II USK 308/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 kwietnia 2025 r.
SSN Krzysztof Rączka
w sprawie z odwołania J. F.
przeciwko Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie
o wypłatę emerytury wojskowej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 16 kwietnia 2025 r.,
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt III AUa 2975/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 30 stycznia 2024 r., sygn. akt III AUa 2975/22, Sąd Apelacyjny w
Warszawie oddalił apelację Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w
Warszawie od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 4 lipca 2022 r., XIV U
1823/21, którym Sąd pierwszej instancji uwzględnił odwołanie J. F. od decyzji
organu rentowego z 26 sierpnia 2021 r.
Decyzją z 26 sierpnia 2021 r., nr […], Dyrektor Wojskowego Biura
Emerytalnego w Warszawie wstrzymał J. F. od 1 września 2021 r. wypłatę
emerytury wojskowej wobec zbiegu emerytury z wojskowej z emeryturą z
powszechnego systemu ubezpieczeń.
J. F. zakwestionował powyższą decyzję, zarzucając organowi rentowemu
naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 44 ust. 1 pkt 2a w zw.
II USK 308/24
2
z art. 7 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy
zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2020 r., poz. 586 ze zm,). J. F. domagał się
zmiany zaskarżonej decyzji poprzez podjęcie wypłaty emerytury wojskowej obok
emerytury z powszechnego systemu ubezpieczeń. Odwołujący się wniósł ponadto
o zasadzenie od organu rentowego kosztów procesu.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie w
całości, a ponadto o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa
procesowego, według norm przepisanych.
Wyrokiem z 4 lipca 2022 r., sygn. akt XIV U 1823/21, Sąd Okręgowy w
Warszawie zmienił zaskarżoną decyzję, w ten sposób, że podjął wypłatę emerytury
wojskowej od 1 września 2021 r.
Apelację od tego wyroku wniósł organ rentowy, zarzucając mu naruszenie
art. 7 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy
zawodowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 586 ze zm.) oraz ich rodzin oraz art. 95 ust. 1 i
2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. z 2020 r.,
poz. 53).
Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako niezasadną.
Sąd drugiej instancji wskazał, że Sąd pierwszej instancji uznał za właściwy
taki kierunek wykładni art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej, z którego wynika, że
użyte w ust. 2. tego artykułu sformułowanie „emerytura (...) obliczona według zasad
określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym żołnierzy zawodowych” oznacza odwołanie się do zasad obliczenia
emerytury wojskowej określonych w tych przepisach, a więc z uwzględnieniem
wyłącznie służby wojskowej, co z kolei uzasadnia prawo do pobierania dwóch
emerytur „wypracowanych” niezależnie od siebie. Gdy zatem występuje brak
możliwości obliczenia emerytury wojskowej przy uwzględnieniu „cywilnego” stażu
emerytalnego, ubezpieczony ma - w ocenie Sądu Okręgowego - możliwość
pobierania dwóch świadczeń emerytalnych z odrębnych systemów
ubezpieczeniowego i zaopatrzeniowego. W niniejszej sprawie ustalając
odwołującemu się prawo do emerytury (decyzja z 3 marca 2020 r., nr […]) Zakład
Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił wyłącznie okresy zatrudnienia i nie doliczył
okresów przebytej służby wojskowej. W tej sytuacji, zdaniem Sądu Okręgowego,
II USK 308/24
3
odwołujący się ma prawo do pobierania dwóch emerytur „wypracowanych”
niezależnie od siebie (wojskowej oraz cywilnej). Biorąc pod uwagę powyższe, w
ocenie Sądu Okręgowego, zachodziły podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji
poprzez
podjęcie
wypłaty
emerytury
wojskowej
od
1 września 2021 r., niezależnie od jej zbiegu z emeryturą z powszechnego systemu
ubezpieczeń.
Samo rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego, zdaniem Sądu Apelacyjnego,
odpowiada prawu, a przez to jest prawidłowe, aczkolwiek argumentacja je
popierająca, przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, wymagała
korekty.
Zgodnie treścią art. 7 ustawy zaopatrzeniowej, w razie zbiegu prawa do
emerytury lub renty przewidzianych w ustawie z prawem do: 1) emerytury lub renty
przewidzianych w odrębnych przepisach albo 2) uposażenia w stanie spoczynku
lub uposażenia rodzinnego przewidzianych w odrębnych przepisach, albo
3) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie z 8 lutego 2023 r. o
świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub
żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo
podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo
mienia - wypłaca się świadczenie wyższe albo wybrane przez osobę uprawnioną,
jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
Odwołujący się domagał się wypłaty obu świadczeń, nie dokonując wyboru
żadnego z nich. Wobec powyższego zasadne było uznanie, że powinno być mu
wypłacane świadczenie wyższe. Takim świadczeniem, niewątpliwie jest
świadczenie z zaopatrzenia mundurowego (świadczenie mundurowe wynosiło na
dzień ustalenia do niego prawa, tj. na dzień 1 lutego 2007 r. - 5.785,73 zł, z kolei
świadczenie z systemu powszechnego wynosiło na dzień ustalenia do niego prawa,
tj. na dzień 3 marca 2020 r. - 1.199,86 zł). Tym samym wypłata mundurowego
świadczenia emerytalnego będącego świadczeniem wyższym nie może zostać
wstrzymana.
Ograniczając się zatem wyłącznie do oceny prawidłowości decyzji Dyrektora
Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z 26 sierpnia 2021 r., nr […], należy
II USK 308/24
4
stwierdzić, że była ona błędna, zaś rozstrzygniecie Sądu Okręgowego, mimo
błędnego uzasadnienia, ostatecznie zasługiwało na aprobatę.
Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył skargą kasacyjną organ
rentowy w całości.
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparto
na podstawach przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 pkt 1
(występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego) oraz pkt 2 (potrzeba
wykładni przepisów prawnych wywołujących poważne wątpliwości) k.p.c.
Strona skarżąca wskazała, że w sprawie istnieje potrzeba odpowiedzi na
pytanie: „Czy ubezpieczonemu, który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej
przed dniem 2 stycznia 1999 r. i pobiera emeryturę wojskową wynoszącą 75%
podstawy jej wymiaru bez doliczenia okresów składkowych na Fundusz
Ubezpieczeń Społecznych, zarówno poprzedzających czynną służbę wojskową, jak
i przypadających po zakończeniu zawodowej służby wojskowej, może być
wypłacana emerytura wojskowa i jednocześnie emerytura z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych przysługująca z tytułu okresów składkowych niezaliczonych do
emerytury wojskowej (art. 7 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym żołnierzy oraz ich rodzin w związku z art. 95 ust. 1 i 2 ustawy z
17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych)?”.
Ponadto, skarżący wskazał, że przyjęcie skargi kasacyjnej Dyrektora
Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie do rozpoznania należy upatrywać w
rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych, w tym również Sądu
Najwyższego, co do prawa jednoczesnego pobierania emerytury z dwóch źródeł.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołujący się wniósł o:
1. odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na brak
spełnienia ustawowych przesłanek z art. 3989 § 1 k.p.c.;
w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania:
2. oddalenie skargi kasacyjnej;
3. obciążenie organu rentowego kosztami postępowania kasacyjnego, w
tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
II USK 308/24
5
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna organu rentowego nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do
merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie (1) występuje istotne
zagadnienie prawne, (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,
(3) zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności
wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty
świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie
kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.
Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do
rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) oraz w sprawie występuje potrzeba
wykładni przepisów prawnych wywołujących poważne wątpliwości i rozbieżności w
orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżący
wykazał istnienie przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w
art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że istotnym zagadnieniem
prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe,
nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić
się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego
dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej w
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie
skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie
prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze wskazaniem
konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje oraz
wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych,
w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego. Wywód ten
powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia
II USK 308/24
6
prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu
Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr 1102817). Analogicznie
należy traktować wymogi konstrukcyjne samego zagadnienia prawnego,
formułowanego w ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz jego związek
ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd
Najwyższy. Zagadnienie prawne powinno, przede wszystkim, być sformułowane w
oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z
dokonanych przez sąd ustaleń (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca
2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571), a jednocześnie być przedstawione w sposób
ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie
uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumcji i
rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego
z 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z 22 października 2002 r.,
III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179) i
pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą, co oznacza, że sformułowane
zagadnienie prawne musi mieć wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy
(postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, LEX nr
864002; z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, LEX nr 560504), a w końcu, dotyczyć
zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości.
Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego oparcie
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance określonej w
art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że określony przepis prawa, będący
źródłem poważnych wątpliwości interpretacyjnych, nie doczekał się wykładni albo
niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych. Wątpliwości te i rozbieżności należy przytoczyć,
przedstawiając ich doktrynalne lub orzecznicze źródła (zob. np. postanowienie
Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; czy z 18 lutego 2015 r.,
II CSK 428/14, LEX nr 424365 i 1652383). Konieczne jest wskazanie argumentów,
które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej
propozycji interpretacyjnej (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 grudnia
2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009 nr 3-4, poz. 43). Powołanie się na omawianą
przesłankę wymaga również wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa,
II USK 308/24
7
których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym
orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni,
podania na czym polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz
przedstawienia argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i
poważny charakter, nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z
procesem stosowania prawa. W przypadku, gdy w ramach stosowania tych
przepisów powstały już w orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżący
powinien je przedstawić, jak też uzasadnić, że dokonanie wykładni jest niezbędne
do rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 28 marca
2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07; z 13 czerwca 2008 r.,
III CSK 104/08; z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, niepubl.; z 8 lipca 2009 r., I CSK
11/09, niepubl.; z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, LEX nr 2054493). Ponadto, ze
względu na publicznoprawne funkcje skargi kasacyjnej, skarżący powinien wykazać
celowość dokonania wykładni konkretnego przepisu przez Sąd Najwyższy ze
względu na potrzeby praktyki sądowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z 14 grudnia 2012 r., III SK 29/12, LEX nr 1238124).
Organ rentowy w żaden sposób nie wykazał, aby w niniejszej sprawie, na tle
powołanych przepisów wyłoniły się istotne zagadnienia prawne, wątpliwości
dotyczące ich wykładni lub też rozbieżności w orzecznictwie. Zauważyć należy, że
zarówno podniesione zagadnienie prawne, jak i powoływana rzekoma rozbieżność
w orzecznictwie sądów nie dotyczą w ogóle przedmiotu niniejszego postępowania.
Zakres postępowania zainicjowanego odwołaniem od decyzji organu rentowego
wyznacza bowiem treść tej decyzji, którą w niniejszej sprawie nie było przesądzenie
o możliwości równoległego pobierania emerytury „cywilnej” i wojskowej, lecz
zawieszenie pobierania emerytury wojskowej, taka bowiem była treść zaskarżonej
decyzji organu rentowego. W tym zatem zakresie należy się zgodzić z Sądem
drugiej instancji, że zaskarżona decyzja była nieprawidłowa, bowiem nie było
podstaw do zawieszenia wypłaty emerytury wojskowej, która była świadczeniem
wyższym dla odwołującego się, który nie dokonał wyboru żadnego z
przysługujących mu świadczeń. Kwestie podniesione we wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnieniu nie mają tutaj żadnego znaczenia.
II USK 308/24
8
Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w
art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd
Najwyższy nie rozstrzygał o przyznaniu kosztów postępowania kasacyjnego,
bowiem w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o zasądzenie takich kosztów
jedynie w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[SOP]
[a.ł]
