III CO 240/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Władysław Pawlak
11 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 11 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie
postanowieniem z 18 lutego 2026 r., I C 433/26,
o przekazanie do sądu równorzędnego,
odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 18 lutego 2026 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy - Woli
w Warszawie zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o rozważenie
przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na
dobro wymiaru sprawiedliwości.
W pisemnych motywach Sąd Rejonowy wskazał m.in., że sprawa o zapłatę
z powództwa C. sp. z o.o. w P. - jako nabywcy wierzytelności od kredytobiorcy -
przeciwko Bank S.A. w W. została wniesiona do Sądu Rejonowego Poznań - Nowe
Miasto i Wilda w Poznaniu, w którego obszarze właściwości miejscowej znajduje
się siedziba strony powodowej, która zresztą w pozwie wprost odwołała się do art.
372 k.p.c., podnosząc, iż dochodzone roszczenie wynika z czynności bankowej.
III CO 240/26
2
Tymczasem Sąd Rejonowy Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu stwierdził
swoją niewłaściwość i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu dla Warszawy - Woli
w Warszawie jako właściwemu miejscowo i rzeczowo.
W ocenie Sądu Rejonowego dla Warszawy – Woli w Warszawie, wbrew
stanowisku Sądu Rejonowego Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, art. 372
k.p.c. nie ogranicza prawa powoda dochodzącego roszczenia wynikającego
z czynności bankowej do wyboru sądu według jego miejsca zamieszkania
lub siedziby powoda w zależności od przysługującego mu statusu podmiotowego,
a w konsekwencji wskutek rozpoznania sprawy przez sąd, związany wadliwym
postanowieniem o jej przekazaniu, ucierpi „dobro wymiaru sprawiedliwości”
rozumiane jako realizacja konstytucyjnego i konwencyjnego prawa strony
do rzetelnego procesu, którego jedną z gwarancji jest rozpoznanie sprawy przez
właściwy sąd.
Postanowienie Sądu Rejonowego Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu
o przekazaniu sprawy Sądowi Rejonowemu dla Warszawy - Woli w Warszawie nie
zostało zaskarżone przez strony.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wprowadzony z dniem 7 listopada 2019 r. przepis art. 44¹ k.p.c. (art. 1 pkt 14
w zw. z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks
postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustawy, Dz. U. poz. 1469 ze zm.)
swoim celem i funkcją odpowiada regulacji znanej w kodeksie postępowania
karnego (art. 37).
Zgodnie z powołanym przepisem, Sąd Najwyższy może przekazać sprawę
do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli
wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na
społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. W uzasadnieniu do
projektu nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego wskazano, że wzgląd na
dobro wymiaru sprawiedliwości będzie uzasadniał zmianę na tej podstawie prawnej
właściwości sądu, w tych wszystkich przypadkach, gdy ma miejsce zagrożenie dla
postrzegania konkretnego sądu przez lokalną społeczność jako bezstronnego
organu wymiaru sprawiedliwości.
III CO 240/26
3
Na gruncie art. 37 k.p.k. Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż przez pojęcie „dobra
wymiaru sprawiedliwości” należy rozumieć w szczególności potrzebę
ukształtowania w opinii społecznej przekonania o obiektywnym działaniu sądów
i zachowaniu bezstronności w rozpoznaniu każdej sprawy (zob. postanowienia
z dnia 14 czerwca 2018 r., III KO 54/18, nie publ., z dnia 25 lutego 2003 r., V KO
3/03, nie publ.), a także sytuację, w której mogą wystąpić okoliczności wpływające
na swobodę orzekania lub stwarzające przekonanie o braku warunków do
rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy w sposób obiektywny (por.
postanowienia z dnia 13 lutego 1982 r., IV KO 9/82, OSNKW 1982, nr 6, poz. 33,
z dnia 19 grudnia 2006 r., II KO 68/06,).
Wzgląd na dobro wymiaru sprawiedliwości uzasadnia więc zmianę
właściwości sądu jedynie w wypadkach wyjątkowych i dlatego wskazany przepis
nie upoważnia do rozszerzającej jego wykładni. Regulacja zawarta w tym przepisie
nie może służyć do korygowania ewentualnych nieprawidłowości postanowień
o przekazaniu sprawy innemu sądowi, chyba że przekazanie nastąpiło sądowi,
odnośnie do którego zachodzi obawa postrzegania go jako organu bezstronnego.
W związku z powyższym przytoczone przez Sąd Rejonowy okoliczności
nie implikują zaistnienia przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości w rozumieniu
art. 44¹ k.p.c., uzasadniającej przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu.
Władysław Pawlak
[PG]
[SOP]
