II UZ 33/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 marca 2026 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z odwołania M. Spółki Akcyjnej w K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Koszalinie
z udziałem zainteresowanych: A. P., M. P., A. C., P. L., A. J., A. G.
o ustalenie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i o składki,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 18 marca 2026 r.,
zażalenia odwołującej się na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z dnia 12 maja 2025 r., sygn. akt III AUa 533/23,
uchyla zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Szczecinie postanowieniem z 12 maja 2025 r., III WSC
39/25, w sprawie z odwołania płatnika składek M. Spółki Akcyjnej w K. od decyzji
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Koszalinie o ustalenie obowiązku
podlegania ubezpieczeniom społecznym i składki, odrzucił skargę kasacyjną od
wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 16 stycznia 2025 r., III AUa 533/23, w
stosunku do ubezpieczonych A. P., M. P., A. C., P. L., A. J. oraz A. G.
Skargę kasacyjną od wyroku złożył profesjonalny pełnomocnik
reprezentujący płatnika, który określił wartość przedmiotu zaskarżenia w
odniesieniu do poszczególnych ubezpieczonych na kwoty: A. P. – 0 zł, M. P. – 0 zł,
A. C. – 206 zł, P. L. – 0 zł, A. J. – 6.563 zł oraz A. G. – 0 zł.
II UZ 33/26
2
Sąd Apelacyjny stwierdził, że stosownie do treści art. 3982 § 1 k.p.c. skarga
kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość
przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, w sprawach
gospodarczych - niższa niż siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych, a w sprawach z
zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - niższa niż dziesięć tysięcy
złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga
kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach
o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem
ubezpieczenia społecznego. Uznał, że ubezpieczonych łączy współuczestnictwo
formalne, zatem każda z połączonych spraw wymaga odrębnej kwalifikacji w
zakresie dopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnych, przy czym każda z
połączonych spraw ma niewątpliwie wymiar majątkowy, możliwy do określenia, co
zresztą skarżący wyliczył.
Sąd Apelacyjny przyjął zatem, że rozpatrywana sprawa ma charakter
majątkowy a wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach z udziałem
ubezpieczonych jest niższa od ustawowego progu wynikającego z przepisu
procedury cywilnej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie płatnik składek zarzucił naruszenie
art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. polegające na błędnym przyjęciu,
iż skarga kasacyjna płatnika składek jest niedopuszczalna w stosunku do
wskazanych ubezpieczonych i w konsekwencji odrzucenie tej skargi kasacyjnej w
stosunku do tych ubezpieczonych, podczas gdy wszystkie sprawy, połączone do
wspólnego rozpoznania, są sprawami z zakresu objęcia obowiązkiem
ubezpieczenia społecznego i skarga kasacyjna przysługuje w nich niezależenie od
wartości przedmiotu zaskarżenia.
Skarżący podniósł, że skoro zakwestionował, aby w okresach wskazanych w
decyzjach organu rentowego, będących przedmiotem odwołań, istniał tytuł do
objęcia ubezpieczonych obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, to skarga
kasacyjna jest dopuszczalna w każdej ze spraw, niezależnie od wartości
przedmiotu sporu, albowiem każda z nich, z uwagi na przedmiot sporu, ma
charakter sprawy o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.
II UZ 33/26
3
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
orzeczenia w całości oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz płatnika
składek kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wyjaśniono w orzecznictwie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego
z 30 września 2021 r., I UZ 10/21, LEX nr 3520334, oraz z 15 czerwca 2023 r.,
III UZ 37/22, LEX nr 3570860), wszystkie sprawy z zakresu ubezpieczeń
społecznych są sprawami o prawa majątkowe i tak należy je traktować. Pośrednio
wynika to z art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c., zgodnie z którym, w sprawach z
zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od
wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie
emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.
Oznacza to, że wymienione kategorie spraw mają charakter majątkowy, jednak
wartość przedmiotu zaskarżenia nie determinuje dopuszczalności skargi kasacyjnej,
która w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przysługuje co do zasady
wówczas, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi co najmniej dziesięć tysięcy
złotych (art. 3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.). Skoro zaś sprawy z zakresu
ubezpieczeń społecznych są sprawami o prawa majątkowe, to znaczy, że możliwe
(a w niektórych przypadkach konieczne) jest oznaczenie w nich wartości
przedmiotu sporu oraz wartości przedmiotu zaskarżenia.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że sprawa o
objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, o której stanowi art. 3982 § 1
zdanie pierwsze k.p.c., to sprawa, w której spór dotyczy istnienia obowiązku
podlegania danej osoby fizycznej ubezpieczeniom społecznym z któregokolwiek
tytułu wymienionego w art. 6, art. 6a i art. 6b ustawy z dnia 13 października 1998 r.
ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz.
350 ze zm., por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 stycznia 2022 r., I UZ
39/21, LEX nr 3394811; z 12 stycznia 2017 r., II UZ 68/16, LEX nr 2209114; z 21
kwietnia 2015 r., II UZ 8/15, OSNP 2017 nr 3, poz. 34; z 15 kwietnia 2015 r., I UK
II UZ 33/26
4
470/14, LEX nr 1751284; z 5 grudnia 2017 r., I UZ 52/17, LEX nr 2434481; z 16
czerwca 2020 r., I UK 330/19, LEX nr 3033209).
Rozstrzygając problem dopuszczalności wniesionej skargi kasacyjnej, w
pierwszej kolejności należy odnieść się bezpośrednio do podstaw prawnych
wydania przez organ rentowy decyzji stanowiącej przedmiot badania i ocen w
rozpoznawanej sprawie, ponieważ w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych
przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od
której wniesiono odwołanie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 13 maja
1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 601; z 20 stycznia 2010 r., II UZ
49/09, LEX nr 583831; z 22 lutego 2012 r., II UK 275/11, LEX nr 1215286 oraz
wyrok Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2010 r., II UK 309/09, LEX nr 604210), w
granicach jej treści i zakresu odwołania (art. 4779 oraz art. 47714 k.p.c.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał zaskarżone w niniejszym
postępowaniu decyzje, w których stwierdził, że zainteresowani podlegają
obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym emerytalnemu i rentowym oraz
wypadkowemu jako osoby wykonujące prace na podstawie współpracy u płatnika
składek M. S.A. w K. W odwołaniach od powyższych decyzji skarżąca domagała
się ich zmiany przez ustalenie, że osoby nimi objęte nie podlegają obowiązkowym
ubezpieczeniom społecznym we wskazanych w nich okresach. Podniosła, że spór
odnosi się do różnic między umową o dzieło (umową rezultatu) a umową o
świadczenie usług (umową starannego działania). Ta kwestia była następnie
przedmiotem sporu przed Sądami obu instancji. Prowadzi to do wniosku, że
przedmiotem sporu poddanego pod rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego skargą
kasacyjną odwołującego się było w istocie rzeczy ustalenie tytułu podlegania
obowiązkom ubezpieczenia dla zainteresowanych osób (do ustalenia istnienia bądź
nieistnienia podstaw do podlegania ubezpieczeniom społecznym przez
zainteresowanych - art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c.). Wobec tego wniesiona w
niniejszej sprawie skarga kasacyjna jest dopuszczalna bez względu na wartość
przedmiotu zaskarżenia.
Z tych motywów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art.
3941 § 3 w związku z art. 39815 § 1 k.p.c.
[a.ł]
II UZ 33/26
5
