II ZO 46/25

II ZO 46/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 sierpnia 2026 r. SSN Marek Siwek w sprawie o zezwolenie na pociągnięcie sędziego Sądu Rejonowego […] w [...] X. Y. do odpowiedzialności karnej po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 28 sierpnia 2026 r. wniosku obrońcy o wyłączenie SSN Barbary Skoczkowskiej od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZIZ 12/25 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN Barbarę Skoczkowską od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZIZ 12/25. UZASADNIENIE Przed Sądem Najwyższym – Izbą Odpowiedzialności Zawodowej zawisła sprawa zainicjowana wnioskiem o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego […] w [...] X. Y.. Uchwałą z dnia 17 lutego 2025 r., sygn. akt I ZI 29/24, Sąd Najwyższy odmówił zezwolenia na pociągnięcie wymienionego sędziego do odpowiedzialności karnej. Zażalenie na tą uchwałę złożył prokurator, a do jego rozpoznania został wylosowany skład Sądu Najwyższego tworzony przez SSN Barbarę Skoczkowską (sygn. akt II ZIZ 12/25). Obrońca sędziego X. Y. – SSA w [...] X.1 Y.1 – złożył wniosek o wyłączenie SSN Barbary Skoczkowskiej od udziału w sprawie o sygn. akt II ZIZ 12/25. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że SSN Barbara Skoczkowska wielokrotnie II ZO 46/25 2 publicznie jak i w ramach pełnionego urzędu dawała wyraz swojemu skrajnie negatywnemu stosunkowi wobec przyjętych przez ustawodawcę zmian mających na celu reformę sądownictwa w Polsce (oświadczenie z 20 lipca 2021 r.), co ma ścisły związek z istotą rozpoznawanych zagadnień w niniejszej sprawie, jak i z osobą sędziego X. Y. jak oraz z osobami jego obrońców. Obrońca podniósł, że SSN Barbara Skoczkowska kontestowała także uprawnienia sędziów powołanych do pełnienia urzędu na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, kwestionując wprost ich status. Podważając w ten sposób konstytucyjny porządek prawny, angażowała się w sposób jaskrawy w polityczny spór istniejący w obrębie wymiaru sprawiedliwości, m.in. podpisując się pod listem z 10 sierpnia 2022 r. w sprawie przeniesienia sędziów, kolejno poprzez odmowę orzekania z określonymi sędziami (oświadczenie z dnia 17 października 2022 r.), manipulację faktami w treści uzasadnienia postanowienia z dnia 17 listopada 2022 r. w sprawie II ZZ 6/22, wykonywanie czynności orzeczniczych w sprawach jednoosobowych – wbrew obowiązującym przepisom, brak zawiadomienia SSA P. S. pełniącego funkcję Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych i jego Zastępców o wyznaczeniu posiedzenia m.in. w sprawie I ZSK 16/22, czy niewłaściwe zachowanie wobec Zastępców Rzecznika podczas posiedzeń. Obrońca wskazał, że jaskrawym przykładem postawy SSN Barbary Skoczkowskiej jest także jej wypowiedź sformułowana w treści uzasadnienia wyroku z dnia 26 października 2023 r. sygn. akt ZSK 10/23, w którym zarzuciła SSA P. S. jako Rzecznikowi Dyscyplinarnemu Sędziów Sądów Powszechnych instrumentalne postępowanie skierowane przeciwko sędziom „nakierowane na efekt mrożący sędzi oraz innych sędziów, aby trzymać ich w niepewności oraz strachu i w ten sposób zniechęcić ich do niezależności i niezawisłości przy stosowaniu prawa”, kwestionując wprost warunki etyczne SSA P. S. do wykonywania funkcji Rzecznika Dyscyplinarnego SSP. II ZO 46/25 3 Zdaniem obrońcy wskazane wyżej okoliczności przekonują, że SSN Barbara Skoczkowska w rozpoznawanej sprawie nie jest i nie będzie bezstronna, dążąc do wydania orzeczenia o określonej treści. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 41 § 1 k.p.k. wynika, że sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 10 października 2000 r. (Daktaras przeciwko Litwie, skarga nr 42095/98) stwierdził, że istnieją dwa aspekty wymogu bezstronności z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Po pierwsze, sąd musi być bezstronny w sposób subiektywny, czyli żaden z jego członków nie powinien być stronniczy bądź uprzedzony. Osobista bezstronność członka składu orzekającego jest dorozumiana, chyba że istnieją dowody przeciwne. Po drugie, sąd musi być bezstronny z obiektywnego punktu widzenia, czyli musi oferować wystarczające gwarancje wykluczające jakąkolwiek uprawnioną wątpliwość w tej mierze. W przypadku kryterium obiektywnego musi zostać rozważone, czy istnieją podlegające ustaleniu fakty, które mogą wzbudzić wątpliwość co do bezstronności sędziego. W tej mierze nawet odbiór w oczach opinii publicznej może mieć pewne znaczenie. W grę tutaj wchodzi zaufanie, które sądy w demokratycznym społeczeństwie muszą wzbudzać w opinii publicznej i stronach postępowania. Podobne stanowisko zajął Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 10 kwietnia 2003 r. (Sigurdsson przeciwko Islandii, skarga nr 39731/98), konkludując: „(…) W związku z tym każdy sędzia, w stosunku do którego istnieje uprawniony powód, by obawiać się bezstronności z jego strony, musi zostać wyłączony. (…)”. Z okoliczności podniesionych we wniosku wynika, że SSN Barbara Skoczkowska, tak w wypowiedziach formułowanych z perspektywy sali sądowej, jak i w stanowiskach zajmowanych na forum publicznym, wielokrotnie wyrażała II ZO 46/25 4 swój krytyczny i zarazem negatywny stosunek do zmian w obszarze ustroju sądownictwa w Polsce dokonanych w okresie VIII i IX kadencji Sejmu RP. Częstokroć zmiany te były wprowadzane z inicjatywy Ministra Sprawiedliwości lub przy jego udziale, zaś realizacja ustawowych zadań przypisanych Ministrowi Sprawiedliwości nie byłaby możliwa bez pomocy aparatu urzędniczego Ministerstwa Sprawiedliwości oraz osób, którym Minister Sprawiedliwości powierzył określone funkcje w sądownictwie. Sędzia Sądu Rejonowego […] w [...] X. Y., którego dotyczy postępowanie w sprawie o sygn. akt II ZIZ 12/25, W pewnym okresie był delegowany do pełnienia czynności administracyjnych w Ministerstwie Sprawiedliwości, za swoją zgodą. Takie działanie może być odczytywane jako wspieranie zmian legislacyjnych i personalnych dokonywanych z udziałem resortu sprawiedliwości. W tej sytuacji, zarówno w odbiorze społecznym, jak i postronnego obiektywnego obserwatora, obiektywizm i bezstronność SSN Barbary Skoczkowskiej przy rozstrzyganiu sprawy o zezwolenie na pociągnięcie sędziego X. Y. do odpowiedzialności karnej, której tłem są wydarzenia związane z działaniami podejmowanymi przez funkcjonariuszy publicznych działających w ramach Ministerstwa Sprawiedliwości, może wzbudzić wątpliwości, czy sprawa ta zostanie w sposób obiektywny rozpoznana. Rozwianiu jakichkolwiek wątpliwości przeciętnego obserwatora procesu, które mogłyby powstać w realiach niniejszej sprawy, będzie zatem służyć instytucja przewidziana w art. 41 § 1 k.p.k. Należy przy tym zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt. SK 19/02, OTK ZU 2004, nr 7/A, poz. 67, stwierdził, że „Instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności”. Kierując się powyższym wskazaniem oraz przytoczonymi wyżej okolicznościami sprawy, Sąd Najwyższy uznał, że zachodzi potrzeba wyłączenia SSN Barbary Skoczkowskiej od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZIZ 12/25. II ZO 46/25 5 Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. [J.J.] [r.g.]