II ZO 80/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Skoczkowska
Dnia 15 lipca 2026 r.
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 15 lipca 2026 r. r., bez udziału stron
wniosku obwinionego prokuratora X.1 Y.1 o wyłączenie SSN X.Y. od
rozpoznania sprawy o sygn. II ZIZ 14/22
postanowił:
nie uwzględnić wniosku o wyłączenie SSN X.Y. od
rozpoznania sprawy o sygn. akt II ZIZ 14/22.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 12 czerwca 2026 r. obwiniony prokurator X.1 Y.1 wniósł o
wyłączenie SSN X.Y. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZIZ 14/22, z
uwagi na istnienie okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do
jego bezstronności we wskazanej powyżej sprawie. Zdaniem wnioskodawcy
przejawiają się one w braku rozpoznania jego wniosków o umożliwienie osobistego
zapoznania się z całością akt sprawy w siedzibie sądu lub o doręczenie ich
kserokopii. Obwiniony zarzucił, że powyższe działanie (zaniechanie) stanowi
rażące naruszenie jego prawa do obrony (art. 42 ust. 2 Konstytucji RP, art. 6 ust. 3
lit. b i c EKPC oraz art. 6 k.p.k.) i manifestuje negatywne nastawienie sędziego SSN
X.Y. (członka składu orzekającego) do jego osoby, co w odbiorze zewnętrznym
wywołuje uzasadnione przekonanie o braku bezstronności i uprzedzeniu członka
składu orzekającego.
II ZO 80/26
2
Wnioskodawca podniósł również, że sędzia X.Y. wykazuje bierność i
akceptuje powyższe zaniechania, czym przyzwala na aprioryczne rozstrzygnięcie
sprawy. Dodatkowo, zdaniem wnioskodawcy, posługiwanie się wobec niego w toku
postępowania określeniem „obwiniony” (w sprawie dotyczącej uchylenia immunitetu
prokuratorskiego) stanowi złamanie zasady domniemania niewinności oraz
jednoznacznie wskazuje na ukształtowanie się w składzie orzekającym uprzedzenia
i z góry powziętego założenia o zasadności wniosku o uchylenie immunitetu. W
konsekwencji wnioskodawca zarzucił, że opisane uchybienia proceduralne,
pozbawienie go prawa do obrony oraz dostępu do akt sprawy, prowadzą do
naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania i w obiektywnym odbiorze
społecznym w pełni uzasadniają wątpliwość co do bezstronności sędziów
wyznaczonych do rozpoznania sprawy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego X.Y. nie zasługuje na
uwzględnienie.
Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego
bezstronności w danej sprawie. Podkreślić należy, że zawarty w tym przepisie
zwrot „uzasadniona wątpliwość” nakazuje badanie podnoszonych okoliczności nie
przez pryzmat subiektywnego przekonania strony (wnioskodawcy), lecz z punktu
widzenia obiektywnego, zewnętrznego obserwatora.
Analiza argumentacji wnioskodawcy prowadzi do wniosku, że upatruje on
podstaw do wyłączenia sędziego, będącego członkiem składu orzekającego,
wyłącznie w sferze podejmowanych (lub zaniechanych) w toku postępowania
czynności o charakterze organizacyjnym, jak chociażby brak realizacji jego
wniosków o udostępnienie akt sprawy (doręczenie kserokopii), będących
w kompetencjach przewodniczącego lub sprawozdawcy. Podobnie, jeśli chodzi
o posługiwanie się wobec prokuratora terminem „obwiniony” w sprawie
immunitetowej. Nazewnictwo to ma charakter wyłącznie techniczno-prawny
i wynika ze stosowanej w tego typu sprawach nomenklatury proceduralnej (tj.
II ZO 80/26
3
odpowiedniego stosowania przepisów k.p.k.), co w żaden sposób nie implikuje
uprzedniego przesądzenia o winie czy zasadności wniosku o uchylenie immunitetu.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że wydawanie
przez sąd decyzji procesowych niezgodnych z oczekiwaniami strony, a nawet
ewentualne uchybienia proceduralne popełnione przez skład orzekający, nie mogą
stanowić samodzielnej podstawy do wyłączenia sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k.
Te zarzuty, mogą być ewentualnie podnoszone w ramach zaskarżenia orzeczenia
kończącego postępowanie, nie zaś w drodze kwestionowania bezstronności
sędziego. Instytucja wyłączenia sędziego nie służy bowiem do korygowania
bieżących decyzji proceduralnych sądu.
Wobec powyższego, przywołanie we wniosku okoliczności, pozostających
poza zakresem podstaw normatywnych wyłączenia sędziego zawartych w rozdziale
2 Działu II Kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28
stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze skutkowało nieuwzględnieniem wniosku
prokuratora X.1 Y.1 o wyłączenie od rozpoznania sprawy SSN X.Y.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak na wstępie.
[P.V.]
[r.g.]
