II ZO 105/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 października 2025 r.
SSN Barbara Skoczkowska
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej,
na posiedzeniu w dniu 29 października 2025 r.,
w sprawie radcy prawnego W. M.,
sygnalizacji obrońcy obwinionego – radcy prawnego W. M. potrzeby
wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego
z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. akt II ZK 111/23 z urzędu,
wniosku obrońcy obwinionego radcy prawnego W. M. o wyłączenie SSN
Tomasza Demendeckiego od udziału w sprawie o sygn. akt II ZO 71/25 dot.
wniosku obrońcy obwinionego o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego
od rozpoznania sprawy II ZO 109/24
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.,
postanowił:
pozostawić bez rozpoznania wniosek o wyłączenie SSN
Tomasza Demendeckiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt
II ZO 71/25.
UZASADNIENIE
Obrońca obwinionego - radca prawny W. M. pismem z dnia 22 listopada
2024 r. zwrócił się do Sądu Najwyższego o rozważenie wznowienia postępowania
kasacyjnego zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca
II ZO 105/25
2
2024 r., sygn. akt II ZK 111/23 z urzędu. Sprawa ta została zarejestrowana w
repertorium Izby Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. akt II ZO 109/24. Do
rozpoznania przedmiotowego wniosku został wyznaczony skład orzekający: SSN
Marek Siwek (przewodniczący), SSN Zbigniew Korzeniowski oraz SSN Paweł
Wojciechowski (sprawozdawca)
Pismem z dnia 21 lipca 2025 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego)
obrońca obwinionego radcy prawnego W. M. wniósł o wyłączenie SSN Pawła
Wojciechowskiego od rozpoznania sprawy prowadzonej pod sygn. akt II ZO 109/24.
Wniosek ten został zarejestrowany w repertorium Izby Odpowiedzialności
Zawodowej pod sygn. akt II ZO 71/25, zaś do jego rozpoznania został wyznaczony
SSN Tomasz Demendecki.
Postanowieniem z dnia 23 września 2025 r. Sąd Najwyższy nie uwzględnił
wniosku obrońcy obwinionego o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego od
rozpoznania sprawy prowadzonej pod sygn. akt II ZO 109/24.
Pismem z dnia 25 września 2025 r. obrońca obwinionego wniósł
o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego od rozpoznania sprawy II ZO 71/25.
Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności
Zawodowej pod sygn. II ZO 105/25, a do jej rozpoznania została wyznaczona SSN
Barbara Skoczkowska.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek jako bezprzedmiotowy należało pozostawić bez rozpoznania.
Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego
bezstronności w danej sprawie.
Jednakże, ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego
nie określa w ścisły sposób terminu, w jakim można złożyć wniosek o wyłączenie
sędziego. Art. 41 § 2 k.p.k. stanowi jedynie, że wniosek o wyłączenie sędziego,
zgłoszony na podstawie § 1 po rozpoczęciu przewodu sądowego, pozostawia się
II ZO 105/25
3
bez rozpoznania, chyba że przyczyna wyłączenia powstała lub stała się stronie
wiadoma dopiero po rozpoczęciu przewodu. O ile pierwszy człon przepisu nie
nasuwa wątpliwości interpretacyjnych, o tyle przepisy k.p.k. nie precyzują w tym
zakresie terminu złożenia wniosku o wyłączenie sędziego, gdy przyczyna
wyłączenia powstała lub stała się stronie wiadoma po otwarciu przewodu sądowego.
W związku z powyższym należy przyjąć, że ze względu na istotę instytucji
wyłączenia sędziego, skutecznie wystąpić z wnioskiem o wyłączenie sędziego
można nie później niż do czasu wydania orzeczenia, gdyż tylko wówczas może
doprowadzić to do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy (zob. D. Świecki
(w:) B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania
karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, Gdańsk 2020, art. 41, pkt 14, Lex/el.).
Wniosek o wyłączenie sędziego nie może mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego.
Innymi słowy, początkiem biegu terminu do złożenia wniosku o wyłączenie
sędziego jest zarządzenie prezesa sądu (lub innej upoważnionej osoby) o
przydzieleniu sprawy do rozpoznania danemu sędziemu lub wyznaczeniu sędziego
do orzekania w tej sprawie (w składzie wieloosobowym). Końcową datę określa art.
41 § 2 k.p.k. i jest nią rozpoczęcie przewodu sądowego (wniosek zgłoszony po
ogłoszeniu tej decyzji pozostawia się bez rozpoznania, chyba że przyczyna
wyłączenia powstała lub stała się stronie wiadoma dopiero po rozpoczęciu
przewodu).
Analiza akt sprawy wskazuje, że sprawa o sygn. akt II ZO 71/25 z wniosku
obrońcy obwinionego o wyłączenie Sędziego Pawła Wojciechowskiego
wyznaczonego do orzekania w sprawie o sygn. akt II ZO 109/24 została
rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2025 r.
i merytorycznie rozstrzygnięta. Zgodnie z tym postanowieniem, Sąd Najwyższy
nie uwzględnił wniosku obrońcy radcy prawnego W. M. o wyłączenie SSN Pawła
Wojciechowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZO 109/24.
Natomiast, obrońca obwinionego złożył wniosek o wyłącznie SSN Tomasza
Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy II ZO 71/25 wskazując na
istniejące w tej sprawie okoliczności mogącej wywołać u zewnętrznego,
obiektywnego odbiorcy uzasadnione wątpliwości co do niezależności Sędziego
II ZO 105/25
4
Tomasza Demendeckiego, który został powołany na urząd sędziego Sądu
Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3)
w dniu 25 września 2025 r. (data nadania w placówce pocztowej: „[…]”).
Powyższe prowadzi do wniosku, że wniosek obrońcy o wyłączenie SSN
Tomasza Demendeckiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Pawła
Wojciechowskiego został złożony już po orzeczeniu kończącym postępowanie w
sprawie II ZO 71/25, a zatem należało pozostawić go bez rozpoznania.
Na marginesie wskazać należy, że Sąd Najwyższy w tym składzie
rozpoznawał tylko i wyłącznie wniosek o wyłączenie SSN Tomasza
Demendeckiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Pawła
Wojciechowskiego, natomiast zasadność wcześniejszych wniosków oraz sposób
ich rozpoznania nie były przedmiotem jego analizy. Konieczne jest jednak
stwierdzenie, że Sąd w pełni podziela wywody wnioskodawcy, co do okoliczności
mogących wywołać u zewnętrznego, obiektywnego odbiorcy uzasadnione
wątpliwości, co do niezależności i niezawisłości sądu z udziałem tego sędziego.
Kierując się przedstawionymi względami Sąd Najwyższy orzekł, jak na
wstępie.
[M. T.]
[r.g.]
