II SO/Op 9/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 29 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Powiatowego Urzędu Pracy w Kędzierzynie-Koźlu w przedmiocie wymierzenia grzywny z powodu braku reakcji na wniosek i niepowiadomienie organów ścigania postanawia odrzucić wniosek.

M. P. (zwany dalej także: "wnioskodawcą") pismem z dnia 7 lipca 2023 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Powiatowego Urzędu Pracy w Kędzierzynie-Koźlu (zwanego dalej: "organem"). Wniosek ten został odnotowany w repertorium sądowym pod sygn. akt II SO/Op 9/23.

We wniosku M. P. zarzucił organowi, że ten nie zareagował na pismo wnioskodawcy z dnia 27 stycznia 2023 r. W piśmie tym, wnioskodawca ujawnił bezprawność działań W. M., polegających na pobraniu bezpodstawnie - w ocenie wnioskodawcy - świadczenia z tytułu zapobieganiu skutkom COVID w imieniu firmy PPHU L. Spółki z o.o. Wnioskodawca podniósł, że do dnia złożenia wniosku do Sądu, wymieniony na wstępie organ nie zareagował na to pismo. Wobec tego wnioskodawca zarzucił oszustwo, a organowi, że o fakcie zaistnienia przestępstwa nie powiadomił organów ścigania. Wnioskodawca wniósł o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 60.000 zł oraz nawiązki na jego rzecz w wysokości 60.000 zł.

Sądowi jest z urzędu wiadomym, że M. P. złożył już w WSA w Opolu skargi i wnioski o ukaranie Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Kędzierzynie-Koźlu, zawierające podobne żądanie, jak w niniejszej sprawie. Skarżący bowiem innymi pismami procesowymi wszczął postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu w przedmiotach związanych z podnoszoną w niniejszej sprawie kwestią, tj. na przykład o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Powiatowego Urzędu Pracy w Kędzierzynie-Koźlu z powodu braku reakcji na wniosek z dnia 27 stycznia 2023 r. i nieuchylenia decyzji o wypłacie świadczenia (sygn. akt II SO/Op 10/23), wymierzenie grzywny z powodu braku reakcji na wniosek i nieprzekazania go do organu nadzorczego (sygn. akt II SO/Op 11/23), bezczynność w sprawie nieprzekazania właściwemu organowi wniosku o uchylenie decyzji w sprawie udzielenia pożyczki na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (sygn. akt II SAB/Op 42/23).

Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SPP/Op 38/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na skutek wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy, odmówił jej przyznania. W motywach rozstrzygnięcia Sąd powołując się na art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) - dalej zwanej: "P.p.s.a." uznał, że wniosek o ukaranie grzywną Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Kędzierzynie-Koźlu, jest oczywiście bezzasadny.

Powyższe orzeczenie stało się prawomocne, wobec niewniesienia środka zaskarżenia przez wnioskodawcę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Wniosek o ukaranie grzywną należało odrzucić.

Zgodnie z treścią art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 P.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 P.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach.

Stosownie do art. 64 § 3 P.p.s.a., do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Analizując zatem treść wniosku należało rozważyć, czy przedmiot zaskarżenia mieści się w kognicji sądu administracyjnego. W tej sytuacji rolą Sądu jest ocena, czy pismo złożone przez wnioskodawcę mogło zostać załatwione w drodze zaskarżalnych do sądu administracyjnego decyzji, postanowień bądź też innych aktów lub czynności, o jakich mowa wyżej. A przede wszystkim czy istnieje podstawa żądania ukarania organu grzywną w przedmiocie, wskazanym we wniosku. Możliwość zastosowania grzywny przez sąd daje bowiem na przykład art. 154 § 1 P.p.s.a., którego zadaniem jest przymuszenie organu do podjęcia działań, których nie wdrożył pomimo wydania wyroku obowiązującego organ do załatwienia sprawy. Innym przykładem jest art. 54 § 2 P.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, zobowiązujący organ do przekazania skargi sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Natomiast w razie niezastosowania się do tych obowiązków, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 55 § 1 P.p.s.a.).

Podkreślenia jednak wymaga - jak już wyżej wskazano - że przedmiotem oceny Sądu może być działanie lub bezczynność organu w sprawach związanych z "władztwem administracyjnym". Treść złożonego w niniejszej sprawie wniosku, wskazuje jednak, że M. P. kwestionuje brak reakcji organu na zaistniałe - w ocenie wnioskodawcy - przestępstwo ścigane na podstawie przepisów karnych, a także brak zawiadomienia przez organ o jego zaistnieniu - odpowiednich organów ścigania. Wynika z tego jednoznacznie, że podniesione we wniosku okoliczności mogą stanowić jedynie przedmiot odrębnego niż sądowoadministracyjne postępowania.

Zgodnie bowiem z art. 304 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375, z późn. zm.) - zwany dalej: "K.p.k.", każdy, dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub Policję. Natomiast w świetle art. 304 § 2 K.p.k., instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swą działalnością dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o tym prokuratora lub Policję oraz przedsięwziąć niezbędne czynności do czasu przybycia organu powołanego do ścigania przestępstw lub do czasu wydania przez ten organ stosownego zarządzenia, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów przestępstwa.

Ewentualne uruchomienie postępowania przygotowawczego – czy to w formie śledztwa, czy też dochodzenia (art. 303 K.p.k. i art. 325a K.p.k.) – następuje zatem w drodze postanowienia o jego wszczęciu. Postać postanowienia ma także decyzja organu ścigania o odmowie wszczęcia postępowania (zob. art. 305 i art. 325e K.p.k.). Niewątpliwie jednak żadne z tych postanowień nie należy do kategorii postanowień, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 P.p.s.a. Nie są też innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.

Wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny organowi, nie mógł więc zostać załatwiony w sposób, który umożliwiałby kontrolę administracji publicznej przez sąd administracyjny. Zasady zaskarżania powyższych postanowień o wszczęciu postępowania karnego, czy żalenia się na bezczynność organu ścigania w powiadomieniu o wszczęciu lub o odmowie wszczęcia postępowania normują przepisy K.p.k. Również egzekwowanie obowiązków wynikających z art. 304 § 1 i 2 K.p.k. nie ma charakteru sprawy sądowoadministracyjnej. Podlega w szczególności regułom postępowania w trybie K.p.k., a sądy administracyjne nie są właściwe do sprawowania takiej kontroli. Zatem należy stwierdzić, że sprawa objęta wnioskiem nie należy do kognicji sądów administracyjnych.

Podkreślenia ponadto wymaga, że M. P. złożył już wcześniej szereg skarg (wniosków o ukaranie grzywną Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Kędzierzynie-Koźlu) odnoszących się do tej kwestii, tj. wniosku z dnia 27 stycznia 2023 r. o uchylenie decyzji o wypłacie świadczenia do rąk osoby nieuprawnionej. Na uwagę zasługuje tu w szczególności sprawa o sygn. akt II SO/Op 10/23, której przedmiotem jest brak reakcji organu, tj. Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Kędzierzynie-Koźlu na przedmiotowy wniosek M. P. z dnia 27 stycznia 2023 r. o uchylenie wskazanej decyzji o wypłacie świadczenia. Na ten fakt zwrócił także uwagę organ w odpowiedzi na skargę, wymieniając konkretne sygnatury spraw sądowych.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 63 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, że wniosek o ukaranie grzywną jest niedopuszczalny i należało go odrzucić, bowiem wykracza on poza zakres przedmiotowy objęty kontrolą sądów administracyjnych.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, jak w sentencji.