II USKP 71/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 listopada 2025 r.
SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Ewa Stryczyńska
SSN Agnieszka Żywicka
w sprawie z odwołania J. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w Warszawie
o rentę z tytułu niezdolności do pracy,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 25 listopada 2025 r.,
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. akt III AUa 435/22,
I. oddala skargę kasacyjną,
II. zasądza od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
[…] Oddział w Warszawie na rzecz J. K. 240 zł (dwieście
czterdzieści) z odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c., tytułem zwrotu
kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Ewa Stryczyńska Zbigniew Korzeniowski Agnieszka Żywicka
UZASADNIENIE
II USKP 71/24
2
Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił odwołanie wnioskodawczyni J. K. i
wyrokiem z 14 grudnia 2021 r., XIII U 1260/19, zmienił decyzję pozwanego Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie z 25 marca 2016 r.,
odmawiającej jej prawa do renty wobec stwierdzenia, iż nie jest niezdolna do pracy,
w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyni prawo do renty z tytułu częściowej
niezdolności do pracy od 1 grudnia 2014 r. na stałe.
Wnioskodawczyni 15 grudnia 2014 r. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa
do renty z tytułu niezdolności do pacy.
Biegła z zakresu medycyny pracy, uwzględniając opinie biegłych okulisty i
psychiatry, stwierdziła, że wnioskodawczyni jest trwale częściowo niezdolna do pracy
od dnia złożenia wniosku, tj. od 16 grudnia 2014 r.
Sąd Okręgowy ustalił pogorszenie stanu zdrowia wnioskodawczyni oraz to, że
stała się częściowo niezdolna do pracy trwale od grudnia 2014 r.
Postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczona jest częściowo
niezdolna do pracy od 1 grudnia 2014 r. na stałe. Stanowiło to podstawę do
przyznania prawa do renty od tej daty, to jest od miesiąca, w którym ubezpieczona
złożyła wniosek o rentę – zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o
emeryturach i rentach z FUS.
Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 14 grudnia 2022 r. oddalił apelację
pozwanego. Żaden z podniesionych w niej zarzutów nie okazał się uzasadniony. Sąd
Apelacyjny podzielił ustalenia Sądu Okręgowego i przyjął jej za własne.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 100,
art. 129 ust 1, art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2022 r. poz. 504, z późn. zm.),
zgodnie z którym prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem
spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, poprzez ich
niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu daty powstania niezdolności do
pracy od 1 grudnia 2014 r., a nie od 16 grudnia 2014 r., tj. od daty zgłoszenia wniosku
o świadczenie.
Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części, tj. w zakresie
dotyczącym daty początkowej przyznawania renty z tytułu niezdolności do pracy, tj.
nie od 1 grudnia 2014 r., a od 16 grudnia 2014 r.
II USKP 71/24
3
W odpowiedzi ubezpieczona wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i
zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie uzasadniają jej wniosku.
Z tej zasadniczej przyczyn, że na etapie kasacyjnym w ocenie zarzutów
materialnej podstawy kasacyjnej (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.) wiążą ustalenia stanu
faktycznego na którym oparto zaskarżony wyrok (art. 39813 § 2 k.p.c.).
Niezdolność do pracy to sytuacja faktyczna i ocena materialnoprawna.
Rzecz w tym, iż Sąd powszechny ustalił, że niezdolność do pracy powstała 1
grudnia 2014 r. i to ustalenie wiąże. Nie zostało podważone przed Sadem drugiej
instancji. Skarga nie jest oparta na zarzutach procesowej podstawy kasacyjnej (art.
3983 § 1 pkt 2 k.p.c.).
Przeciwne twierdzenie skarżącego nie pozwala na ustalenie innej daty
niezdolności do pracy na etapie postępowania kasacyjnego.
Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów
lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.).
Oceny tej nie zmienia opinia biegłej, wskazująca na początek niezdolności do
pracy od 16 grudnia 2014 r., jako że opinia składa się na materiał dowodowy, który
podlega ocenie całościowej przez Sąd drugiej instancji (zgodnie z art. 382 k.p.c.).
Nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 129 ust. 1 ustawy
emerytalnej. Skoro wiąże ustalenie, że niezdolność do pracy powstała od 1 grudnia
2014 r., to ubezpieczona ma prawo do renty od tej daty, nawet gdy wniosek złożyła
15 grudnia 2014 r. Nie jest również naruszony art. 100 ustawy, skoro niezdolność do
pracy powstała 1 grudnia 2014 r.
Wniosek o rentę ma znaczenie podstawowe, ale ze względu na określony w
ustawie termin wypłaty świadczenia.
Jeżeli wniosek o rentę poprzedza wystąpienie niezdolności do pracy, to jest
oczywiste, że decyduje dopiero data wystąpienia niezdolności do pracy, czyli mimo
złożenia wniosku renta może być przyznana i wypłacona dopiero od powstania
niezdolności do pracy.
II USKP 71/24
4
Natomiast jeżeli wniosek jest składny po wystąpieniu niezdolności do pracy,
to zgodnie z art. 129 ust. 1 renta powinna być wpłacona od początku miesiąca, w
którym wniosek został złożony, oczywiście pod warunkiem, że niezdolność do pracy
istniała już na początku miesiąca.
W sprawie nie występuje problem, który ma na uwadze art. 14 ust. 2 ustawy
o emeryturach i rentach, bowiem w sprawie nie spełnia się przesłanka stosowania tej
regulacji, czy sytuacja, w której „nie ma możliwości ustalenia daty powstania
niezdolności do pracy”.
Kierując się tymi motywami orzeczono jak w sentencji (art. 39814 k.p.c.).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1, § 11, § 3 k.p.c. w zw. z art.
39821 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie.
[a.ł]
