II UZ 35/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Leszek Bielecki
Dnia 13 maja 2026 r.
w sprawie z odwołania K. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Chorzowie
z udziałem zainteresowanych W. C. i J. K.-C.
o ustalenie podstawy wymiaru składek,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 13 maja 2026 r.,
zażalenia ubezpieczonej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 14 lutego 2025 r., sygn. akt III AUa 1496/21,
1. oddala zażalenie,
2. przyznaje adwokatowi J. J. od Skarbu Państwa - Sądu
Apelacyjnego w Katowicach kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści
złotych) tytułem wynagrodzenia za reprezentowanie
ubezpieczonej z urzędu.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
postanowieniem z 14 lutego 2025 r., III AUa 1496/21, w sprawie z odwołania K. W.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Chorzowie w
przedmiocie ustalenia wysokości podstawy wymiaru składek, odrzucił skargę
kasacyjną odwołującej się od wyroku tego Sądu z 21 maja 2024 r., którym to
zmieniono wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z 30 czerwca 2021 r., w ten
II UZ 35/26
2
sposób, że ustalono podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne
odwołującej się z tytułu zatrudnienia na kwotę 984 zł w okresie od 1 stycznia 2004 r.
do 31 marca 2006 r. oraz na kwotę 210 zł w maju 2006 r.
W skardze kasacyjnej pełnomocnik odwołującej się wskazał, że wartość
przedmiotu zaskarżenia wynosi 2.952 zł.
Sąd Apelacyjny uznał, że skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu jako
niedopuszczalna. Wskazał na art. 3982 § 1 k.p.c., zgodnie z którym skarga
kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość
przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, a w sprawach z
zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - niższa niż dziesięć tysięcy
złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga
kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach
o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem
ubezpieczenia społecznego. Niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia
skarga kasacyjna przysługuje także w sprawach o odszkodowanie z tytułu
wyrządzenia szkody przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z
prawem. Dalej Sąd Apelacyjny wskazał, że po wpływie skargi kasacyjnej podlega
ona kontroli czy jest ona w konkretnym przypadku dopuszczalna, tj. czy została
wniesiona przez uprawniony podmiot i w stosunku do orzeczenia, które może być
zaskarżone tym środkiem zaskarżenia oraz czy został zachowany termin do jej
wniesienia i czy spełnia ona wymagania formalne. W razie braku któregokolwiek ze
wskazanych warunków uznać należy, że skarga kasacyjna jest dotknięta brakiem
uzasadniającym jej odrzucenie na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. W myśl bowiem
art. 3986 § 2 k.p.c. Sąd drugiej instancji odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę
kasacyjną wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań
określonych w art. 3984 § 1 k.p.c., nieopłaconą oraz skargę, której braków nie
usunięto w terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną. Skarga kasacyjna z
innych przyczyn niedopuszczalna, to m.in. skarga wniesiona od orzeczenia, od
którego nie przysługuje ten nadzwyczajny środek zaskarżenia.
Sąd Apelacyjny wskazał, że przedmiotem sporu było ustalenia podstawy
wymiaru składek, więc dotyczyła ona prawa majątkowego, odnośnie do którego w
sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dopuszczalność skargi kasacyjnej
II UZ 35/26
3
jest uwarunkowana wykazaniem wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości co
najmniej dziesięciu tysięcy złotych. Pełnomocnik ubezpieczonej wnosząc skargę
kasacyjną wskazał, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 2.952 zł. Skoro
zatem wartość przedmiotu zaskarżenia jest kwotą niższą niż dziesięć tysięcy
złotych, skargę należało uznać za niedopuszczalną i na podstawie art. 3982 § 1
k.p.c. orzec o jej odrzuceniu.
W zażaleniu pełnomocnik odwołującej się zarzucił naruszenie art. 3986 § 2
k.p.c. oraz art. 3982 § 1 k.p.c. poprzez niezasadne odrzucenie skargi kasacyjnej.
Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przyznanie od
Skarbu Państwa lub o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów nieopłaconej
pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych, z oświadczeniem,
iż koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik odwołującej się wskazał, że sprawa
dotyczy w istocie istnienia tytułu do objęcia ubezpieczeniem społecznym w
spornym okresie w związku z uzyskanym przez odwołującą się wynagrodzeniem za
pracę, zatem skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu
zaskarżenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Odwołanie od decyzji organu ubezpieczeń społecznych dotyczącej ustalenia
podstawy wymiaru składek z tytułu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia
społecznego kwalifikuje się jako sprawa o prawa majątkowe, a nie jako sprawa o
objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Oznacza to, że o
dopuszczalności skargi kasacyjnej w takiej sprawie decyduje wartość przedmiotu
zaskarżenia (zob. przykładowo Sądu Najwyższego w postanowieniu z 13 czerwca
2013 r., I UZ 12/13). Niniejsza sprawa nie może być zatem zaliczona do kategorii
spraw "o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego", w których wartość
przedmiotu zaskarżenia dla potrzeb przedsądu nie ma znaczenia.
Wniesiona skarga byłaby przedmiotowo dopuszczalna tylko wówczas, gdyby
wartość przedmiotu zaskarżenia nie była niższa od dziesięciu tysięcy złotych (por.
II UZ 35/26
4
postanowienia Sądu Najwyższego: z 18 października 2004 r., I UZ 35/04, OSNP
2005 Nr 7, poz. 101; z 9 października 2002 r., II UZ 94/02, OSNP 2004 Nr 6, poz.
107; z 13 czerwca 2013 r., I UZ 12/13, z 12 stycznia 2016 r., II UZ 37/15, z 16
kwietnia 2015 r., I UK 470/14, z 20 września 2017 r., I UK 342/16, z 2 października
2018 r., I UZ 32/18).
Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku
z art. 3941 § 3 k.p.c., orzekł jak w sentencji.
[a.ł]
