II ZO 107/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 kwietnia 2025 r.
SSN Maria Szczepaniec (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Marek Dobrowolski
Ławnik SN Marek Molczyk
Protokolant Karolina Majewska
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 24 kwietnia 2025 r.
w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
odwołania obrońcy obwinionego prokuratora X. Y. – adw. M. M. z dnia 3
października 2023 r. na postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze
Generalnym z dnia 1 września 2023 r., sygn. akt […]
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 oraz art. 166 ustawy z dnia
28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze
postanowił:
1. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie;
2. kosztami postępowania odwoławczego obciążyć Skarb
Państwa.
Marek Dobrowolski Maria Szczepaniec Marek Molczyk
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 3 marca 2023 r. o sygn. […], na podstawie art. 150
§ 1 i 2 ustawy Prawo o prokuraturze, Prokurator Regionalny w W. zawiesił w
czynnościach służbowych X. Y. - prokuratora Prokuratury Rejonowej w Ś. na okres
6 miesięcy (k. 266-266v akt dołączonych o sygn. […]).
W dniu 28 lipca 2023 r. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora
Generalnego dla [...] okręgu regionalnego, na podstawie art. 154 § 8 ustawy Prawo
o prokuraturze, wniósł do Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuraturze Generalnym w
II ZO 107/23
2
Warszawie o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej przeciwko X. Y. – prokuratorowi
Prokuratury Rejonowej w Ś., obwinionemu o to, że w nocy z 27 na 28 września
2022 r. w Ś. uchybił godności urzędu w ten sposób, że za pośrednictwem
komunikatora internetowego, ze swojego telefonu o nr […] wykonał, bez żadnego
powodu, do pięciu pracownic sekretariatu […] Wydziału Karnego Sądu Rejonowego
w Ś., połączenia audio lub wideo na ich prywatne numery telefonów oraz wysłał do
nich wiadomości tekstowe, czego sobie nie życzyły, i tak: o godz. 05:30 wykonał
połączenie audio do J. C., o godz. 23:56 i 23:57 wykonał połączenie audio i wideo
do S. D., o godz. 00:03 wykonał dwa połączenia wideo i jedno połączenie audio
oraz o godz. 00:04 połączenie audio do K. R. do której o godz. 00:39 i 07:15 wysłał
nadto wiadomości tekstowe, w których przeprosił ją za rzekomo omyłkowo
zainicjowane wcześniej połączenia i którym to wybrykiem zakłócił wymienionym
spoczynek nocny, a nadto o godz. 23:54 i 00:37 wykonał połączenie wideo do A.
P., a następnie wysłał do niej o godz. 00:37 wiadomość tekstową, w której
przeprosił ją za rzekomo omyłkowo wykonane wcześniej połączenia oraz do J. W.
wykonał o godz. 00:01 i 00:35 połączenia audio, a o godz. 00:03 i 00:38 wysłał
wiadomości tekstowe, w których przeprosił ją za rzekomo omyłkowo wykonane
wcześniej połączenia, a które to zachowanie odpowiada znamionom wykroczenia
określonego w art. 51 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, tj. o
przewinienie dyscyplinarne określone w art. 137 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o
prokuraturze (k. 1-8v akt dołączonych o sygn. [...]).
Postanowieniem z dnia 1 września 2023 r. Sąd Dyscyplinarny przy
Prokuratorze Generalnym przedłużył czas trwania zawieszenia w czynnościach
służbowych X. Y. - prokuratora Prokuratury Rejonowej w Ś. do dnia 3 marca 2024 r.
określając ten okres za niezbędny do rozpoznania tej sprawy dyscyplinarnej (k. 10-
11v akt II ZO 107/23).
Na wskazane postanowienie odwołanie złożył obrońca obwinionego
prokuratora X. Y. – adw. M. M., który zaskarżonemu postanowieniu zarzucił obrazę
przepisów postępowania mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 150 § 1 i
3 ustawy Prawo o prokuraturze poprzez niezasadne przyjęcie, że charakter
penalizowanego prokuratorowi przewinienia dyscyplinarnego uzasadnia
konieczność dalszego odsunięcia go od wykonywania obowiązków służbowych na
II ZO 107/23
3
kolejny okres 6 miesięcy, podczas gdy prawidłowa analiza okoliczności
przedmiotowych i podmiotowych związanych z przypisywanym obwinionemu
wykroczeniem z art. 51 § 1 k.w., jak też podjęcie przez obwinionego niezwłocznie
próby wytłumaczenia tego zachowania i przeproszenia osób, do których
podejmował próby nawiązania połączenia, bezpośrednio po zaistniałym zdarzeniu,
w tym również to, iż w ramach innego postępowania dyscyplinarnego, dotychczas
ustalono, że zarzucane obwinionemu w tym postępowaniu zachowanie nie miało
zawinionego charakteru, które to okoliczności oceniane kompleksowo
i we wzajemnym ich powiązaniu, winny prowadzić do wniosku, że dalsze
wykonywanie przez prokuratora powierzonych mu obowiązków nie niesie za sobą
żadnego ryzyka uchybienia przez prokuratora godności urzędu. W konsekwencji
wyżej podniesionego zarzutu, odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonego
postanowienia (k. 3-8 akt II ZO 107/23).
Pismem procesowym z dnia 5 lutego 2025 r., Zastępca Rzecznika
Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla [...] okręgu regionalnego wniósł o
nieuwzględnienie odwołania i utrzymanie zaskarżonego orzeczenia w mocy. Nadto
wskazał, że przeciwko X. Y. prowadzone jest dalej postępowanie dyscyplinarne o
sygn. […], w którym w grudniu 2024 r. i styczniu 2025 r. zmieniono i uzupełniono
ww. zarzuty. Obecnie X. Y. zarzuca się popełnienie następujących czynów:
I. w dniu 9 września 2021 r. w Ś. uchybił godności urzędu w ten sposób, że
dopuścił się nieobyczajnego wybryku, poprzez wprowadzenie się w stan
nietrzeźwości, wynoszący co najmniej 1,18 mg/l alkoholu w wydychanym
powietrzu i przemieszczanie się nago w tym stanie ulicami Ś., w tym udanie
się do placówki handlowej, gdzie usiłował kupić alkohol, które to zachowanie
odpowiada znamionom wykroczenia z art. 140 ustawy z dnia 20 maja 1971 r.
Kodeks wykroczeń, to jest o przewinienie dyscyplinarne określone w art. 137
§ 1 pkt 5 ustawy Prawo o prokuraturze;
II. w bliżej nieustalonym dniu, w okresie 2019-2022, w Ś., uchybił godności
urzędu w ten sposób, że wysłał E. R. pracownicy sekretariatu Prokuratury
Rejonowej w Ś., za pośrednictwem komunikatora, wiadomość multimedialną
w postaci swojego nagiego zdjęcia, to jest o przewinienie dyscyplinarne
określone w art. 137 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o prokuraturze;
II ZO 107/23
4
III. w bliżej nieustalonym okresie przed dniem 9 września 2021 r., a następnie w
okresie do jesieni 2023 r., w Ś., uchybił godności urzędu w ten sposób, że
wysłał K. P. – prokuratorowi Prokuratury Rejonowej w Ś., za pośrednictwem
środków komunikacji na odległość, wiadomości multimedialne w postaci
łącznie co najmniej czterech swoich nagich zdjęć, to jest o przewinienie
dyscyplinarne określone w art. 137 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o prokuraturze;
IV. w okresie od bliżej nieustalonego dnia w 2020 r., nie później niż 14 listopada
2021 r., w Ś., uchybił godności urzędu w ten sposób, że wysłał J. M. –
pracownicy Sądu Rejonowego w Ś., w odstępie dwóch dni, za
pośrednictwem środków komunikacji na odległość, wiadomości
multimedialne w postaci łącznie co najmniej czterech swoich nagich zdjęć, a
po upływie dwóch tygodni, wykonał do niej połączenia wideo, gdzie
występował topless i znajdował się pod wpływem alkoholu, to jest o
przewinienie dyscyplinarne określone w art. 137 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o
prokuraturze;
V. w bliżej nieustalonej dacie, w nocy, w 2020 r., w Ś., uchybił godności urzędu
w ten sposób, że wysłał K. S., za pośrednictwem M., wiadomość w postaci
informacji, iż udziela on lekcji pływania bez ubrania, to jest o przewinienie
dyscyplinarne określone w art. 137 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o prokuraturze;
VI. w bliżej nieustalonej dacie, w nocy, w 2020 r., w Ś., uchybił godności urzędu
w ten sposób, że wysłał P. Ś., za pośrednictwem M., wiadomość w postaci
informacji, iż udziela on lekcji pływania bez ubrania, to jest o przewinienie
dyscyplinarne określone w art. 137 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o prokuraturze;
VII. w bliżej nieustalonym dniu, przed 1 marca 2022 r., w Ś., uchybił godności
urzędu, w ten sposób, że wysłał A. M. wiadomość multimedialną w postaci
swojego nagiego zdjęcia, to jest o przewinienie dyscyplinarne określone w
art. 137 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o prokuraturze.
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla [...]
okręgu regionalnego ponadto wskazał, że charakter przewinień dyscyplinarnych
objętych przedmiotem niniejszego postępowania, które godzi w powagę i zaufanie
do urzędu prokuratora, nakazuje odsunięcie X. Y. od wykonywania obowiązków
prokuratorskich. Zdaniem Zastępcy Rzecznika, w okolicznościach niniejszej sprawy
II ZO 107/23
5
nie ma gwarancji, że pełnienie obowiązków służbowych przez obwinionego będzie
przebiegało w sposób prawidłowy, to jest licujący z godnością urzędu (k. 25-26v akt
II ZO 107/23).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie zauważyć trzeba, że upływ terminu zawieszenia określonego
w zaskarżonym postanowieniu nie stanowi podstawy do pozostawienia
wniesionego przez skarżącą odwołania bez rozpoznania. Przedmiotem bowiem
kontroli odwoławczej jest zasadność i legalność przedłużenia zawieszenia
prokuratora w czynnościach służbowych, a sąd odwoławczy ma obowiązek
merytorycznego rozpoznania wniesionego zażalenia (zob. aktualna na gruncie
prokuratorskiego postępowania dyscyplinarnego uchwała Sądu Najwyższego z dnia
27 lutego 2007 r., I KZP 37/06, LEX nr 224615).
Zgodnie z przepisem art. 150 § 5 ustawy Prawo o prokuraturze od
postanowienia sądu dyscyplinarnego o przedłużeniu zawieszenia prokuratora
w czynnościach przysługuje odwołanie. Wedle przepisu art. 150 § 1 wspomnianej
ustawy, prokurator może być zawieszony w czynnościach na okres do 6 miesięcy,
jeżeli z uwagi na charakter przewinienia dyscyplinarnego konieczne jest
natychmiastowe odsunięcie go od wykonywania obowiązków. Zgodnie natomiast
z przepisem art. 150 § 3 wspomnianej ustawy, zawieszenie prokuratora
w czynnościach, w uzasadnionych przypadkach, może być przedłużone na wniosek
rzecznika dyscyplinarnego przez sąd dyscyplinarny na dalszy, niezbędny okres.
Zatem jednym z podstawowych obowiązków sądu odwoławczego jest stwierdzenie,
czy w danym stanie faktycznym wystąpiła przesłanka uzasadnionego
przypadku, która wpływałaby na konieczność dalszego przedłużenia
zawieszenia prokuratora w czynnościach służbowych.
Przenosząc treść powyższych rozważań na grunt niniejszej sprawy,
w ocenie Sądu Najwyższego nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut podniesiony
przez obrońcę obwinionego, a dotyczący obrazy przepisu prawa materialnego,
tj. art. 150 § 1 i 3 ustawy Prawo o prokuraturze. Wbrew twierdzeniom skarżącego,
Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym zasadnie przyjął, że wobec
II ZO 107/23
6
prokuratora X. Y. zachodzi uzasadniony przypadek przemawiający za
przedłużeniem zawieszenia go w czynnościach na dalszy, niezbędny okres.
Ustawowa przesłanka uzasadnionego przypadku, opisana w art. 150 § 3 ustawy
Prawo o prokuraturze, usprawiedliwiająca przedłużenie zawieszenia prokuratora
w czynnościach służbowych, występuje w każdej sytuacji, w której prokurator jest
podejrzany o popełnienie przestępstwa, a przynajmniej takiego przewinienia
dyscyplinarnego, którego dokonanie poważnie naraziłoby na szwank wizerunek
urzędu prokuratorskiego. Zdaniem Sądu Najwyższego, powyższa definicja ma
zastosowanie w niniejszym postępowaniu.
Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania dyscyplinarnego,
uprawdopodabnia w wystarczającym stopniu, że obwiniony prokurator X. Y.
popełnił zarzucany mu czyn. Nie rozstrzygając w tym momencie zasadności
postawionego obwinionemu zarzutu dyscyplinarnego, albowiem rolą sądu
dyscyplinarnego jest jedynie ocena zasadności odsunięcia prokuratora od
wykonywania czynności służbowych w związku ze sformułowanym zarzutem, nie
sposób nie zauważyć, że zachowanie prokuratora X. Y. dopuszczającego się
uchybienia godności urzędu poprzez wysyłanie wiadomości tekstowych i
wykonywanie połączeń audio i wideo w godzinach nocnych, na prywatne numery
telefonów pracownic sekretariatu Sądu Rejonowego w Ś., zakłócając im ciszę
nocną, stanowiło uchybienie godności urzędu prokuratora i rażące pogwałcenie
zasad etycznych, które wiążą się z jego pełnieniem. Zajmowanie przez
obwinionego w trakcie trwania postępowania dyscyplinarnego urzędu
prokuratorskiego może, w ocenie Sądu Najwyższego, doprowadzić do istotnego
podważenia autorytetu prokuratury. W niniejszej sprawie nie ustały przyczyny
uzasadniające konieczność przedłużenia zawieszenia prokuratora
w czynnościach, zaś waga i charakter przewinienia dyscyplinarnego uzasadnia
w pełni wystąpienie w sprawie przesłanki uzasadnionego przypadku, o której mowa
w art. 150 § 3 ustawy Prawo o prokuraturze.
Nie ma zatem racji skarżący, który braku zasadności i braku konieczności
przedłużenia okresu zastosowania zawieszenia w czynnościach służbowych,
upatrywał właśnie w charakterze i wadze uchybienia, które legło u podstaw
pierwotnej decyzji o zawieszeniu w czynnościach. Skarżący zdaje się nie
II ZO 107/23
7
dostrzegać szkody, jaką dalsze pełnienie przez obwinionego prokuratora
obowiązków służbowych może wyrządzić zarówno prowadzonym przez niego
postępowaniom, jak i samej instytucji prokuratury. Należy mieć na uwadze, że
zaskarżone postanowienie jest kontynuacją postanowienia z dnia 3 marca 2023 r.,
a do chwili wydania zaskarżonego orzeczenia nie ustały przyczyny uzasadniające
konieczność dalszego stosowania tego środka. Prowadzone przeciwko
obwinionemu prokuratorowi postępowanie dyscyplinarne nie zostało zakończone,
zaś z informacji przekazanych w piśmie procesowym z dnia 5 lutego 2025 r., przez
Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla [...] okręgu
regionalnego wynika, iż przeciwko X. Y. prowadzone jest dalej postępowanie
dyscyplinarne o sygn. […], w którym w grudniu 2024 r. i styczniu 2025 r.. zmieniono
i uzupełniono ww. zarzuty, zaś obecnie X. Y. zarzuca się popełnienie kolejnych
siedmiu przewinień dyscyplinarnych dotyczących uchybienia godności urzędu, a
określonych w art. 137 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o prokuraturze. Charakter
przewinienia dyscyplinarnego niewątpliwie wskazuje na jego znaczną szkodliwość
dla służby prokuratorskiej, gdyż godzi ono w powagę i zaufanie do urzędu
prokuratora. Zaakcentować w tym miejscu należy, iż pełnienie służby
prokuratorskiej, zgodnie z art. 75 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o prokuraturze, wymaga
nieskazitelnego charakteru. Za nieakceptowalną należy zatem uznać taką sytuację,
w której prokurator stojący pod zarzutem popełnienia deliktów dyscyplinarnych
znacznej wagi, podważających posiadanie przez niego właściwości osobistych
niezbędnych na tym stanowisku, będzie wykonywać czynności służbowe.
Dopuszczenie obwinionego do pełnienia czynności prokuratorskich mogłoby
bowiem podważyć autorytetu prokuratury, jako instytucji stojącej na straży
praworządności (art. 2 ustawy Prawo o prokuraturze).
Tym samym przyjąć należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd
Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym trafnie uznał, iż zachodzi
uzasadniony przypadek, o którym mowa w przepisie art. 150 § 3 ustawy,
wskazujący na konieczność przedłużenia zawieszenia obwinionego prokuratora
w czynnościach służbowych na dalszy czas oznaczony.
Reasumując, w ocenie Sądu Najwyższego zaskarżone orzeczenie
w przedmiocie dalszego zawieszenia prokuratora w czynnościach odpowiada
II ZO 107/23
8
prawu. Zasadnie wskazuje się w literaturze przedmiotu, iż zawieszenie w
czynnościach spełnia różne funkcje. Po pierwsze, chroni autorytet prokuratury, a
także dalej jeszcze idący interes publiczny przed szkodami, jakie mogłoby
spowodować pełnienie funkcji prokuratorskich przez obwinionego. Po wtóre,
odgrywa doniosłą rolę wychowawczą, będąc moralnym przeżyciem zarówno dla
obwinionego, jak i dla jego współpracowników (por. A. Kiełtyka, W. Kotowski, A.
Ważny, Prawo o prokuraturze. Komentarz, wyd. II 2021).
Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji,
kosztami postępowania odwoławczego obciążając przy tym Skarb Państwa.
[M. T.]
[r.g.]
Marek Dobrowolski Maria Szczepaniec Marek Molczyk
