II SAB/Wa 68/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej J. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

J. S. (dalej "skarżąca") pismem z dnia 3 grudnia 2020 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.

Pismem z dnia [...] listopada 2020 r. Ogólnopolskie Stowarzyszenie [...], ul. [...],[...], zawnioskowało do Prezesa Rady Ministrów, powołując się przy tym na art. 2 w zw. z art. 14 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) o udzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem tj:

1. Z jakimi producentami rząd polski podpisał lub planuje podpisać umowy dotyczące zakupu szczepionek przeciwko SARS-CoV-2?

2. Czy producenci zakupionych szczepionek przeciwko SARS-CoV-2 zostaną zwolnieni z odpowiedzialności za niepożądane działania swoich produktów?

3. Czy lekarze zostaną zwolnieni z odpowiedzialności za błąd medyczny związany z kwalifikacją do szczepienia przeciwko SARS-CoV-2?

4. Czy szczepionka przeciwko SARS-CoV-2 będzie obowiązkowa? Czy jest możliwe zastosowanie przymusu bezpośredniego lub tzw. miękkich form przymusu (np. ograniczeń dot. życia prywatnego, podróży, pracy lub edukacji)? W jakich okolicznościach?

5. Czy w przypadku, gdyby szczepionka przeciwko SARS-CoV-2 powodował powikłania, rząd polski przewiduje stworzenie funduszu odszkodowawczego?

6. Czy szczepionka przeciwko SARS-CoV-2 producenta, z którym rząd polski podpisał lub planuje podpisać umowę ma w swoim składzie adiuwanty, jeśli tak to jakie i czy zostały one przebadane pod względem bezpieczeństwa ich wykorzystania u ludzi?

7. Czy szczepionka przeciwko SARS-CoV-2 producenta, z którym rząd polski podpisał lub planuje podpisać umowę została przebadana pod względem bezpieczeństwa jej wykorzystania u ludzi oraz możliwych skutków, działań niepożądanych w perspektywie zarówno krótkoterminowej jak i długoterminowej?

8. Czy szczepionka przeciwko SARS-CoV-2 producenta, z którym rząd polski podpisał lub planuje podpisać umowę powoduje powstanie odporności dożywotniej? jeśli nie, to w jakim czasie?

9. Czy szczepionka przeciwko SARS-CoV-2 producenta, z którym rząd polski podpisał lub planuje podpisać umowę przeszły badania bezpieczeństwa pierwszej, drugiej i trzeciej fazy?

10. Czy szczepionka przeciwko SARS-CoV-2 producenta, z którym rząd polski podpisał lub planuje podpisać umowę była badana w zakresie jej bezpieczeństwa w prawdziwym placebo?

11. Na czym będzie polegało sprawdzenie bezpieczeństwa szczepionki przeciwko SARS-CoV-2 producenta, z którym rząd polski podpisał lub planuje podpisać umowę przez Polskę? Czy w ogóle planowane są takie działania? Jeśli tak, to czy rząd polski będzie miał dostęp do dokumentacji producenta dotyczącej skuteczności i bezpieczeństwa zakupionej szczepionki?

12. Czy rząd polski planuje przeprowadzić własne badania bezpieczeństwa szczepionki przeciwko SARS CoV-2 producenta, z którym rząd polski podpisał lub planuje podpisać umowę dotycząca nabycia szczepionki? jeśli tak, to na czym te badania mają polegać i kiedy zostaną przeprowadzone?

13. Czy w przyjętej 22 października 2020 r. przez Sejm nowelizacji ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r, o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239, z późn. zm.) wprowadzono m. in. zmiany pozwalające Radzie Ministrów nałożyć w drodze rozporządzenia obowiązek stosowania określonych środków profilaktycznych i zabiegów (nowy ustęp 4a art. 46b) miedzy innymi w celu nałożenia przez Radę Ministrów obowiązku wykonywania szczepień przeciwko SARS-CoV-2 czy też zapis ten nie dotyczy szczepień pomimo sformułowania dotyczącego obowiązku stosowania środków profilaktycznych?

14. W procesie produkcji, których z tych szczepionek wykorzystano zarodkowe ludzkie linie komórkowe z aborcji?

15. Czy producenci wspomnianych szczepionek wyeliminowali zjawisko wzmocnienia infekcji wirusowej zależnej od przeciwciał, ADE (z ang. antibody-dependent enhancement of infection), kiedy to szczepienia powodują wzmocnienie przebiegu kolejnej infekcji?

16. Które ze wspomnianych szczepionek wykorzystują technologię informacyjnego RNA i mRNA i czy tego typu produkty były dotychczas zatwierdzane przez organy regulacyjne?

17. W jaki sposób zostanie zagwarantowany system dystrybucji i realizacji szczepień z należytą temperaturą przechowywania (nawet do - 80 stopni C)?

18. Czy wyniki badań wspomnianych szczepionek były recenzowane przez niezależnych naukowców i publikowane w czasopismach medycznych, a badania nadzorowane przez niezależnych od producentów obserwatorów?

Pod wnioskiem wskazano: "Z poważaniem, J. S.a".

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów w wiadomości e-mail z dnia [...] listopada 2020 r. udzieliła wnioskującemu podmiotowi odpowiedzi wyjaśniając, że "Kancelaria Prezesa Rady Ministrów nie jest właściwa w przedmiotowej sprawie i nie posiada wnioskowanych informacji." Wskazano, że kwestie poruszone we wniosku dotyczą spraw, w których właściwym organem jest Minister Zdrowia.

W tym stanie faktycznym została wywiedziona wskazana na wstępie skarga J. S., w której imieniu działa adwokat A. T. Strona skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezesa Rady Ministrów do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nadto o wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Przy piśmie z dnia 2 marca 2021 r. pełnomocnik skarżącej nadesłał brakujący dokument pełnomocnictwa udzielonego przez J. S. Z kolei przy piśmie z dnia 9 marca 2021 r. pełnomocnik wskazał, że uiścił wpis sądowy od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga J. S. podlega odrzuceniu.

Krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi określa art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z treścią tego przepisu, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

W niniejszej sprawie istota sprawy sprowadza się do zbadania przez Sąd, czy skarżąca – J. S., mogła skutecznie wnieść do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej złożonego przez Ogólnopolskie Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...], a więc czy posiada legitymację prawną (interes prawny) do jej wniesienia i w konsekwencji do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Zgodnie z doktryną oraz utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest osoba mająca w tym interes prawny. Legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego daje naruszenie interesu prawnego, nie zaś faktycznego. W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 września 2003 r., sygn. akt II SA 2637/02 podkreśla się, iż interes prawny skarżącego musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego. Także w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 1997 r., OPS 9/96 (ONSA 1997, nr 3, poz. 102, s. 45-46) wskazuje się, iż interes prawny legitymujący stronę postępowania wywodzi się z prawa materialnego i musi to być własny interes danego podmiotu. Zatem stroną jest podmiot, którego własny interes prawny lub obowiązek podlega konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 1989 r., IV SA 1254/88, nie publ. – B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H Beck Warszawa 2004, s. 231).

W przedmiotowej sprawie oczywistym jest, że skarżąca nie ma przymiotu strony, gdyż nie ma ona interesu prawnego w zaskarżeniu bezczynności Prezesa Rady Ministrów w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, bowiem wniosek ten został złożony przez Stowarzyszenie, reprezentowane przez J. S., a nie przez J. S. jako osobę fizyczną. A zatem skarżąca ani w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie, ani we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego nie jest stroną postępowania administracyjnego Powyższa okoliczność nie budzi wątpliwości Sądu, wskazuje bowiem na nią wiele czynników – złożenie wniosku za pośrednictwem adresu e-mail Stowarzyszenia, oznaczenie Stowarzyszenia jako nadawcy wniosku, a także, znany Sądowi z urzędu fakt, że ww. Stowarzyszenie, reprezentowane przez tego samego pełnomocnika, któremu pełnomocnictwa do działania udziela J. S. działająca w imieniu Stowarzyszenia, również wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie tożsamą skargę na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarga ta została zarejestrowana jako osobna sprawa pod inną sygnaturą.

Mając powyższe na uwadze, należało uznać, że skoro wniosek inicjujący postępowanie pochodził od osoby prawnej, w imieniu której działała skarżąca, a nie od samej J. S. – osoby fizycznej to stwierdzić należy, że skarżąca – J. S. – nie była stroną postępowania administracyjnego, wobec tego jej skarga, jako wniesiona przez nieuprawniony podmiot pozbawiony legitymacji procesowej, jest niedopuszczalna, a to obliguje Sąd do jej odrzucenia.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.