III CO 1005/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
19 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 19 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa X. Y.
przeciwko X.1 Y.1
o ochronę dóbr osobistych,
na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w K.
postanowieniem z 24 czerwca 2025 r., I C 1609/25,
o przekazanie do sądu równorzędnego,
odmawia przekazania
równorzędnemu.
sprawy
innemu
sądowi
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 24 czerwca 2025 r. Sąd Okręgowy w K., na podstawie art.
44¹ § 2 k.p.c., wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie do rozpoznania
innemu sądowi równorzędnemu sprawy z powództwa X. Y. przeciwko X.1 Y.1 o
ochronę dóbr osobistych. Sąd wskazał, że pozwana .jest sędzią Sądu Okręgowego
w K. w stanie spoczynku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że potrzeba przekazania
sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44¹ k.c.
może zachodzić, gdy sprawa prowadzona jest przeciwko sędziemu danego sądu.
Okoliczność pozwania w danej sprawie sędziego lub pracownika sądu właściwego
III CO 1005/25
2
powinna przemawiać za rozważeniem przez sąd rozpoznający powództwo
okoliczności faktycznych w aspekcie ewentualnego wystąpienia w trybie art.
44¹ k.p.c., jednak o potrzebie wystąpienia do Sądu Najwyższego powinno
decydować występowanie innych, szczególnych - czyli o kwalifikowanym
charakterze - okoliczności uzasadniających zagrożenie dobra wymiaru
sprawiedliwości, w szczególności społeczny odbiór sądu jako organu bezstronnego.
Gdyby bowiem intencją ustawodawcy było zastosowanie art. 44¹ k.p.c. do
wszystkich spraw, w których pozwano sędziego lub pracownika sądu właściwego,
wprowadziłby takie rozwiązanie wprost, podobnie jak uczynił to w kolejnym art.
44² k.p.c. (zob. np. postanowienia SN z: 15 maja 2020 r., II CO 106/20; 30 maja
2025 r., III CO 431/25).
W przedmiotowej sprawie jako okoliczność uzasadniającą przekazanie
sprawy do rozpoznania innemu sądowi wskazany został fakt, że pozwaną jest
sędzią Sądu Okręgowego w K. w stanie spoczynku. Zdaniem Sądu Najwyższego
nie jest to okoliczność wystarczająca w przedmiotowej sprawie do zastosowania
art. 44¹ k.p.c. Brak powodów do stwierdzenia, że w sprawie jest zagrożona
wewnętrzna sfera bezstronności właściwego sądu. Również wzgląd na zewnętrzny
aspekt bezstronności sądu, oceniany z punktu widzenia opinii publicznej, nie
przemawia za jego zasadnością. Obawa wystąpienia w opinii społecznej
przekonania, że sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie rozpoznana musi
być realna, a nie hipotetyczna (zob. np. postanowienia SN z 7 maja 2020 r., V CO
1/20; 30 maja 2025 r., III CO 431/25).
Nadużywanie instytucji przekazywania sprawy do sądu równorzędnego
z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości może bowiem prowadzić do osłabienia
zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości. W orzecznictwie Sądu
Najwyższego zwrócono uwagę, że w szczególności pochopne sięganie do art.
44¹ k.p.c. w sprawach będących przedmiotem debaty publicznej i środowiskowej,
w których stronami są osoby znane lub pełniące funkcje publiczne, w tym
sędziowie, nie służy autorytetowi wymiaru sprawiedliwości. Może go natomiast
osłabiać, wywołując wrażenie zwątpienia we własne kompetencje, podatności na
wpływy lub dążenia do odsuwania od siebie spraw trudnych i niewygodnych z racji
funkcji pełnionych przez uczestników postępowania czy zainteresowania opinii
III CO 1005/25
3
publicznej (zob. postanowienia SN z 5 marca 2020 r., IV CO 44/20; 30 maja 2025 r.,
III CO 431/25). Odnosząc się do klauzuli generalnej dobra wymiaru sprawiedliwości
należy w konsekwencji rozsądnie oceniać odbiór bezstronności sądu w danej
sprawie i w danej społeczności (zob. postanowienia SN z 15 maja 2020 r.,
II CO 106/20; 30 maja 2025 r., III CO 431/25).
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy.
M.L.
[r.g.]
Krzysztof Wesołowski
