II ZOW 22/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 lutego 2025 r.
SSN Paweł Wojciechowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Maria Szczepaniec
Ławnik SN Arkadiusz Sopata
Protokolant Karolina Majewska
przy udziale Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości sędziego
Grzegorza Kasickiego
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 26 lutego 2025 r.
sprawy sędzi Sądu Okręgowego w W. X.Y.
obwinionej o czyny z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju
sądów powszechnych (dalej: „u.s.p.”)
z powodu zażalenia wniesionego przez Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra
Sprawiedliwości
od postanowienia Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w […]. z dnia 4
kwietnia 2024 r., sygn. akt […]
postanowił:
1. na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9
k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., uchylić zaskarżone postanowienie i
umorzyć postępowanie dyscyplinarne wobec X.Y. sędzi Sądu
Okręgowego w W. z uwagi na brak skargi uprawnionego
oskarżyciela;
2. kosztami postępowania odwoławczego obciążyć Skarb
Państwa.
II ZOW 22/24
2
UZASADNIENIE
Sygn. akt II ZOW 22/24
Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych we wniosku
o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej z dnia 19 listopada 2021 r., w sprawie o sygn.
akt […], skierowanym do Sądu Najwyższego - Izby Dyscyplinarnej, zarzucił
obwinionej sędzi Sądu Okręgowego w W. X.Y. to, że:
1. uchybiła godności urzędu w ten sposób, że w dniu 30 sierpnia 2019 r., w W.
podczas rozprawy odwoławczej, jako przewodnicząca składu orzekającego
w sprawie Sądu Okręgowego w W. prowadzonej pod sygn. akt […], po
odroczeniu rozprawy, pomijając naradę składu orzekającego,
zaprezentowała swój osobisty pogląd w zakresie istnienia dodatkowych
podstaw do odroczenia rozprawy i publicznie zakwestionowała skład
orzekający, powołany zgodnie z obowiązującymi przepisami do rozpoznania
tej sprawy, przez podważenie niezawisłości i niezależności członka składu
orzekającego sędziego X.Y.1, negując jego tytuł do uczestnictwa w tym
składzie, co stanowiło naruszenie przepisu art. 89 § 1 u.s.p., po czym wydała
dyspozycje podważające niezawisłe wykonywanie przez niego czynności
orzeczniczych gwarantowanych przepisem art. 178 ust. 1 Konstytucji RP,
poprzez zarządzenie zwrócenia się do wszystkich sędziów orzekających w
[…] Wydziale Karnym Odwoławczym o opinie w zakresie skierowania do
Ministra Sprawiedliwości wniosku o odwołanie tego sędziego, a także
sędziego X.Y.2 z delegacji do Sądu Okręgowego w W. oraz dyspozycje w
zakresie podjęcia dalszych czynności służbowych w tym celu,
uniemożliwiając tym samym sędziemu X.Y.1 uczestnictwo w rozpoznaniu tej
sprawy, co stanowiło bezprawną, sprzeczną z przepisami art. 47a § 1 i art.
47b § 1 u.s.p., ingerencję w skład orzekający powołany do rozpoznania
sprawy, tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 u.s.p.;
2. uchybiła godności urzędu w ten sposób, że w dniu 16 września 2019 r., jako
funkcjonariusz publiczny - przewodniczący składu orzekającego w sprawie
Sądu Okręgowego w W. prowadzonej pod sygn. akt […] przekroczyła swoje
II ZOW 22/24
3
uprawnienia w ten sposób, że podczas trwania przerwy w rozprawie
odwoławczej, bezprawnie i z pominięciem pozostałych członków tego składu,
tj. sędziego referenta X.Y.3 oraz członka składu sędziego X.Y.1, wydała
postanowienie o zwróceniu się do Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej z pytaniami prejudycjalnymi, po czym z tego powodu zawiesiła
postępowanie w sprawie, dokonując tym samym sprzecznej z przepisami art.
47a § 1 i art. 47b § 1 u.s.p., ingerencji w skład orzekający, powołany do
rozpoznania na rozprawie tej sprawy, działając jednocześnie na szkodę
interesu publicznego, wyrażającego się w prawidłowym funkcjonowaniu
wymiaru sprawiedliwości, tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art.
107 § 1 u.s.p.;
3. uchybiła godności urzędu w ten sposób, że w dniu 10 października 2019 r.,
jako funkcjonariusz publiczny - przewodniczący składu orzekającego w
sprawie Sądu Okręgowego w W. prowadzonej pod sygn. akt […]
przekroczyła swoje uprawnienia w ten sposób, że dzień przed terminem
rozprawy odwoławczej wyznaczonej na dzień 11 października 2019 r.,
wydała bezprawnie i z pominięciem pozostałych członków tego składu, tj.
sędziego referenta X.Y.3 oraz członka składu sędziego X.Y.1 postanowienie
o zwróceniu się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami
prejudycjalnymi, po czym z tego powodu zawiesiła postępowanie w sprawie,
dokonując tym samym sprzecznej z przepisami art. 47a § 1 i art. 47b § 1
u.s.p., ingerencji w skład orzekający, powołany do rozpoznania na rozprawie
tej sprawy, działając jednocześnie na szkodę interesu publicznego,
wyrażającego się w prawidłowym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości,
tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 u.s.p.;
4. uchybiła godności urzędu w ten sposób, że w dniu 23 września 2019 r., jako
funkcjonariusz publiczny - członek składu orzekającego w sprawie Sądu
Okręgowego w W. prowadzonej pod sygn. akt […] przekroczyła swoje
uprawnienia w ten sposób, że dzień przed terminem rozprawy odwoławczej
wyznaczonej na dzień 24 września 2019 r., wydała bezprawnie i z
pominięciem pozostałych członków tego składu, tj. przewodniczącego składu
II ZOW 22/24
4
i jednocześnie sędziego referenta X.Y.4 oraz członka składu sędziego X.Y.1
postanowienie o zwróceniu się do Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej z pytaniami prejudycjalnymi, dokonując tym samym sprzecznej
z przepisami art. 47a § 1 i art. 47b § 1 u.s.p., ingerencji w skład orzekający,
powołany do rozpoznania na rozprawie tej sprawy, działając jednocześnie na
szkodę interesu publicznego, wyrażającego się w prawidłowym
funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości, tj. o popełnienie przewinienia
dyscyplinarnego z art. 107 § 1 u.s.p.;
5. uchybiła godności urzędu w ten sposób, że w okresie od 3 do 25 września
2019 r. w W., udzieliła wywiadów w środkach masowego przekazu, w tym
dla telewizji, prasy i portali internetowych, w których podważyła status
sędziego X.Y.1 oraz sędziego X.Y.2 i ich uprawnienia do pełnienia urzędu
sędziego, a także ich niezawisłość i niezależność, a nadto zakwestionowała
sposób realizacji kompetencji przez wiceprezesa Sądu Okręgowego w W.,
kierując w tym zakresie swoje wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości,
czym naruszyła art. 89 § 1 u.s.p., ponadto wyraziła publicznie poglądy na
temat toczących się spraw, w których była jednym z członków składu
orzekającego, naruszając wynikający z art. 82 u.s.p., obowiązek
postępowania zgodnie ze ślubowaniem sędziowskim, w tym w szczególności
strzeżenia powagi stanowiska sędziego i kierowania się zasadami godności i
uczciwości w służbie i poza nią, to jest zachowania naruszającego zasady
etyki zawodowej określone w § 2, 4, 13 i 16 Zbioru zasad etyki zawodowej
sędziów, będącego załącznikiem do uchwały Nr 25/2017 Krajowej Rady
Sądownictwa z dnia 13 stycznia 2017 r., tj. o popełnienie przewinienia
dyscyplinarnego z art. 107 § 1 u.s.p.
Dekretem Ministra Sprawiedliwości Adama Bodnara z dnia 15 lutego 2024 r.
sędzia Sądu Okręgowego w Szczecinie Grzegorz Kasicki został powołany na
stanowisko Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości do prowadzenia
m.in. przedmiotowej sprawy.
Postanowieniem z dnia 16 lutego 2024 r., w sprawie o sygn. akt […]
Rzecznik Dyscyplinarny Ministra Sprawiedliwości sędzia Sądu Okręgowego w
II ZOW 22/24
5
Szczecinie Grzegorz Kasicki na podstawie art. 112b § 1 zd. in fine i art. 53 u.s.p.,
postanowił wstąpić do toczącego się postępowania dyscyplinarnego, w którym
Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych Piotr Schab złożył w dniu
19 listopada 2021 r., wniosek o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej, wcześniej
zarejestrowanej pod sygnaturą […] (aktualnie […]). Wstąpienie do postępowania,
zgodnie z art. 112b § 1 zd. in fine u.s.p., wyłącza innego rzecznika od
podejmowania czynności w sprawie.
Pismem procesowym z dnia 29 lutego 2024 r., Rzecznik Dyscyplinarny
Ministra Sprawiedliwości na podstawie art. 14 § 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., w
całości cofnął wniosek z dnia 19 listopada 2021 r., o rozpoznanie sprawy
dyscyplinarnej, którym sędzi X.Y. zarzucono popełnienie przewinień
dyscyplinarnych z art. 107 § 1 u.s.p. i wniósł o umorzenie postępowania na
podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., tj. z uwagi na brak skargi
uprawnionego oskarżyciela.
Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2024 r., w sprawie o sygn. akt [...], Sąd
Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w […]., na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.
w zw. z art. 128 u.s.p., postępowanie dyscyplinarne wobec sędzi X.Y. umorzył, zaś
kosztami postępowania dyscyplinarnego w sprawie obciążył Skarb Państwa.
W dniu 26 kwietnia 2024 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego) Rzecznik
Dyscyplinarny Ministra Sprawiedliwości wniósł zażalenia na postanowienie Sądu
Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w […]. z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn.
akt [...], zaskarżając je w całości. Na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art.
128 u.s.p., zaskarżonemu postanowieniu zarzucił rażącą obrazę przepisów
postępowania stanowiącą bezwzględną przyczynę odwoławczą pod postacią
nienależytej obsady sądu i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i
umorzenie postępowania z uwagi na brak skargi uprawnionego oskarżyciela,
ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
II ZOW 22/24
6
Zażalenie jest zasadne i zasługiwało na uwzględnienie.
W ocenie Sądu Najwyższego, zasadny jest zarzut Rzecznika
Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości, iż Sąd I instancji dopuścił się rażącej
obrazy przepisów postępowania, tj. art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., stanowiącą
bezwzględną przyczynę odwoławczą pod postacią nienależytej obsady sądu.
Zgodnie z treścią art. 110 § 1 pkt 1) lit. a) u.s.p., w sprawach dyscyplinarnych
sędziów orzekają sądy dyscyplinarne przy sądach apelacyjnych w składzie trzech
sędziów.
W niniejszej sprawie, Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w […].
rozpoznał na posiedzeniu w dniu 4 kwietnia 2024 r., sprawę dyscyplinarną sędzi
Sądu Okręgowego w W. X.Y. w składzie 1-osobowym, a więc sprzecznym z art.
110 § 1 pkt 1) lit. a) u.s.p. Tym samym doszło do wystąpienia bezwzględnej
przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z nienależytą obsadą
sądu I instancji. Z tego względu postawiony w zażaleniu Rzecznika
Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości zarzut naruszenia przez Sąd
dyscyplinarny art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., należało uznać za
trafny, a jego konsekwencją jest uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie
postępowania dyscyplinarnego wobec X.Y. sędzi Sądu Okręgowego w W. z uwagi
na brak skargi uprawnionego oskarżyciela, w myśl art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 17
§ 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.
Warunkiem prowadzenia przed sądem dyscyplinarnym postępowania
dyscyplinarnego wobec sędziego o przewinienie dyscyplinarne jest istnienie skargi
zasadniczej pochodzącej od uprawnionego oskarżyciela (art. 14 § 1 k.p.k. w zw. z
art. 128 u.s.p., art. 114 u.s.p., art. 117 u.s.p.). W postępowaniu dyscyplinarnym
funkcję takiego żądania pełni wniosek o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej (art.
114 § 8 u.s.p.) Wniosek o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej wyznacza ramy
orzekania przez sąd dyscyplinarny co do konkretnego czynu (czynów) objętego tym
postępowaniem. Wszczęcie postępowania przez sąd dyscyplinarny bez wniosku o
rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej jest niedopuszczalne, zaś w razie wszczęcia
podlega ono umorzeniu na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.
II ZOW 22/24
7
Z kolei w myśl art. 14 § 2 k.p.k., który to przepis ma, z mocy art. 128 u.s.p.,
zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym sędziów, oskarżyciel publiczny
może cofnąć akt oskarżenia do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na
pierwszej rozprawie głównej. W toku przewodu sądowego przed sądem pierwszej
instancji cofnięcie aktu oskarżenia jest dopuszczalne jedynie za zgodą
oskarżonego. Ponowne wniesienie aktu oskarżenia przeciwko tej samej osobie o
ten sam czyn jest niedopuszczalne. Cofnięcie aktu oskarżenia oznacza brak skargi
uprawnionego oskarżyciela, co powoduje wystąpienie przeszkody procesowej, o
jakiej mowa w art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., i w konsekwencji umorzenie postępowania.
W realiach niniejszej sprawy, Grzegorz Kasicki – sędzia Sądu Okręgowego
w Szczecinie powołany przez Ministra Sprawiedliwości na Rzecznika
Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości do prowadzenia niniejszej sprawy
dyscyplinarnej, pismem procesowym z dnia 29 lutego 2024 r. skutecznie cofnął
wniosek Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych z dnia 19
listopada 2021 r., sygn. akt [...], o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej, w którym
zarzucono X.Y. - sędziemu Sądu Okręgowego w W., popełnienie przewinienia
dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 3 u.s.p.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 133
u.s.p., obciążając nimi Skarb Państwa.
Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak na
wstępie.
[M. T.]
[a.ł]
