„Orzecznictwo i część doktryny formułuje tzw. zasadę czystych rąk, w myśl której na nadużycie prawa nie może powoływać się podmiot, który sam zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (tak m.in. wyr. SN z 4.1.1979 r., III CRN 273/78, Legalis; wyr. SN z 9.3.1972 r., III CRN 566/71, Legalis).”
„Sąd Apelacyjny miał na uwadze formułowaną w doktrynie i orzecznictwie (tak m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 1979 r., III CRN 273/78 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 1972 r., III CRN 566/71) tzw. zasadę czystych rąk, w myśl której na nadużycie prawa nie może powoływać się podmiot, który sam zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.”
I ACa 76/16Sąd apelacyjny · wyrok · 2016-07-22
„W tych wypadkach orzecznictwo formułuje tzw. zasadę czystych rąk, w myśl której na nadużycie prawa nie może powoływać się podmiot, który sam zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 1979 r., III CRN 273/78, L.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 1972 r., III CRN 566/71, L.).”
„Orzecznictwo formułuje nadto zasadę czystych rąk, w myśl której na nadużycie prawa nie może powoływać się podmiot, który sam zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (patrz: Wyrok Sądu Najwyższego z 4 stycznia 1979 r. III CRN 273/78).”
I ACa 1106/15Sąd apelacyjny · wyrok · 2016-01-28
„Jak wynika z przyjętego przez judykaturę stanowiska na nadużycie prawa nie może powoływać się podmiot, który sam zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 1979 r., III CRN 273/78, L.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 1972 r., III CRN 566/71, L.).”
I ACa 854/14Sąd apelacyjny · wyrok · 2015-01-14
„… nie może powoływać się podmiot, który sam (bądź jego reprezentanci, przedstawiciele) zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 4 stycznia 1979r. III CRN 273/78, Legalis; tudzież wyrok Sądu Najwyższego z 9 marca 1972r.”
I ACa 559/14Sąd apelacyjny · wyrok · 2014-10-17
„Sąd Okręgowy powołując się na wyrok SN z 4 stycznia 1979 r w sprawie III CRN 273/78, Lex 8161 oraz uzasadnienie wyroku SN z 9 marca 1972 r. w sprawie II CRN 566/71, Lex 7070, stwierdził, że skoro odwołanie się do zasad współżycia społecznego jest klauzulą generalną, również w zakresie …”
II AKa 238/14Sąd apelacyjny · wyrok · 2014-08-21
„Bezsprzecznie, jest to tylko rzucona dość dowolnie myśl, odwołująca się właściwie jedynie do dwóch orzeczeń sądowych (wyrok SN z dnia 9.03.1972 r., III CRN 566/71 i wyrok SN z dnia 4.01.1979, III CRN 273/78), bez dokonania rzetelnego przełożenia na realia tego konkretnego przypadku.”
I ACa 1241/13Sąd apelacyjny · wyrok · 2013-12-10
„Abstrahując od faktu, iż na nadużycie prawa nie może się powoływać podmiot, który sam zachowuje się sprzecznie z zasadami współżycia społecznego (tak SN w wyroku z 4.012.1079 III CRN 273/78 niepublik. w wyroku z 9.03.1972 III CRN 566/71 niepublik, wyroku z 20.06.2001 I PKN 472 /00 OSN 2003 nr 8 poz.201, wyroku z 4.09.”
I C 365/22Sąd powszechny · wyrok · 2025-05-13
„… kto sam naruszył zasady współżycia społecznego nie może powoływać się na nie i żądać na ich podstawie odmowy udzielenia ochrony sądowej osobie, której prawo zostało naruszone (wyrok SN z 4.01.1979 r. III CRN 273/78).”
„Tymczasem na zasady nie może powoływać się ten, kto je łamie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 1979 r. III CRN 273/78, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2000r., V CKN 448/00, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 202r.”
„IX Ca 1081/17, wyrok SA w Gdańsku z dnia 21.11.2017 r., V ACa 697/16, wyrok SA w Poznaniu z dnia 23.11.2016 r., I ACa 620/16, wyrok SN z dnia 11.05.2016 r. I PK 134/15 i wyrok SN z dnia 04.01.1979 r., III CRN 273/78).”
„… zasada czystych rąk”, vide m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 04.01.1979 r., III CRN 273/78, …”
„W tym miejscu Sąd podkreślił, że w wyroku z dnia 4 stycznia 1979 r. (III CRN 273/78) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że kto sam naruszył zasady współżycia społecznego nie może powoływać się na nie i żądać na ich podstawie odmowy udzielenia ochrony sądowej osobie, której prawo zostało …”
„Byłoby to bowiem opaczne rozumienie klauzuli generalnej wyrażonej w art. 5 k.c. (Wyrok SN z 4.01.1979 r., III CRN 273/78, LEX nr 8161).”
I C 1273/22Sąd powszechny · wyrok · 2022-12-22
„Orzecznictwo i część doktryny formułują tzw. zasadę czystych rąk, w myśl której na nadużycie prawa nie może powoływać się podmiot, który sam zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (tak m.in. wyr. SN z 4.1.1979 r., III CRN 273/78, Legalis, oraz z 9.3.1972 r., III CRN 566/71, Legalis [w:] Komentarz do art. 5 KC red.”
„… zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2013 r., II CSK 632/12, Legalis nr 753894; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 1979 r., III CRN 273/78, Legalis nr 21275; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 1972 r., III CRN 566/71, Legalis nr 16109).”
„Niezależnie jednak od tego, w orzecznictwie ukształtowała się wykładnia art. 5 k.c., według której ten, kto sam naruszył zasady współżycia społecznego nie może powoływać się na nie i żądać na ich podstawie odmowy udzielenia ochrony sądowej osobie, której prawo zostało naruszone (zob. np. wyrok SN z 4 stycznia 1979 r., III CRN 273/78, LEX nr 8161).”
III Ca 391/20Sąd powszechny · 2021-05-24
„Wbrew także zarzutom powoda, Sąd I instancji wziął pod uwagę tzw. „zasadę czystych rąk”, w myśl której na nadużycie prawa nie może powoływać się podmiot, który sam zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (tak m.in. wyr. SN z 4.1.1979 r., III CRN 273/78, L.; wyr. SN z 9.3.1972 r., III CRN 566/71, L.).”
„… ochrony podmiotów, które same zachowują się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (wyrok SO w Warszawie z 22.12.2017 r., I C 780/17, wyrok SN z dnia 04 stycznia 1979 roku sygn. akt III CRN 273/78).”
„Nadto, rozważając zastosowanie art. 5 k.c. w tej sprawie trzeba uwzględnić ugruntowaną w orzecznictwie zasadę tzw. czystych rąk, której istota sprowadza się do tego, że na nadużycie prawa podmiotowego może skutecznie powoływać się tylko ten, kto sam postępuje nienagannie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 1979 r., III CRN 273/78, z dnia 12 czerwca 2013 r., II CSK 632/13, z dnia 11 maja 2016 r., I PK 134/15).”
I C 161/15Sąd powszechny · wyrok · 2020-01-17
„Przepis ten ze swej aksjologii wymaga, by obowiązywała przy jego zastosowaniu tzw. „zasada czystych rąk” (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 04.01.1979 r., sygn. akt III CRN 273/78, Legalis nr 21275).”
„Wbrew także zarzutom powoda, sąd I instancji wziął pod uwagę tzw.” zasadę czystych rąk”, w myśl której na nadużycie prawa nie może powoływać się podmiot, który sam zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (tak m.in. wyr. SN z 4.1.1979 r., III CRN 273/78, L.; wyr. SN z 9.3.1972 r., III CRN 566/71, L.).”
I C 30/19Sąd powszechny · wyrok · 2019-10-07
„Orzecznictwo i część doktryny formułują tzw. zasadę czystych rąk, w myśl której na nadużycie prawa nie może powoływać się podmiot, który sam zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (tak m.in. wyr. SN z 4.1.1979 r., III CRN 273/78, Legalis; wyr. SN z 9.3.1972 r., III CRN 566/71, Legalis).”
„… się do tego, że na nadużycie prawa podmiotowego może skutecznie powoływać się tylko ten, kto sam postępuje nienagannie (z obszernego orzecznictwa zob. przykładowo wyroki SN: z 4 stycznia 1979 r., III CRN 273/78, z 12 czerwca 2013 r., II CSK 632/13, z 11 maja 2016 r., I PK 134/15 i SA we Wrocławiu z 17 stycznia 2013 r., I ACa 1192/12).”
„Ten zaś, kto sam naruszył zasady współżycia społecznego, nie może powoływać się na nie i żądać na ich podstawie odmowy udzielenia ochrony sądowej osobie, której prawo zostało naruszone (vide tylko przykładowo wyroku SN z: 4 I 1979, III CRN 273/78;”
I C 1485/14Sąd powszechny · 2018-01-22
„Orzecznictwo i część doktryny formułuje tzw. zasadę czystych rąk, w myśl której na nadużycie prawa nie może powoływać się podmiot, który sam zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 04 stycznia 1979 r., sygn. III CRN 273/78; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 09 marca 1972 r., sygn. III CRN 566/71).”
„Byłoby to bowiem opaczne rozumienie klauzuli generalnej wyrażonej w art. 5 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 4 stycznia 1979 roku, sygn. akt III CRN 273/78).”
„… 2008, s. 20, wyroki SN z 4 stycznia 1979r., III CRN 273/78, z dnia 11 maja 2015r., I PK 134/15 Stosownie do treści art. 5 k.c., Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego, takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.”
„Dodatkowo należy wskazać, iż na zasady współżycia społecznego nie może powoływać się podmiot, który sam postępuje wbrew tym zasadom (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 1967 roku, sygn. III CR 383/66, Legalis 12968, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 1979 roku, III CRN 273/78, Legalis 21275).”
„Wspomnieć należy w kontekście ad 5 k.c., że zgodnie z tzw. zasadą czystych rąk na nadużycie prawa nie może powoływać się podmiot, który sam zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego/ wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 1979 roku, III CRN 273/78, wyrok Sądu Najwyższego, III CRN 566/71/.”
„… 5 k.c. nie może powoływać się ten, kto sam narusza zasady współżycia społecznego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2000 roku, V CKN 448/00, Legalis nr 304578, z dnia 4 stycznia 1978 roku, III CRN 273/78, Legalis nr 21275, Sądów Apelacyjnych w Poznaniu z dnia 20 lutego 2013 roku, I ACa 1178/12.”
„Sąd podziela przy tym stanowisko wielokrotnie wyrażane przez Sąd Najwyższy, że nie może skorzystać z ochrony, jaką daje przepis art. 5 k.c., osoba, która sama narusza zasady współżycia społecznego (por. wyrok SN z dnia 9.03.1972 r., III CRN 566/71, wyrok SN z dnia 4.10.1979 r., III CRN 273/78).”
„Orzecznictwo i część doktryny formułuje tzw. zasadę czystych rąk, w myśl której na nadużycie prawa nie może powoływać się podmiot, który sam zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (tak m.in. wyr. SN z 4.1.1979 r., III CRN 273/78, L.; wyr. SN z 9.3.1972 r., III CRN 566/71, L.).”
„Analizując natomiast zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego przypomnieć trzeba o tzw. zasadzie czystych rąk, w myśl której na nadużycie prawa nie może powoływać się podmiot, który sam zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego /wyrok Sądu Najwyższego z 4 stycznia 1979, III CRN 273/78, wyrok Sądu Najwyższego z 9 marca 1972, III CRN 566/71.”
„Ponadto orzecznictwo i część doktryny formułuje tzw. zasadę czystych rąk, w myśl której na nadużycie prawa nie może powoływać się podmiot, który sam zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (tak m.in. wyr. SN z 4.1.1979 r., III CRN 273/78, L.; wyr. SN z 9.3.1972 r., III CRN 566/71, L.).”
„… współżycia społecznego, nie może powoływać się na nie i żądać na ich podstawie odmowy udzielenia ochrony sądowej osobie, której prawo zostało naruszone (vide przykładowo wyroki SN z: 4 stycznia 1979 r. III CRN 273/78, Lex 8161 i 9 marca 1972 r. III CRN 566/71, Lex 7070).”
„… się podmiot, który sam zachowuje się w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, na co od dawna zwraca uwagę judykatura/ na przykład wyroki Sądu Najwyższego dnia 4 stycznia 1979 roku, III CRN 273/78 i z dnia 9 marca 1972 roku, 566/71: także: Edward Gniewek, Komentarz - Kodeks Cywilny, Warszawa 2013, wyd.”
„Byłoby to bowiem opaczne rozumienie klauzuli generalnej wyrażonej w art. 5 k.c. Zasada ta nie może bowiem być rozumiana w sposób, który by sankcjonował bezprawie i samowolę (patrz: wyrok SN z dnia 9.03.1972 r., III CRN 566/71; wyrok SN z 4.01.1979 r. III CRN 273/78, Lex nr 8161; wyrok SN 20.06.2001r., I PKN 472 /00, OSN 2003 nr 8 poz. 201, wyrok z 4.09.”
„Zaś ten, kto sam naruszył zasady współżycia społecznego, nie może powoływać się na nie i żądać na ich podstawie odmowy udzielenia ochrony sądowej osobie, której prawo zostało naruszone (vide: teza z uzasadnienia wyroku SN z 4 stycznia 1979 r. III CRN 273/78, Lex 8161; teza z uzasadnienia wyroku SN z 9 marca 1972 r. III CRN 566/71, Lex 7070).”
II Ca 944/14Sąd powszechny · wyrok · 2015-02-11
„Dodać także trzeba, że nie może skutecznie powoływać się na naruszenie zasad współżycia społecznego ten, kto sam je narusza (tak Sąd Najwyższy w wyrokach: z dnia 12 czerwca 2013 roku, II CSK 632/12, niepubl. LEX nr 1353432, z dnia 13 czerwca 2000 roku, V CKN 448/00, niepubl. LEX nr 510984, z dnia 4 stycznia 1979 roku, III CRN 273/78, niepubl. LEX nr 8161).”
„Ponadto pamiętać należy, iż na zasady współżycia społecznego może powołać się tylko ten, kto sam swego prawa nie nadużywa (reguła „czystych rąk”; por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 09 marca 1972 r., III CRN 566/71, z dnia 06 maja 1974 r., III CRN 78/74, z dnia 04 stycznia 1979 r., III CRN 273/78 - opubl: L.).”
„… należy, że zawierając powyższą umowę darowizny naruszyła ona zasady współżycia społecznego i nie może wobec tego żądać na ich podstawie ochrony sądowej (porównaj: wyrok S.N. z 4 stycznia 1979 r., III CRN 273/78).”
„Zaś ten, kto sam naruszył zasady współżycia społecznego, nie może powoływać się na nie i żądać na ich podstawie odmowy udzielenia ochrony sądowej osobie, której prawo zostało naruszone (vide: teza z uzasadnienia wyroku SN z dnia 4 stycznia 1979 r. III CRN 273/78, Lex 8161; teza z uzasadnienia wyroku SN z dnia 9 marca 1972 r. III CRN 566/71, Lex 7070).”
