II ZO 88/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Maria Szczepaniec
Dnia 20 maja 2026 r.
w sprawie sędzi Sądu Rejonowego w [...] X. Y.
na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 20 maja 2026 r.
w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
w przedmiocie zażalenia wniesionego przez pełnomocnika wnioskodawcy A. S. –
adwokata E. G. na zarządzenie SSN Barbary Skoczkowskiej z dnia 27 sierpnia
2024 r. w sprawie o sygn. akt I ZI 10/24 dotyczącej odmowy przyjęcia wniosku o
zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędzi Sądu Rejonowego
[...] w [...] X. Y.
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.
Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024, poz. 334 t.j. – dalej
powoływana jako: „u.s.p.”) oraz art. 133 u.s.p.
postanowił:
1. utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie;
2. kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 15 stycznia 2024 r., pełnomocnik wnioskodawcy A. S. -
adwokat E. G. wniósł o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej
sędzi Sądu Rejonowego w [...] X. Y.. W treści wniosku o uchylenie immunitetu
formalnego pełnomocnik wnioskodawcy wskazał, iż wobec sędzi X. Y. do Sądu
II ZO 88/24
2
Rejonowego w [...] został wniesiony prywatny oskarżenia, zarejestrowany pod sygn.
[…], w którym to A. S. zarzucił sędzi popełnienie czynów polegających na tym, że
nazywając A. S. w ramach postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy w [...]
pod sygn. akt [...] (w szczególności w dniu 14 listopada 2022 r.) notorycznym i
notoryjnym kryminalistą: pomówiła go o takie postępowanie lub właściwości, które
go poniżyły w opinii publicznej i naraziły na utratę zaufania potrzebnego dla
normalnego funkcjonowania w społeczności, w szczególności dla zawodów
ekonomisty i prawnika oraz dla wyższego stanowiska w korpusie służby cywilnej, a
także znieważyła go publicznie i w zamiarze, aby zniewaga do niego dotarła z
zaznaczeniem, że opisane czyny zostały popełnione przez oskarżoną w ramach
organizacji przestępczej i z przekroczeniem uprawnień i niedopełnieniem
obowiązków na szkodę interesu publicznego i prywatnego, a w szczególności w
połączeniu z udzieleniem pomocy sprawcy przestępstw w osobie X.1 Y.1 - byłego
Szefa Służby Cywilnej, czyli za czyny stypizowane w art. 212 § 1 k.k. i art. 216 § 1
k.k. W tym samym piśmie pełnomocnik wnioskodawcy A. S. wniósł o wystąpienie
do Sądu Rejonowego w [...], […] Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o
przedłożenie akt sprawy zarejestrowanej pod sygn. [...] i dopuszczenie
znajdujących się w nich dokumentów, po uprzednim umożliwieniu zapoznania się z
nimi i wskazania konkretnych dokumentów obrazujących przebieg zdarzeń objętych
prywatnym aktem oskarżenia z dnia 21 marca 2023 r.
Zarządzeniem z dnia 20 maja 2024 r., Sąd Najwyższy, na wniosek pełnomocnika
wnioskodawcy A. S., odroczył posiedzenie w celu dołączenia w terminie 14 dni
stosownych dokumentów, które zdaniem pełnomocnika wnioskodawcy były
konieczne do rozpoznania wniosku o uchylenie immunitetu.
W odpowiedzi na powyższe, pełnomocnik wnioskodawcy A. S. w dniu 20
czerwca 2024 r., złożył pismo, w którym wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie
dowodu z dokumentów w postaci odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem Sądu
Rejonowego w [...] o sygn. akt [...], apelacji A. S. z dnia 21 marca 2023 r., oraz
pisma procesowego z dnia 2 kwietnia 2024 r., co jego zdaniem uzasadniało
pociągnięcie sędzi Sądu Rejonowego w [...] X. Y. do odpowiedzialności karnej.
II ZO 88/24
3
Zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 2024 r., SSN Barbara Skoczkowska
odmówiła przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności
karnej sędzi Sądu Rejonowego w [...] X. Y., złożonego przez pełnomocnika
wnioskodawcy A. S. – adwokata E. G., z uwagi na jego oczywistą bezzasadność.
W uzasadnieniu wskazano, iż analiza wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie
do odpowiedzialności karnej sędzi Sądu Rejonowego w [...] X. Y. doprowadziła do
uznania, że był on bezzasadny w stopniu oczywistym, a także, że nie zasługiwał on
na uwzględnienie nie tylko z uwagi na brak dostatecznego uprawdopodobnienia
popełnienia przez sędzię X. Y. czynów wypełniających znamiona przestępstw
określonych w art. 212 § 1 k.k. i z art. 216 § 1 k.k., ale przede wszystkim
niewykazania takowej okoliczności w jakimkolwiek wręcz stopniu.
Pełnomocnik wnioskodawcy A. S. zaskarżył w całości powyższe zarządzenie
i wniósł o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucił naruszenie norm wyrażonych w art. 80 § 2b,
2c i 2e u.s.p., polegające na wydaniu kwestionowanego zarządzenia poza ramami
kontrolnej fazy niniejszego postępowania prowadzonego przez prezesa sądu
dyscyplinarnego w trybie art. 80 § 2b u.s.p., co przełożyło się na nieuzasadnione
proceduralnie odstąpienie od obowiązku wysłuchania A. S., do którego nie doszło
na posiedzeniu przeprowadzonym w dniu 20 maja 2024 r., z uwagi na potrzebę
uzupełnienia materiału dowodowego w merytorycznej fazie niniejszego
postępowania.
Na podstawie zarządzenia Prezesa Izby Odpowiedzialności Zawodowej z
dnia 25 września 2024 r. sprawa o sygn. akt I ZI 10/24 została wpisana do
repertorium II ZO 88/24.
Na podstawie zarządzenia Prezesa Izby Odpowiedzialności Zawodowej z
dnia 8 października 2024 r. sprawa o sygn. akt II ZO 88/24 została przydzielona
SSN Krzysztofowi Starykowi.
Na podstawie zarządzenia Prezesa Izby Odpowiedzialności Zawodowej z
dnia 31 marca 2026 r. sprawa o sygn. akt II ZO 88/24 została przydzielona SSN
Marii Szczepaniec.
II ZO 88/24
4
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Zażalenie pełnomocnika wnioskodawcy A. S. nie zasługiwało na
uwzględnienie.
Należy dostrzec, że okoliczności podniesione przez skarżącego w zażaleniu
koncentrują się wokół kwestii związanych z „wydaniem kwestionowanego
zarządzenia poza ramami kontrolnej fazy niniejszego postępowania prowadzonego
przez prezesa sądu dyscyplinarnego w trybie art. 80 § 2b u.s.p., co przełożyło się
na nieuzasadnione proceduralnie odstąpienie od obowiązku wysłuchania A. S.”.
Sąd I instancji odroczył posiedzenie jawne w dniu 20 maja 2024 r., na
wniosek pełnomocnika wnioskodawcy w celu umożliwienia mu zapoznania się z
aktami sprawy o sygn. […] i ewentualne dołączenie stosownych odpisów. Ponadto,
Sąd I instancji, zobowiązał wnioskodawcę A. S. do dołączenia w terminie 14 dni
stosownych dokumentów, które jego zdaniem konieczne były do rozpoznania
wniosku o uchylenie immunitetu. Sąd I instancji po otrzymaniu tychże dokumentów,
a złożonych pismem pełnomocnika wnioskodawcy A. S. z dnia 20 czerwca 2024 r.,
zarządził wyznaczenie terminu posiedzenia bez udziału stron na dzień 27 sierpnia
2024 r. w celu odmowy przyjęcia przedmiotowego wniosku. Wydając zarządzenie o
odmowie przyjęcia wniosku w dniu 27 sierpnia 2024 r., w jego uzasadnieniu Sąd I
instancji zaznaczył, że pełnomocnik A. S. formułując wniosek o wyrażenie zgody na
pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędzi X. Y. nie wskazał w jakim
zachowaniu sędzi upatrywał realizacji znamion wymienionych we wniosków czynów
zabronionych, powielając niejako prywatny akt oskarżenia wniesiony przez A. S..
Jednocześnie, do wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności
karnej sędzi X. Y., poza kopią wyroku wraz z uzasadnieniem ze sprawy [...],
apelacją A. S., kopią postanowienia odrzucającego skargę A. S. na bezczynność
Prokuratora Generalnego wraz z uzasadnieniem, kopią postanowienia
odrzucającego skargę A. S. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości czy pisma z
dnia 3 kwietnia 2024 r., nie zostało przedstawione żadne pismo czy protokół
rozprawy ze sprawy [...] toczącej się przed Sądem Rejonowy w [...], które
wskazywałoby na dopuszczenie się przez sędzię X. Y. zarzucanych jej czynów,
pomimo obiektywnej możliwości uzyskania przedmiotowych dokumentów.
II ZO 88/24
5
Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne, Sąd Najwyższy pragnie
podkreślić, że zgodnie z normą art. 80 § 2b u.s.p., prezes sądu dyscyplinarnego
jest uprawniony do wydania zarządzenia o odmowie przyjęcia wniosku o
zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej z uwagi na to, że
wniosek ten jest oczywiście bezzasadny, nie tylko mając na względzie oczywisty
brak podstaw faktycznych do wysuwania żądania dotyczącego uchylenia
immunitetu, ale także kierując się względami natury prawnej, które w jaskrawy
sposób świadczą o tym, że wszczęcie postępowania karnego przeciwko sędziemu
byłoby bezprzedmiotowe. Wobec tego możliwości i zasadności wydania
zarządzenia, które znajduje swoje umocowanie w treści art. 80 § 2b u.s.p., nie
należy wiązać ze źródłami „oczywistej bezzasadności” wniosku, ale ze stopniem
nieracjonalności wystąpienia przez prokuratora o wydanie zezwolenia na
pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 5 października 2007 r., SND 2/07, OSNKW 2007, nr 10, poz.
75, Biul. SN 2007, nr 10, poz. 16). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
W przedmiotowej sprawie, Sąd I instancji na posiedzeniu jawnym w dniu 20
maja 2024 r., nie otworzył przewodu sądowego, a jedynie odroczył posiedzenie z
uwagi na wniosek formalny pełnomocnika wnioskodawcy o dołączenie stosownych
dokumentów, które jego zdaniem były konieczne do rozpoznania wniosku o
uchylenie immunitetu. Po otrzymaniu tychże dokumentów i ich lekturze, Sąd I
instancji na posiedzeniu bez udziału stron, odmówił przyjęcia przedmiotowego
wniosku wobec jego oczywistej bezzasadności. Nie ma racji skarżący, że zamiast
wydania zaskarżonego zarządzenia, Sąd I instancji powinien wyznaczyć termin
posiedzenia w celu przeprowadzenia obligatoryjnej czynności w postaci
wysłuchania wnioskodawcy. Wskazać w tym miejscu należy, iż w postępowaniu o
zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, które jest szczególnym
rodzajem postępowania, sąd dyscyplinarny orzeka zasadniczo na podstawie
wniosku i dowodów załączonych przez wnioskodawcę, bowiem to rzeczą
oskarżyciela, a nie sądu jest formułowanie oraz wykazywanie przesłanek
uzasadniających zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej,
a zatem to oskarżyciela – a nie sąd dyscyplinarny – obciąża powinność
gromadzenia i prowadzenia wszystkich niezbędnych w sprawie dowodów,
II ZO 88/24
6
uzasadniających w pełni podejrzenie popełnienia przez sędziego przestępstwa (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2003 r., SNO 29/03; uchwała
SN z dnia 24 października 2014 r., SNO 43/14). Tym samym, Sąd I instancji nie był
zobligowany do przeprowadzenia jakiekolwiek czynności dowodowej, w tym
wysłuchania wnioskodawcy w myśl art. 80 § 2e u.s.p., skoro uznał oczywistą
bezzasadność wniosku oraz załączonych do niego dokumentów.
Przechodząc natomiast do oceny zaskarżonego zarządzenia wskazać
należy, iż Sąd Najwyższy w pełni aprobuje wyrażone w zaskarżonym zarządzeniu
stanowisko, iż wniosek o zezwolenie na pociągnięcie ww. sędzi do
odpowiedzialności karnej wywiedziony przez skarżącego jest bezzasadny w stopniu
oczywistym. Uzasadnienie wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej sędzi X. Y. za przestępstwa z art. 212 § 1 k.k. oraz z art.
216 § 1 k.k., koncentruje się wokół zakończonego prawomocnie postępowania
przed Sądem Rejonowym w [...], w sprawie o sygn. akt [...], a dotyczącego
rozstrzygnięcia dokonanego przez ten Sąd. Sędzia Sądu Rejonowego w [...] X. Y.,
orzekając we wskazanej sprawie, sprawowała wymiar sprawiedliwości, realizując
uprawnienia przysługujące jej z racji pełnienia urzędu sędziego. Działalność
orzecznicza oparta jest bowiem m.in. na zasadzie swobodnego uznania
sędziowskiego, a sposób procedowania Sądu w określonej sprawie oraz wyrok
kończący to postępowanie podlega kontroli instancyjnej. Sąd I instancji trafnie uznał,
że uzasadnienie wniosku dotyczy jedynie niepopartego dowodami subiektywnego
poczucia pomówienia i znieważenia, które ma odczuwać A. S. wobec
niekorzystnego rozstrzygnięcia w sprawie o sygn. akt [...], co z kolei doprowadziło
do uzasadnionego przyjęcia, że wniosek o zezwolenie na pociągnięcie sędzi Sądu
Rejonowego w [...] X. Y. do odpowiedzialności karnej nie zasługiwał na
uwzględnienie wobec nieprzedstawienia przez wnioskodawcę jakichkolwiek
dowodów uprawdopodabniających popełnienie przez objętą wnioskiem sędzię
przestępstw z art. 212 § 1 k.k. oraz z art. 216 § 1 k.k.
W tej sytuacja odmowa przyjęcia wniosku – jako oczywiście bezzasadnego –
była prawidłowa, a zaskarżone zarządzenie należało utrzymać w mocy.
Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
II ZO 88/24
7
[M. T.]
[r.g.]
Maria Szczepaniec
