II USK 338/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 listopada 2025 r.
SSN Ewa Stryczyńska
w sprawie z odwołania S. sp. z o.o. z siedzibą w W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie
z udziałem S.1 sp. z o.o. w W., Z.D.,
D.K., M.K., P.K.
i G.K.
o podleganie ubezpieczeniom społecznym,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 25 listopada 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 26 kwietnia 2024 r., sygn. akt III AUa 3400/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w
Warszawie na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz na rzecz S.
1 sp. z o.o. w W. kwoty po 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych z
ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu tego
świadczenia za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu
kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
II USK 338/24
2
Wyrokiem z 26 kwietnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie sprawie
z odwołania S. sp. z o.o. z siedzibą w W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych III Oddział w Warszawie w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom
społecznym, z udziałem Z.D., D.K., M.K., P.K., G.K. i S.1 sp. z o.o. w W., oddalił
apelację organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 28 lipca
2022 r. i zasądził od ZUS na rzecz S. Sp. z o.o. kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie.
W sprawie decyzjami z 15 września 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych
stwierdził, że Z.D., D.K., M.K., P.K. i G.K. podlegają jako pracownicy obowiązkowo
ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu u płatnika
składek S. sp. z o.o. z tytułu wykonywania zawartej umowy o pracę z S.1 sp. z o.o.
we wskazanych w decyzjach okresach.
Odwołania od powyższych decyzji złożył płatnik składek S. sp. z o.o. z siedzibą
w W..
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 28 lipca 2022 r. w punkcie I. zmienił
zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, że Z.D. nie podlega jako pracownik
obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i
wypadkowemu u płatnika składek S. sp. z o.o. z siedzibą w W. z tytułu wykonywania
umowy o pracę zawartej z S.1 sp. z o.o. z siedzibą w W. w okresie od 1 lutego 2013
r. do nadal; w punkcie II. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, że
D.K. nie podlega jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu,
rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu u płatnika składek S. sp. z o.o. z siedzibą
w W. z tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z S.1 sp. z o.o. z siedzibą w W.
w okresie od 1 maja 2013 r. do 31 marca 2017 r.; w punkcie III. zmienił zaskarżoną
decyzję w ten sposób, że stwierdził, że M.K. nie podlega jako pracownik
obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i
wypadkowemu u płatnika składek S. sp. z o.o. z siedzibą w W. z tytułu wykonywania
umowy o pracę zawartej z S.1 sp. z o.o. z siedzibą w W. w okresie od 1 marca 2006
r. do 29 lutego 2016 r.; w punkcie IV. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że
stwierdził, że P.K. nie podlega jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom
emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu u płatnika składek S. sp.
II USK 338/24
3
z o.o. z siedzibą w W. z tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z S.1 sp. z o.o.
z siedzibą w W. w okresie od 1 maja 2013 r. do 31 stycznia 2019 r.; w punkcie V.
zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, że G.K. nie podlega jako
pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu
i wypadkowemu u płatnika składek S. sp. z o.o. z siedzibą w W. z tytułu
wykonywania umowy o pracę zawartej z S.1 sp. z o.o. z siedzibą w W. w okresie od
12 kwietnia 2010 r. do 30 września 2017 r. oraz w punkcie VI. zasądził od organu
rentowego rzecz S. sp. z o.o. kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego.
Przedmiotem sporu była ocena, czy S. sp. z o.o. jako zleceniodawca w istocie
pozostawał pracodawcą wobec ubezpieczonych, którzy mieli zawarte umowy o pracę
z S.1 sp. z o.o. Konsekwencją stanowiska organu rentowego pozostawało
stwierdzenie, że formalnie nie istniał stosunek pracy pomiędzy ubezpieczonymi a S.1
sp. z o.o., a obowiązki płatnika składek z tego tytułu na obowiązkowe ubezpieczenia
emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe ponosił S. sp. z o.o.
Sąd Okręgowy stwierdził, że pracodawcą, który formalnie miał obowiązek
naliczenia składek jest S. 1 sp. z o.o., która to spółka była pracodawcą
ubezpieczonych, podczas gdy S. sp. z o.o. (odwołujący się) pozostawał jedynie
zleceniodawcą dla ubezpieczonych pracowników S. 1 sp. z o.o. Nieprawidłowa
subsumcja dokonana przez organ rentowy w odniesieniu do odwołującej się spółki
oraz zainteresowanej spółki skutkuje więc nieprawidłowym zastosowaniem art. 8 ust.
2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
(Dz.U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.; dalej zwana „ustawą systemową”), gdyż S. nie
pozostawał w spornym okresie pracodawcą ubezpieczonych. Sąd Okręgowy nie
zgodził się ze stwierdzeniem organu rentowego, że umowy o pracę podpisane przez
ubezpieczonych z S.1 sp. z o.o. zostały zawarte dla pozoru. Organ rentowy nie
przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie tezy, że pracodawcą dla
ubezpieczonych był S. sp. z o.o. Ograniczył się wyłącznie do przedłożenia na płycie
CD bardzo obszernych akt kontroli, nie wskazując dokumentów co do których wnosi
o przeprowadzenie z nich dowodu.
Apelację od powyższego wyroku wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych III
Oddział w Warszawie.
II USK 338/24
4
Sąd drugiej instancji oddalając apelację uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo
przeprowadził postępowanie dowodowe, dokonał trafnej oceny zgromadzonego
materiału dowodowego i nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów oraz
poczynił trafne rozważania prawne.
W ocenie Sądu Apelacyjnego okoliczność, że S. Sp. z o.o. jest całościowym
udziałowcem w spółce S.1 Sp. z o.o. nie uprawnia do wniosku, że ubezpieczeni
świadczyli pracę na rzecz odwołującej się spółki na warunkach określonych w art. 22
§ 1 k.p. Mimo powiązań pomiędzy spółkami, obie spółki formalnie stanowiły odrębne
podmioty.
Ubezpieczeni bez wątpienia pozostawali w stosunku pracy z S.1 sp. z o.o., a
nie z S. sp. z o.o., z którą to spółką ubezpieczeni równolegle pozostawali w
cywilnoprawnym stosunku umowy zlecenia. Organ rentowy nie zakwestionował tak
sformalizowanych stosunków prawnych między stronami. W szczególności nie
przedstawił okoliczności, z których wynikałoby, że ubezpieczeni w rzeczywistości
świadczyli pracę w ramach stosunku pracy na rzecz S. sp. z o.o., a nie na rzecz S.1
sp. z o.o. Wydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji, opartej na
pewnych ustaleniach, nie zwalnia organu rentowego z obowiązku wykazania
inicjatywy dowodowej na wykazanie okoliczności, na które powołuje się w
zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu drugiej instancji zasadnie Sąd Okręgowy
stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy nie doszło do ziszczenia się przesłanek
pozwalających na zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w sposób
wynikający z rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego wywiódł organ rentowy.
Zaskarżył w całości wyrok Sądu Apelacyjnego, opierając skargę kasacyjną na obu
podstawach kasacyjnych. Organ rentowy zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie
prawa procesowego tj.:
1) art. 3271 § 1 k.p.c., przez brak wskazania w uzasadnieniu przyczyn
nieuwzględnienia argumentacji i dowodów wskazanych przez organ rentowy;
2) art. 232 k.p.c. w zw. z art. 477 k.p.c., przez wydanie orzeczenia bez
przeprowadzenia merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez organ rentowy.
Skarżący podniósł również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego:
II USK 338/24
5
1) art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej w zw. z art. 22 § 1 k.p., przez uznanie,
że pracodawcą dla ubezpieczonych jest spółka S.1 Sp. z o.o., mimo że właścicielem
S.1 Sp. z o.o. jest odwołująca się spółka;
2) art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c., przez przyjęcie, że organ rentowy nie
udowodnił, że rzeczywistym pracodawcą dla ubezpieczonych była odwołująca się
spółka, mimo że Sąd pominął materiał zgromadzony w aktach rentowych oraz nie
dokonał wykładni art. 3 k. p. w zw. z art. 22 § 1 k. p. z uwzględnieniem koncepcji
przebicia zasłony korporacyjnej;
3) art. 8 ust. 1 ustawy systemowej w zw. z art. 3 k.p. w zw. z art. 22 § 1 k.p.
przez uznanie, że pracodawcą dla ubezpieczonych jest spółka S.1 Sp. z o.o., mimo
że z dokumentacji załączonej do akt sprawy wynika, że rzeczywistym pracodawcą
dla ubezpieczonych pozostawała odwołująca się spółka (przebicie zasłony
korporacyjnej);
4) art. 3 k.p., w zw. z art. 22 § 1 k.p., przez niedokonanie ich wykładni z
uwzględnieniem koncepcji „przebicia zasłony korporacyjnej”;
5) art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 4 pkt 2 ppkt a w zw. z art. 8 ust. 2a oraz art. 17
ust. 1 ustawy systemowej, przez jego niezastosowanie, mimo że z załączonych do
sprawy akt rentowych wynika, że w przedmiotowej sprawie doszło do tzw. przebicia
zasłony korporacyjnej, a tym samym umowy o pracę zawarte z S.1 Sp. z o.o. na
gruncie przepisów prawa ubezpieczeń społecznych należy traktować jako nieważne.
Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w całości i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i orzeczenie co
do istoty sprawy przez oddalenie odwołania spółki, a ponadto o zasądzenie od
odwołującej się spółki na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego
według norm przepisanych.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania organ rentowy
powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Wskazał, że Sąd powinien
poddać decyzję organu kontroli merytorycznej i w tym zakresie powinien zbadać czy
organ rentowy prawidłowo zastosował przepisy prawa przy ustalonym stanie
faktycznym i ustalić, czy faktycznie nastąpiło tzw. „przebicie zasłony korporacyjnej”
prowadzące do obejścia art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Sąd Apelacyjny nie
dokonał wykładni art. 3 k. p. w zw. z art. 22 § 1 k.p. w świetle tej koncepcji.
II USK 338/24
6
Ograniczył się do badania powiązań osobowo-kapitałowych pomiędzy tymi
podmiotami wyłącznie z perspektywy art. 22 § 1 k.p. Ponadto zdaniem organu
rentowego ciężar dowodu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych
spoczywa na ubezpieczonych i płatnikach składek, ponieważ to te podmioty
kwestionują zasadność i prawidłowość decyzji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołująca się spółka i zainteresowany S.1
sp. z o.o. wniosły o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz
zasądzenie od organu rzecz odwołującej się i zainteresowanego zwrotu kosztów
postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie spełnia ustawowych wymagań warunkujących przyjęcie
jej do rozpoznania.
Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1 – 4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę
kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien zatem
wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z powołanych powyżej okoliczności, a
jego uzasadnienie powinno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,
biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba
merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest
bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego
rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, lecz
nadzwyczajnym, pozainstancyjnym instrumentem mogącym prowadzić do
podważenia prawomocnego wyroku, z uwagi na przeważający w jej charakterze
element interesu publicznego.
II USK 338/24
7
Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wymienia
wprawdzie przepis art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wskazuje jednakże na oczywistą
zasadność skargi kasacyjnej, a więc przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
należy rozumieć sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w
sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste naruszenie prawa
powinno być rozumiane jako widoczna od razu, bez potrzeby dokonywania
pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z
brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107;
z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01,
OSNAPiUS 2002 Nr 20, poz. 494; z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01,
OSNP 2003 Nr 18, poz. 437; z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 Nr 6,
poz. 100 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr
375616). Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z
którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr
1675171). Przyjmuje się, że nie spełnia tych wymagań odwołanie się do podstaw
kasacyjnych i opatrzenie zawartego tam zarzutu określeniem „rażącego”, czy
„ewidentnego” naruszenia prawa, jeżeli nie zostanie wykazane, w czym przejawia się
oczywistość wydania wadliwego orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego:
z 5 lutego 2014 r., III PK 86/13, LEX nr 1644571; z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14,
LEX nr 1511117; z 11 kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr 2497587). Chodzi zatem
o taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut naruszenia przepisu prawa jest
słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje
jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365).
Oceniany w tym kontekście wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, oparty na przesłance „oczywistej zasadności” nie spełnia wyżej
określonych ustawowych kryteriów.
II USK 338/24
8
W odniesieniu do podnoszonej przez skarżącego kwestii rozkładu ciężaru
dowodu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, zauważyć należy, że
postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych toczy się generalnie
według zasady kontradyktoryjnego postępowania, a w nim o rodzaju i zakresie
roszczenia decyduje odwołujący się (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 listopada
2024 r., II USK 216/24, LEX nr 3781388). W procesie kontradyktoryjnym ciężar
udowodnienia twierdzeń spoczywa na tej stronie, która je zgłasza (art. 232 zdanie
pierwsze k.p.c.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi zatem wątpliwości,
że w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych rozkład ciężaru dowodów
zależy od rodzaju decyzji. Jeżeli jest to decyzja, w której organ zmienia sytuację
prawną ubezpieczonego, to powinien wykazać uzasadniające ją przesłanki faktyczne.
Już w wyroku Sądu Najwyższego z 15 lutego 2007 r. (I UK 269/06, OSNP 2008 nr 5-
6, poz. 78), wskazano, że na organie rentowym, który przyjął zgłoszenie do
ubezpieczenia pracowniczego i nie kwestionował tytułu tego zgłoszenia oraz
przyjmował składki, spoczywa ciężar dowodu, że strony umowy o pracę złożyły
fikcyjne oświadczenia woli. Wydanie decyzji przez organ rentowy w postępowaniu
administracyjnym nie zwalnia go zatem od udowodnienia przed sądem podstawy
faktycznej decyzji, zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu wynikającą z art. 6
k.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z 7 stycznia 2010 r., II UK 148/09, LEX nr
577847 czy z 9 grudnia 2008 r., I UK 151/08, LEX nr 518057). Tymczasem w
niniejszej sprawie Sądy obu instancji szczegółowo odniosły się do środków
dowodowych przedstawionych przez skarżącego i trafnie przyjęły, że nie jest
możliwe uprawdopodobnienie, aby między zainteresowanym a spółką zależną nie
istniał stosunek pracy, który w rzeczywistości był wykonywany. Przeprowadzona
została szczegółowa analiza w oparciu o zaoferowane dowody mająca na celu
weryfikację prawidłowości twierdzeń skarżącego wynikających z wydanej decyzji. Nie
sposób więc stwierdzić na czym rzeczywiście miałoby polegać naruszenie reguły
rozkładu ciężaru dowodu, skoro korzystna dla odwołującej się okoliczność
(wykonywanie pracy dla spółki zależnej) została udowodniona, zaś okoliczność
wykazana przez skarżącego (zależność spółki będącej pracodawcą od odwołującej
się) nie wpływała na konkluzję co do tego, że pracodawcą zainteresowanego
faktycznie powinna być odwołująca się. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że w
II USK 338/24
9
orzecznictwie utrwalona jest wykładnia negująca możliwość skutecznego
podnoszenia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 6 k.c., gdy faktycznie
zmierza on do zakwestionowania poczynionych ustaleń faktycznych (por. wyroki: z
13 czerwca 2000 r., V CKN 64/00, OSNC 2000 nr 12, poz. 232; z 15 października
2004 r., II CK 62/04, LEX nr 197635; z 8 listopada 2005 r., I CK 178/05, LEX nr
220844 oraz z 15 lutego 2008 r., I CSK 426/07, LEX nr 465919).
W sprawie Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że organ rentowy nie poczynił żadnych
ustaleń faktycznych odnoszących się do indywidualnej sytuacji ubezpieczonego.
Sądy obu instancji stwierdziły, że organ rentowy nie przedstawił żadnych dowodów
na potwierdzenie tego, że pracodawcą ubezpieczonych był S. sp. z o.o. Organ
rentowy ograniczył się tylko do przedłożenia na płycie CD bardzo obszernych akt z
przeprowadzonej u płatnika kontroli, nie wskakując dokumentów, z których powinien
być przeprowadzony dowód potwierdzający stanowisko procesowe pozwanego
organu. Jednocześnie Sądy nie miały wątpliwości, że z akt osobowych
ubezpieczonych wynikało, że umowy o pracę zawarli oni z S.1 sp. z o.o.
Organ rentowy powołał się we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na
konstrukcję tzw. „przebicia zasłony korporacyjnej”. Odnosząc się do jej zastosowania
w niniejszej sprawie warto zauważyć, że poglądy wyrażone między innymi w
wymienionym w skardze wyroku Sądu Najwyższego z 3 października 2017 r. (II UK
488/16, LEX nr 2361596) bazowały na ustaleniu, że spółkę zależną i spółkę
dominującą łączyła umowa, na mocy której spółka zależna zobowiązała się do
realizacji usług na rzecz spółki dominującej przez swoich pracowników i na tej
podstawie kierowała swoich pracowników do wykonywania pracy w spółce
dominującej i otrzymywała za to wynagrodzenie. Takich relacji nie ustalono w
niniejszej sprawie, a to one pozwalały na wyciągnięcie wniosku o nadużywaniu
konstrukcji osobowości prawnej lub konstrukcji pracodawcy wynikającej z definicji
zawartej w art. 3 k.p. ze skutkiem polegającym na uznaniu, że określone działania
podejmowane przez jeden podmiot uznaje się w istocie za działania innego podmiotu
(gdy spółka handlowa będąca „prawdziwym pracodawcą” tworzy kontrolowaną przez
siebie spółkę, powierzając jej funkcję zatrudniania pracowników celem obejścia
prawa i uniknięcia zobowiązań).
II USK 338/24
10
Organ rentowy nie zdołał zatem wykazać, że oczywista zasadność skargi
wynika z „pozoracji” polegającej na w istocie fikcyjnym podziale pracowników na
dwie grupy (zawierając z nimi bądź umowę o pracę bądź umowę zlecenia,
powierzając jednocześnie formalne zawarcie w tym samym czasie całkowicie
zależnej spółce S.1 Sp. z o.o. naprzemiennie „takich samych umów” o pracę i umów
zlecenia), w celu niedozwolonego obejścia przepisów prawa, wynikającego z art. 58
§ 1 i 2 k.c. oraz przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych prowadzących do
naruszenia art. 3 k. p., art. 22 § 1 k.p. oraz art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.
Przywołana przez organ rentowy koncepcja „przebicia korporacyjnego” miałaby
potencjalne znaczenie w kontekście art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października
1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.,
zwanej „ustawą systemową”), gdyby odwołująca się spółka twierdziła, że w sprawie
przywołany przepis nie ma zastosowania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z
20 maja 2025 r., II USK 337/24, LEX nr 3887551). Wówczas organ rentowy dążyłby
do jego zastosowania, argumentując, że ścisłe powiazanie między spółkami w
ramach tej samej grupy kapitałowej w każdym przypadku świadczy o tożsamości
interesu ekonomicznego w ramach grupy. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie
art. 8 ust. 2a ustawy systemowej nie budzi jednak wątpliwości. Wykonując umowę
zlecenia zawartą z odwołującą się, ubezpieczony - jako pracownik spółki zależnej z
tytułu tejże umowy cywilnej - podlegał ubezpieczeniom społecznym jako pracownik.
Nawet gdyby, zgodnie z oczekiwaniem organu rentowego, (niepopartym
dostatecznym materiałem dowodowym) uznać, że stosunek pracy wynikający z
umowy zawartej ze spółką zależną w rzeczywistości łączy ubezpieczonego z
odwołującą się, to nie miałoby to wpływu na zastosowanie w sprawie art. 8 ust. 2a
ustawy systemowej. Tylko przy założeniu, że zawarte z odwołującą się umowy
cywilnoprawne w swojej istocie skrywały stosunek pracy, art. 8 ust. 2a nie miałby
zastosowania, lecz wówczas również istniałby tytuł pracowniczy do podlegania
ubezpieczeniom społecznym, aczkolwiek wynikający z art. 8 ust. 1 ustawy
systemowej (postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 czerwca 2024 r., II USK 226/23,
LEX nr 3723325; z 24 kwietnia 2024 r., II USK 179/23, LEX nr 3715417; z 11
kwietnia 2024 r., II USK 154/23, LEX nr 3703679; z 20 marca 2023 r., II USK 219/23,
LEX nr 3695251).
II USK 338/24
11
Wobec niewykazania istnienia powołanych w skardze kasacyjnej przesłanek
uzasadniających skierowanie sprawy do merytorycznego rozpoznania, Sąd
Najwyższy - na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. - orzekł o odmowie jej przyjęcia.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 3
k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. w kwocie
wynikającej z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22
października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r.
poz. 1935), a w zakresie odsetek - na podstawie art. 98 § 11 k.p.c.
[SOP]