapłatę,
‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 stycznia 2017 r.,
‎skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w K.
‎z dnia 19 kwietnia 2016 r., sygn. akt XII Ga [...],

1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398⁹ § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 398⁴ § 2 k.p.c.), gdyż tylko wtedy może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 398⁴ § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania musi być oparte na ocenie, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 398⁹ § 1 k.p.c.

Pozwany wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na jej oczywistą zasadność (art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.) oraz z uwagi na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c.) związanego z potrzebą sformułowania przez Sąd Najwyższy odpowiedzi na pytanie: „czy aktywność dowodowa sądu może służyć konwalidacji uchybień popełnionych przez profesjonalnych pełnomocników, choćby nawet rodziły one dla strony negatywne konsekwencje procesowe i prowadziły do przegrania sprawy, czy też działalność sądu z urzędu powinna być podejmowana tylko w uzasadnionych sytuacjach: w razie bezwzględnej nieważności czynności procesowej, gdy sąd nabierze przekonania, że strony prowadzą proces fikcyjny, gdy w procesie wystąpi strona nieporadna, działająca bez adwokata lub radcy prawnego, która bez własnej winy nie potrafi realizować przysługujących jej uprawnień procesowych”.

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego wymaga przedstawienia problemu o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 października 2001 r., I PKN 129/01, OSNP 2003, nr 18, poz. 436). Skarżący powinien to zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze stosowaniem przepisów, na tle których zagadnienie powstało. Zagadnienie to powinno być „istotne” z uwagi na wagę przedstawionego przez skarżącego problemu interpretacyjnego dla systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna wnoszona jest w konkretnej sprawie, to zarówno charakter zgłoszonego w niej roszczenia, jak i ustalony przez sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej (art. 398³ § 3 i art. 398¹³ § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie.

W niniejszej sprawie Sądy meriti rozstrzygały o dopuszczeniu dowodu z urzędu, jak o tym stanowi art. 232 zdanie drugie k.p.c. oraz o wykładni art. 479¹² k.p.c. Pytanie, które pozwany postawił we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie dotyczą sytuacji o charakterze abstrakcyjnym, lecz konkretnie okoliczności niniejszej sprawy. Pytanie to nie zostało uzasadnione zgodnie z wymaganiami stawianymi przesłance przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, o jakiej mowa w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. Pozwany sformułował bowiem otwarte pytania, związane z oceną zachowania stron oraz nie wyjaśnił dlaczego i w jakim zakresie odpowiedzi te pytania mają być doniosłe dla rozstrzygnięcia sprawy.

Niezależnie od powyższego trzeba stwierdzić, że Sąd Najwyższy wielokrotnie zajmował stanowisko co do wykładni art. 232 zdanie drugie k.p.c. oraz sytuacji, w których dopuszczalne a nawet konieczne jest przeprowadzenie dowodu z urzędu, choćby strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z 9 marca 2016 r., II CSK 248/15, z 9 kwietnia 2015 r., III UK 166/14, z 11 grudnia 2014 r., IV CA 1/14, z 15 stycznia 2010 r., IV CSK 199/09, z 25 marca 2011 r., IV CSK 397/10, nie publ.).

Odnosząc się do oczywistej zasadność skargi kasacyjnej (art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c.), jako przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania, stwierdzić należy, że skonfrontowanie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z motywami zaskarżonego wyroku nie pozwala stwierdzić, żeby skarga powoda była uzasadniona w sposób oczywisty. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. wiąże się z ewidentną i widoczną już na pierwszy rzut oka wadliwością zaskarżonego orzeczenia, której stwierdzenie nie wymaga prowadzenia bardziej złożonych rozumowań (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 24 stycznia 2011 r., IV CSK 485/10, nie publ. oraz z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, BSN 2003, nr 5, poz. 8). W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie uzasadniono tego rodzaju wadliwości zaskarżonego orzeczenia ani tego rodzaju wadliwości postępowania przeprowadzonego przed Sądem drugiej instancji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 398⁹ k.p.c., oraz - co do kosztów postępowania - art. 98, art. 108 § 1 w zw. z art. 398²¹ i art. 391 § 1 k.p.c., § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 i § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800), Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

jw