II ZO 35/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 czerwca 2025 r.
Prezes SN Wiesław Kozielewicz
na posiedzeniu w dniu 25 czerwca 2025 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
w kwestii wniosku adwokat E. Z. – pełnomocnika wnioskodawcy J. D., z dnia 21
kwietnia 2025 r., w przedmiocie wyłączenia SSN Pawła Wojciechowskiego od
udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZIZ 8/24
postanowił:
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27
lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, wyłączyć SSN
Pawła Wojciechowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn.
akt II ZIZ 8/24
UZASADNIENIE
W dniu 25 kwietnia 2025 r. do Izby Odpowiedzialności Zawodowej wpłynął
wniosek adwokat E. Z. – pełnomocnika wnioskodawcy J. D., z dnia 21 kwietnia
2025 r., na podstawie art. 29 § 6 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym – dalej powoływanej jako u.SN, o zbadanie spełnienia w sprawie o
sygn. akt II ZIZ 8/24 przez SSN Pawła Wojciechowskiego, SSN Marka Siwka i SSN
Marię Szczepaniec wymogów niezawisłości i bezstronności.
Sprawa z wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości
i bezstronności przez SSN Pawła Wojciechowskiego została zarejestrowana pod
sygn. akt I ZB 47/25. Zarządzeniem z dnia 30 kwietnia 2025 r. przedmiotowy
wniosek został odrzucony, a jego uzasadnienie zarządzono potraktować jako
wniosek o wyłączenie ww. sędziego. Sprawa z wniosku o wyłączenie SSN Pawła
II ZO 35/25
2
Wojciechowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZIZ 8/24 została
zarejestrowana pod sygn. akt II ZO 35/25.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wyłączenie sędziego może nastąpić, gdy: 1) zachodzą okoliczności skutkujące
wyłączeniem sędziego z mocy prawa (iudex inhabilis), lub 2) gdy wniosek
o wyłączenie złoży strona wskazując na zaistnienie okoliczności, o których mowa
w art. 41 § 1 k.p.k., albo 3) gdy żądanie wyłączenia (wniosek o wyłączenie) go od
udziału w sprawie zgłosi sędzia, a także 4) w wyniku wszczętego z urzędu
postępowania o wyłączenie w sytuacji, gdy nie dojdzie do „samowyłączenia” się
sędziego (por. np. E. Skrętowicz, Iudex inhabilis i iudex suspectus w polskim
procesie karnym, Lublin 1994, s. 70, R. Kmiecik, Tryb wyłączenia sędziego
i prokuratora w kodeksie postępowania karnego, Prokuratura i Prawo, 1999, nr 11
– 12, s. 23, K. Papke – Olszauskas, Wyłączenie uczestników procesu karnego,
Gdańsk 2007, s. 147 – 155 i s. 180 – 181).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentowana jest konieczność
zróżnicowania obiektywnej bezstronności sędziego i jego bezstronności w odbiorze
zewnętrznym, przy czym co do odbioru zewnętrznego z reguły odwołać się można
do oceny sytuacji dokonanej przez hipotetycznego, przeciętnie wykształconego,
logicznie myślącego członka społeczeństwa, który nie jest osobiście
zainteresowany wynikiem procesu. Wskazuje się, że instytucja wyłączenia
sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak
i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów
braku bezstronności (por. np. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt. SK 19/02, OTK ZU 2004, nr 7/A, poz. 67).
Znaczenie społecznej oceny bezstronności sędziego, a także wynikająca z tego
perspektywa interpretacji podstaw wyłączenia sędziego, skutkuje tym, iż
o potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia nie może decydować jedynie
zasadność in casu zarzutu będącego podstawą wniosku o wyłączenie, ale również
ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą, w realiach sprawy,
II ZO 35/25
3
wystarczające okoliczności które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości
co do bezstronności sędziego (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13
grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04). W realiach sprawy rozpoznanie zażalenia na
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 2024 r. w przedmiocie odmowy
przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie sędziego Sądu
Najwyższego z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt I ZPI 40/22, przez Sąd Najwyższy
w składzie z udziałem SSN Pawła Wojciechowskiego w odbiorze zewnętrznym
mogłoby zostać odebrane jako postąpienie nieutrwalające obrazu sądu jako
działającego w warunkach bezstronności. Nie da się wykluczyć, że w takim
wypadku rozstrzygnięcie sędziego byłoby obiektywne, jednak samo orzekanie
przezeń w takim układzie faktycznym, dla postronnego obserwatora, a także
z punktu widzenia strony, naruszałoby zaufanie do wymiaru sprawiedliwości (por. Z.
Łyda, Bezstronność arbitra a zakaz „zainteresowania w sprawie”, Państwo i Prawo
1996, nr 2, s. 51 – 54).
Kierując się tymi motywami, Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek z dnia 21
kwietnia 2025 r. adwokat E. Z. – pełnomocnika wnioskodawcy J. D. i wyłączył SSN
Pawła Wojciechowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZIZ 8/24
dot. rozpoznania zażalenia na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego
2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na
zarządzenie sędziego Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt I ZPI
40/22.
[M. T.]
[r.g.]
II ZO 35/25
4
