II USK 291/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 czerwca 2025 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z odwołania W. T.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o jednorazowe odszkodowanie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 25 czerwca 2025 r.,
skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku
z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt V Ua 36/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza na rzecz radcy prawnego P. J. od Skarbu Państwa -
Sądu Okręgowego w Białymstoku kwotę 240 zł (dwieście
czterdzieści złotych) podwyższoną o kwotę podatku od towarów i
usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Białymstoku V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
wyrokiem z 16 kwietnia 2024 r., V Ua 36/23, oddalił apelację odwołującego się W. T.
wniesionej od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z 3 lipca 2023 r., VI U
66/23, oddalającego jego odwołanie od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego
Ubezpieczenia Społecznego z 3 stycznia 2023 r. odmawiającej prawa do
jednorazowego odszkodowania w związku z wypadkiem.
II USK 291/24
2
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł odwołujący się,
zaskarżając go w całości. Wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
wskazując na jej oczywistą zasadność, na co w ocenie skarżącego wskazują
ewidentne uchybienia w związku z nieprzeprowadzeniem dowodów z zeznań
świadków na stwierdzenie faktów, że 3,3 m żerdzie nie były przeznaczone do
spalenia, lecz na ogrodzenie łąki. W ocenie skarżącego Sąd nie rozpoznał istoty
sprawy i z tego też względu ustalił błędny stan faktyczny, który odpowiada innej
rzeczywistości. Z wybiórczego materiału dowodowego nie można jak to uczyniły
Sądy obu instancji wyprowadzić wniosków logicznych, poprawnych i zgodnych z
doświadczeniem życiowym, bo kto pali w piecu trzymetrowymi kłodami drzew.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego
rozpoznania.
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Funkcje
postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do
rozpoznania i jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w
konkretnej sprawie zachodzą istotne okoliczności przemawiające za interwencją
Sądu Najwyższego.
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż
tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2
k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności
powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.
Ponadto dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
II USK 291/24
3
publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest
trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w
zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 14 września 2016 r., V CSK 143/16, LEX nr
2135552; z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z 1 grudnia 2015 r.,
I PK 71/15, LEX nr 2021944).
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał
się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (oczywista zasadność).
Jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinien
zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała.
Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze
skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 marca 2012 r., II PK 294/11,
LEX nr 1214578). Ponadto z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko
powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
ale również wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że
skarżący musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość”
zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest
oczywiście uzasadniona. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego
przepisu nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać
kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego
polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 lipca
2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06,
LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z 1 stycznia
2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774).
Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c. rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej
instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste
naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna natychmiast, bez
II USK 291/24
4
potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub
stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami
interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r., II UK
317/07, LEX nr 453107; z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z 26
lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494; z 17 października
2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z 8 marca 2002 r., I PKN
341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia
2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest
powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest
w oczywisty sposób sprzeczny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30
listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). Przyjmuje się, że nie spełnia tych
wymagań odwołanie się do podstaw kasacyjnych i opatrzenie zawartego tam
zarzutu dodatkowo określeniem „rażącego”, „ewidentnego”, „kwalifikowanego” lub
„oczywistego”, jeżeli nie zostanie wykazane, w czym przejawia się oczywistość
wydania wadliwego orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 lutego
2014 r., III PK 86/13, LEX nr 1644571; z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, LEX nr
1511117; z 11 kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr 2497587). Chodzi zatem o
taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut naruszenia przepisu prawa jest
słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje
jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że
skarżący nie sformułował prawidłowo wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania.
Definicję wypadku rolniczego określa art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy 20 grudnia
1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r.,
poz. 197 ze zm.), według którego za wypadek przy pracy rolniczej uważa się nagłe
zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania
czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostających w
związku z wykonywaniem m.in. czynności na terenie gospodarstwa rolnego, które
ubezpieczony prowadzi lub, w którym stale pracuje, albo na terenie gospodarstwa
domowego bezpośrednio związanego z tym gospodarstwem rolnym. Zgodnie z tym
II USK 291/24
5
przepisem, na pojęcie wypadku przy pracy rolniczej składają się trzy elementy:
nagłość zdarzenia, przyczyna zewnętrzna i związek zdarzenia z pracą rolniczą.
Z ugruntowanego orzecznictwa wynika, że nie jest wystarczającą przesłanką
uznania zdarzenia za wypadek przy pracy rolniczej sam fakt wystąpienia tego
zdarzenia na terenie gospodarstwa rolnego bądź gospodarstwa domowego.
Zdarzenie to musi nastąpić podczas wykonywania czynności związanych z
prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostających w związku z
wykonywaniem tych czynności. Zdarzenie będące wypadkiem chronionym w prawie
ubezpieczeń społecznych musi być zatem powiązane związkiem przyczynowym,
czasowym, miejscowym i funkcjonalnym z prowadzeniem działalności rolniczej, w
rozumieniu art. 6 pkt 3 ustawy. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, którym
to ustaleniem Sąd Najwyższy jest związany (art. 39813 § 2 k.p.c.), wynika, że
odwołujący się uległ wypadkowi (doznał urazu) podczas rozładunku drewna
„przeznaczonego na opał, bądź inne potrzeby domowe”. Potwierdził to na
rozprawie 19 kwietnia 2023 r. Sąd Apelacyjny uznał, że późniejsze rozszerzenie
argumentacji poprzez dodanie kolejnych zastosowań zrzucanego drewna zostało
dokonane na użytek sprawy. Tym samym w ocenie Sądu odwoławczego zdarzenie
to nie spełniało przesłanek wypadku przy pracy rolniczej. Celem procedury
kasacyjnej nie jest uzupełnianie materiału dowodowego ani jego ponowna ocena,
które usuwają się spod rozeznania kasacyjnego w rozumieniu art. 3983 § 3 i
art. 39813 § 2 k.p.c.
Powyższe oznaczało, że skarga kasacyjna nie spełniła przesłanek
wymaganych do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania, ponieważ powołane
w niej twierdzenia i wątpliwości w istocie rzeczy ograniczały się do polemiki z
ustalonym przez Sąd drugiej instancji stanem faktycznym oraz jego oceną prawną.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na
podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
[a.ł]
II USK 291/24
6
