II SAB/Wr 1350/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędzia WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lipca 2026 r. sprawy ze skargi R. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały I. odrzuca skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego; II. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; III. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie 60 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; V. dalej idącą skargę oddala; VI. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 13 października 2026 r. R. K. (dalej "strona skarżąca", "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt stały. Jak wynika z treści skargi w dniu 28 listopada 2024 r. do organu wpłynął wniosek strony skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt stały. Pismem z dnia 24 września 2025 r. strona skarżąca wniosła ponaglenie na przewlekłość organu, które nie doprowadziło do załatwienia sprawy w ustawowym terminie. Zdaniem strony skarżącej, postępowanie prowadzone jest z naruszeniem art. 35 K.p.a. (terminy załatwiania spraw) oraz zasady szybkości postępowania a także pomimo wniesionego ponaglenia (art. 37 K.p.a.). Wnioskodawca pozostaje w niepewności co do swojego statusu pobytowego, co wywołuje istotne skutki życiowe i rodzinne. W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ, zobowiązanie do załatwienia sprawy i wydania decyzji w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego orzeczenia, stwierdzenie, że bezczynność/przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w dniu 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830). Nowela ta wprowadziła art. 100c do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 337 ze zm.; dalej "u.pom.Ukr."), zgodnie z którym w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie przez wojewodów spraw dotyczących cudzoziemców nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. Ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 185) wprowadziła do u.pom.Ukr. art. 100d, na mocy którego ww. termin został przedłużony do dnia 24 sierpnia 2023 r. Obecnie, zgodnie z ustawą z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 1301), termin ten jest przedłużony do dnia 4 marca 2026 r. W okresie, o którym mową zgodnie z art. 100d ust. 3 u.pom.Ukr., w stosunku do organu nie stosuje się przepisów o bezczynności organu prowadzącego postępowanie w sprawach zezwoleń pobytowych, organ nie ma też obowiązku powiadamiania strony o niezałatwianiu sprawy w terminie, jak również nie wymierza się organowi grzywny, ani nie zasądza od niego sum pieniężnych za niewydanie rozstrzygnięć w terminach. Zgodnie z art. 100d ust. 4 u.pom.Ukr, w stosunku do organu prowadzącego postępowanie w sprawach dotyczących udzielania zezwoleń wyłączona została możliwość wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W sprawie należy też mieć na uwadze, w ocenie organu, że na dłuższe terminy, w jakich Wojewoda rozpatruje sprawy dotyczące legalizacji pobytu cudzoziemców, główny wpływ ma lawinowy wzrost ilości wpływających w ostatnich latach wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych oraz trudności w uzupełnieniu braków kadrowych w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Podstawą prawną wniesionej w niniejszej sprawie skargi jest art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej zwana "P.p.s.a."), z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej.

W pierwszej kolejności Sąd uznał za konieczne odniesienie się do argumentacji organu, który wskazuje, iż w sprawie zastosowanie mają przepisy art. 100c i art. 100d u.pom.Ukr. Należy zatem zauważyć, że stosownie do art. 100c ust. 1 w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie wskazanych w nim spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Zgodnie zaś z art. 100c ust. 2 u.pom.Ukr., czynności dokonane w okresie do 31 grudnia 2022 r. są skuteczne. Z kolei z art. 100c ust. 3 u.pom.Ukr. wynika, że w okresie do 31 grudnia 2022 r.:

1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;

2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

Z kolei zawierający te same regulacje, co wskazany art. 100c u.pom.Ukr., art. 100d u.pom.Ukr. wydłuża termin końcowy okresu, w którym regulacje ust. 1-4 mają obowiązywać, obecnie do dnia 4 marca 2027 r. (zmieniony z dniem 5 marca 2026 r. przez art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r.; Dz. U. z 2026 r. poz. 203). Zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane przepisy należy stosować do wszystkich cudzoziemców w sprawach wymienionych zezwoleń, a nie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy opuszczającymi terytorium tego państwa w związku wojną (m.in. wyroki NSA z dnia: 27 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2585/24; 10 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1341/24; 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1883/24; 18 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 286/24; 24 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1182/24; 24 września 2024 r., sygn. akt II OSK 1256/24; 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt II OSK 226/24; 25 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 469/24; 27 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 2194/23; 27 maja 2024 r., II OSK 31/24; 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1114/23; 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2521/22; 4 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2421/22; 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22).

Powyższa uwaga nie zmienia jednak faktu, że w wyroku z dnia 19 maja 2025 r. (sygn. akt II OSK 2921/24) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż przepisy art. 100c i 100d u.pom.Ukr. mają charakter epizodyczny (czasowy), a ich wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy a zatem sytuacją nadzwyczajną. Podkreślono przy tym, że czasowe ograniczenie prawa do sądu (i to tylko w wąskim zakresie, tj. dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) trafnie uznawane jest za uzasadnione sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem wysiedleńców z Ukrainy w związku z wojną rozpoczętą 24 lutego 2022 r. Jak wskazał przy tym NSA, konieczne jest, aby sformułowane oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości dokonanej w zaskarżonym wyroku (wyroki NSA z dnia: 18 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 926/24; 21 stycznia 2025 r., sygn. akt 1123/24; 20 lutego 2025 r. sygn. akt II OSK 2212/24 i II OSK 2146/24; 27 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2470/24; 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 1188/24). W ocenie NSA rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy okoliczności te trwają. Przez "istotną zmianę okoliczności" należy rozumieć nie tylko zmniejszenie liczby wniosków pobytowych wpływających do wojewodów. Tak samo należy traktować również stan, w którym zwiększona liczba tych wniosków (w porównaniu z wpływem sprzed wybuchu wojny w Ukrainie) stała się normą w dłuższym – obecnie ponad trzyletnim – okresie i nie może być już uznawana za sytuację nadzwyczajną. Jak zaznaczono, ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w ilości tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d u.pom.Ukr.). Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych – w ocenie NSA – może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne", dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. W konsekwencji NSA stwierdził, że nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej, nie mogły stanowić podstawy do kolejnego, czwartego z rzędu przedłużenia obowiązywania art. 100d u.pom.Ukr. po dniu 30 czerwca 2024 r. Tym samym wskazano, że po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d u.pom.Ukr., tj. po dniu 30 czerwca 2024 r. zachodzi sprzeczność art. 100d u.pom.Ukr. z konstytucyjną zasadą prawa do sądu.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela zaprezentowany wyżej pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, co sprawia, że w realiach niniejszej sprawy zarzucana przez stronę skarżącą bezczynność i przewlekłość mogły podlegać merytorycznej ocenie, ale dopiero po dniu 30 czerwca 2024 r.

Odnosząc się jednak w pierwszej kolejności do orzeczenia zawartego w punkcie pierwszym sentencji wyroku, należy zwrócić uwagę, że skarga na bezczynność organu jest dotknięta wadą warunkującą jej odrzucenie. Stosownie bowiem do art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z powyższych regulacji prawnych wynika, że droga sądowa jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Ponadto, na gruncie art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2025 r. poz. 1691 ze zm.; dalej "K.p.a."), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie zaś z art. 37 § 1 K.p.a., strona ma prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w powyższym przepisie lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), bądź kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Tym samym złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu jest możliwe dopiero po wniesieniu (odrębnego) ponaglenia z art. 37 K.p.a. na niezałatwienie sprawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy, Sąd stwierdził, że w wyniku postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt stały zostało wprawdzie pismem z dnia 24 września 2025 r. złożone ponaglenie, o którym mowa w art. 37 K.p.a., jednakże strona skarżąca wskazała w nim jedynie na przewlekłość postępowania a nie bezczynność organu. Ponaglenie na przewlekłość, zgodnie z treścią pisma z dnia 24 września 2025 r., zostało pozostawione przez Wojewodę bez rozpoznania zawiadomieniem z dnia 16 października 2025 r. Powyższe świadczy o tym, że skarżący nie wyczerpał trybu warunkującego dopuszczalność skargi, bowiem nie wniósł ponaglenia na bezczynność organu stanowiącego warunek formalny wniesienia skargi w tym przedmiocie. W konsekwencji skargę na bezczynność w niniejszej sprawie należało ocenić jako niedopuszczalną i odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Stąd orzeczono jak punkcie pierwszym sentencji wyroku.

W zakresie zaś skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania należy zauważyć, że pojęcie "przewlekłości postępowania" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. i oznacza, że postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 K.p.a. i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że – zgodnie z art. 12 K.p.a. – organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Ponadto, w sprawie nie jest sporne, że zasadniczą podstawę procesową działania organów administracji publicznej w zakresie rozpoznania wniosku o udzielenie pozwolenia na pobyt regulują przepisy K.p.a. dotyczące terminów załatwiania sprawy, tj. art. 35 K.p.a. Stosownie do § 1 art. 35 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a art. 35 K.p.a.).

Przepisy szczególne mogą określać jednak inne terminy niż określone w § 3 i § 3a (art. 35 § 4 K.p.a.). Taką szczególną normę stanowi przepis art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 769 ze zm.; dalej "u.o.c."), który w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku przewidywał, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy. Przy czym, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń (art. 210 ust. 2 u.o.c.):

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a.

W rozpoznawanej sprawie wniosek pobytowy został złożony osobiście przez skarżącego w dniu 28 listopada 2024 r. i do dnia wniesienia skargi (13 października 2025 r.) nie został załatwiony. Nie budzi zatem wątpliwości, że w warunkach niniejszej sprawy mamy do czynienia z przewlekłością, o czym przesądza zebrany w sprawie materiał dowodowy. Z akt sprawy wynika bowiem, że pierwsza czynność polegająca na zwróceniu się pismem z dnia 22 kwietnia 2025 r. do Komendanta Straży Granicznej o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego została podjęta przez organ po pięciu miesiącach od wpłynięcia wniosku, zaś kolejna, tj. wezwanie z dnia 15 października 2025 r. – na podstawie art. 203 ust. 2a u.o.c. – do uzupełnienia złożonych dokumentów, w tym poprzez korektę nieprawidłowo wypełnionego wniosku, po upływie następnych sześciu miesięcy, czyli dopiero po wpłynięciu skargi do organu. W konsekwencji stwierdzić należy, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.), o czym orzeczono w punkcie drugim sentencji wyroku.

Jednocześnie – w ocenie Sądu – stwierdzona przewlekłość organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przez co należy rozumieć stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Chodzi o sytuację, w której bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności znaczącego przekroczenia terminów załatwienia sprawy administracyjnej oraz zbyt długiego okresu prowadzenia sprawy niemającego uzasadnienia w stopniu jej skomplikowania i konieczności prowadzenia skomplikowanego postępowania dowodowego. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że z reguły dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez ustawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie uznania go za przekroczenie znaczące (wyrok NSA z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 2546/19). W realiach badanej sprawy z tak kwalifikowaną przewlekłością nie mamy do czynienia. Należy bowiem uwzględnić, że organ pozostawał w przekonaniu, że treść przepisów prawa powszechnie obowiązującego wprowadzała zawieszenie biegu terminów załatwienia spraw cudzoziemców. Wojewoda jest przy tym organem administracji publicznej i w myśl art. 6 K.p.a. zobowiązany jest do działania na podstawie i w granicach prawa. Organ respektował więc przywołane przepisy u.pom.Ukr., co wprawdzie nie uwalniało go od zarzutu pozostawania w zwłoce w załatwieniu sprawy, jednakże powodowało, że nie można w tym zakresie przypisywać organowi lekceważenia prawa w stosunku do strony skarżącej, czy też działania na jej szkodę. W rezultacie nie można przyjąć, ażeby stwierdzona przewlekłość przybierała postać kwalifikowaną. Stąd orzeczono jak w punkcie trzecim sentencji wyroku. Dodatkowo nie można tracić z pola widzenia, że na długotrwałość postępowania w niniejszej sprawie wpłynęła, niezależna od zachowań poszczególnych funkcjonariuszy publicznych zatrudnionych w urzędzie wojewódzkim okoliczność mająca charakter obiektywny w postaci lawinowego wzrostu spraw dotyczących cudzoziemców, zaś w sferze budżetowej kierownicy poszczególnych jednostek organizacyjnych nie mogą swobodnie decydować o liczbie zatrudnianych pracowników, a muszą postępować zgodnie z odpowiednimi regulacjami dotyczącymi prawa budżetowego i dyscypliny finansów publicznych (wyroki NSA z dnia: 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22; 4 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1870/22).

Jak wynika zaś z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W orzecznictwie wyraża się przy tym słuszny pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (wyrok NSA z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 1769/17). Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1662/16). W ocenie Sądu niekwalifikowany charakter stwierdzonej w kontrolowanej sprawie przewlekłości nie przemawiał za zasadnością przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej ani wymierzenia organowi grzywny. Nie może także umykać z pola widzenia wskazana już wcześniej okoliczność, że organ działał w oparciu o przepisy u.pom.Ukr., pozostając w przekonaniu, że terminy załatwienia spraw cudzoziemców w dalszym ciągu podlegają zawieszeniu. Dlatego też skarga w tym zakresie została oddalona. Stąd orzeczono jak w punkcie piątym sentencji wyroku.

Orzeczenie z punktu czwartego sentencji znajduje swoje oparcie w przepisach art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Przepis art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie określa przy tym, jakimi kryteriami powinien kierować się sąd, określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych w nim działań. W związku z tym należy przyjąć, że Sąd dysponuje w tym zakresie swobodą, przy czym powinien kierować się przede wszystkim interesem strony, a jako wytyczne traktować terminy ustawowe do załatwiania spraw w postępowaniu, w którym nastąpiła bezczynność lub przewlekłość organu administracji publicznej. Wobec braku informacji o wydaniu decyzji lub innego aktu kończącego postępowanie w sprawie, Sąd zobowiązał organ do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 60 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, mając na względzie charakter sprawy oraz dotychczasowy okres zwłoki.

O kosztach orzeczono jak w puncie szóstym na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 535 ze zm.; 100 zł).