II USK 224/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 grudnia 2025 r.
SSN Renata Żywicka
w sprawie z odwołania S. Spółki z o.o. z siedzibą w W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w Warszawie
z udziałem S1. sp. z o.o. z siedzibą w W. i K.B.
o podleganie ubezpieczeniom społecznym,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 10 grudnia 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt III AUa 1727/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […]
Oddziału w Warszawie na rzecz S. Spółki z o.o. z siedzibą w W. i
S1. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwoty po 240 zł (dwieście
czterdzieści złotych) na rzecz każdej z nich wraz z odsetkami
wynikającymi z art. 98 § 11 kpc tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego.
[I.T.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 15 marca 2022 r., XXI U 2085/20, Sąd Okręgowy w
Warszawie zmienił decyzję z dnia 15 września 2020 r. Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddziału w Warszawie w ten sposób, że stwierdził, że K.B. nie
II USK 224/24
2
podlega jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu,
chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 1 sierpnia 2001 r. do 31 grudnia 2014
r. u płatnika składek S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.
(pkt I.) oraz rozstrzygnął o kosztach zastępstwa procesowego na rzecz odwołującej
się spółki (pkt II.).
Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2023 r., III AUa 1727/22, Sąd Apelacyjny w
Warszawie oddalił apelację organu rentowego (pkt 1.) oraz zasądził od organu
rentowego na rzecz płatnika składek kwotę 240 zł z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia pieniężnego za czas od
uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej (pkt 2.).
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ rentowy zarzucił
naruszenie: 1. art. 3271 § 1 k.p.c.; 2. art. 232 k.p.c. w zw. z art. 477 k.p.c.;.3. art. 6
k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.; 4. art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych w zw. z art. 22 § 1 k.p.; 5. art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 8 ust. 2a ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych; 6. art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.; 7. art. 8
ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 3 k. p., w zw. z art.
22 § 1 k. p.; 9. art. 3 k. p., w zw. z art. 22 § 1 k. p.; 7.art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 4
pkt 2 ppkt a w zw. z art. 8 ust. 2a oraz art. 17 ust. ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych.
Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił oczywistą
zasadnością skargi kasacyjnej, podnosząc, że sąd powinien poddać decyzję
organu kontroli merytorycznej, a zatem zbadać czy organ rentowy prawidłowo
zastosował przepisy prawa przy ustalonym stanie faktycznym, co w przedmiotowej
sprawie sprowadza się do ustalenia czy faktycznie nastąpiło tzw. przebicie zasłony
korporacyjnej prowadzące do obejścia przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych, tj. art. 8 ust. 2a ustawy o sus. Sąd ograniczając się do badania
powiązań osobowo-kapitałowych pomiędzy ww. podmiotami wyłącznie z
perspektywy art. 22 § 1 k. p. nie jest w stanie poddać decyzji organu rentowego
merytorycznej kontroli wskazującej na tzw. „uniesienie zasłony korporacyjnej” bez
wykładni art. 3 k. p. i art. 22 § 1 k. p. z uwzględnieniem koncepcji przebicia zasłony
II USK 224/24
3
korporacyjnej, ponieważ w świetle art. 22 § 1 k. p. spółka zależna jako odrębny
podmiot istniejący w obrocie gospodarczym będzie w sposób oczywisty traktowana
jako pracodawca dla ubezpieczonego z uwagi na konieczność wykonania szeregu
formalnych czynności mających na celu urealnienie „nieważnego” (na gruncie
przepisów prawa ubezpieczeń społecznych) w swej istocie stosunku pracy (takich
jak zawarcie umowy o pracę, obsługa kadrowo-płacowa itp.).
Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu
Apelacyjnego w Warszawie w całości i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania, a w sytuacji uznania przez Sąd Najwyższy, że podstawa naruszenia
prawa materialnego jest oczywiście uzasadniona o uchylenie wyroku i orzeczenie
co do istoty sprawy poprzez oddalenie odwołania odwołującej się spółki oraz o
zasądzenie od odwołującej się spółki na rzecz organu rentowego kosztów
zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołujący się i zainteresowany wnieśli
o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a
w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej o oddalenie wniesionej skargi w całości i w
każdym przypadku o zasądzenie od organu rzecz odwołującego i
zainteresowanego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
II USK 224/24
4
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance
oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w judykaturze,
że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym - jego zdaniem - polega
oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem przepisów, których
naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na to, dlaczego
opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego
orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub
procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie
oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października
2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący, przedstawiając -
jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej "oczywiste
naruszenie prawa" - powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter tego
naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004
nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, Nr 3, poz. 49; z 15
kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
Zdaniem Sądu Najwyższego, oceniany w niniejszym postępowaniu wniosek
skarżącego nie spełnia wyżej określonych kryteriów. Twierdzenia skarżącego w
żadnej mierze nie stanowią o oczywistej zasadności skargi a sprowadzają się
jedynie do kontestowania ustaleń faktycznych sądu i jego oceny dowodów.
W sprawie ustalono, że nie doszło do ziszczenia się przesłanek
pozwalających na zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w sposób
wynikający z zaskarżonej decyzji. Sąd miał na uwadze zebrany w sprawie materiał
dowodowy i dokonał jego oceny prawnej.
Sąd Najwyższy jest związany dokonanymi przez sądy meriti ustaleniami
faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2
k.p.c.).
Oznacza to niedopuszczalność powoływania się przez skarżącego na
wadliwość wyroku Sądu drugiej instancji polegającą na ustaleniu faktów lub
niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów, również we wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania. Także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące
II USK 224/24
5
naruszenia prawa materialnego, mające w istocie charakter polemiki z ustaleniami
faktycznymi sądów meriti i dokonaną przez te sądy oceną stanu faktycznego nie
mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej, ani jej przyjęcia do rozpoznania (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 26 sierpnia 2022 r., I CSK 664/22, Legalis nr
2739699; postanowienie Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2023 r., II PSK 58/22,
Legalis nr 2909745).
Należy także zauważyć, że wyrażonej w art. 6 k.c., reguły rozkładu ciężaru
dowodu nie można rozumieć w ten sposób, że zawsze, bez względu na
okoliczności sprawy, obowiązek dowodzenia wszelkich faktów o zasadniczym dla
rozstrzygnięcia sporu znaczeniu spoczywa na stronie powodowej. Jeżeli jedna ze
stron wykazała wystąpienie faktów przemawiających za słusznością jej stanowiska,
wówczas to drugą stronę procesu obarcza ciężar udowodnienia okoliczności
podważających ten wniosek (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 24 lutego 2021
r., III USKP 33/21, LEX nr 3123205; 19 grudnia 2013 r., II PK 70/13, LEX nr
1424850; z dnia 12 maja 2011 r., I PK 228/10, LEX nr 896458; z dnia 10 czerwca
2013 r., LEX nr 1341274; z dnia 20 kwietnia 1982 r., I CR 79/82, LEX nr 8416).
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że organ rentowy nie poczynił żadnych ustaleń
faktycznych odnoszących się do indywidualnej sytuacji ubezpieczonego. Trudno
zatem oczekiwać by w świetle braku ustaleń pozwalających na stwierdzenie, że
zainteresowany powinien podlegać ubezpieczeniom jako pracownik S. – a nie S1. -
odwołująca się spółka była obciążona wykazaniem okoliczności przeciwnych. Sądy
orzekające stwierdziły, że organ rentowy nie przedstawił żadnych dowodów na
potwierdzenie tego, że pracodawcą ubezpieczonego była S. Polska sp. z o.o.
Organ rentowy ograniczył się tylko do przedłożenia na płycie CD bardzo
obszernych akt kontroli, nie wskazując przy tym o przeprowadzenie dowodu z
których dokumentów znajdujących się na płycie wnosi. Jednocześnie Sądy nie
miały wątpliwości, że z akt osobowych ubezpieczonego wynikało, że umowę o
pracę zawarł z S1.
Kierując się powyższymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, iż skarżący nie
wykazał potrzeby rozpoznania jego skargi kasacyjnej, co uzasadnia odmowę jej
II USK 224/24
6
przyjęcia podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono stosownie do art. 98 § 1 i § 11 k.p.c.
[I.T.]
[a.ł]
