II SAB/Wa 504/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2021 r. sprawy ze skargi K. N. na bezczynność Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę

Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. K. N. skierował skargę (uzupełnioną pismem procesowym pełnomocnika z urzędu z dnia [...] stycznia 2021 r.) na bezczynność Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w załatwieniu wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. (wpływ do organu [...] lipca 2020 r. ) o udostępnienie w postaci papierowej Wytycznych nr [...] Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2011 r. w sprawie wymagań technicznych i ochronnych dla pawilonów zakwaterowania osadzonych oraz Wytycznych obowiązujących w 2014, 2015, 2016, jak również Wytycznych obecnie obowiązujących w aresztach śledczych, a ponadto rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2013 r. poz. 647).

W uzasadnieniu wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. wnioskodawca wyjaśnił, że obecnie przebywa w więzieniu i ma problem, aby dokładnie dowiedzieć się jak wygląda prawo, ponieważ w bibliotece więziennej nie ma aktów prawnych. Wie, że w Biuletynie Informacji Publicznej są umieszczone wnioskowane dokumenty, jednak nie zna się na tyle na obsłudze komputera, aby sprawnie w ciągu 20 minut (tygodniowy limit korzystania ze stanowiska komputerowego) wszystko dokładnie przejrzeć. Ponieważ chciałby uzyskać papierową formę tych dokumentów, złożył wniosek o ich udostępnienie w trybie dostępu do informacji publicznej.

Dyrektor Generalny Służby Więziennej w odpowiedzi na wniosek K. N. z dnia [...] lipca 2020 r. wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, z późn. zm.), na wniosek udostępniane są informacje, które nie zostały udostępnione w Biuletynie Informacji Publicznej Służby Więziennej, a żądane informacje znajdują się na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Służby Więziennej w zakładce http://www.bip.sw.gov.pl/Strony/AktyPrawne.aspx w odnośniku: http://skorowidz.rcl.gov.pl, gdzie znajduje się między innymi rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych

i aresztach śledczych. Wytyczne znajdują się na tej samej stronie: http://www.bip.sw.gov.pl/Strony/AktyPrawne.aspx

W uzupełnieniu skargi, ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu, pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia wnioskowanych aktów prawnych w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie.

Uzasadniając wskazał, że skarżący nie ma de facto możliwości zapoznania się z aktami prawnymi. Jest osobą pozbawioną wolności, nie potrafiącą korzystać z zasobów w formie elektronicznej. W jego ocenie, jest to sprzeczne z zasadami Konstytucji RP, stanowiącymi o prawie do uzyskiwania informacji, w tym również o dostępie do dokumentów, takich jak powszechnie obowiązujące ustawy, czy rozporządzenia. Stwierdził, że przepis art. 10 u.d.i.p. stanowi, iż informacja publiczna, która nie została udostępniona w BIP, jest udostępniana na wniosek. Zasadniczy problem sprowadza się do tego, czy w przypadku, gdy dana informacja znajduje się

w BIP, a skarżący nie ma fizycznej możliwości się z nią zapoznać z przyczyn od siebie niezależnych, to czy organ administracji powinien mu ją udostępnić w innej formie. W ocenie skarżącego, wydrukowanie i przesłanie mu m.in. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości właściwiej realizowałoby konstytucyjne prawa obywatelskie, aniżeli udostępnienie żądanej informacji w Biuletynie Informacji Publicznej w formie elektronicznej. Jako osoba pozbawiona wolności, ma dostęp do komputera podłączonego do Internetu w bardzo ograniczonym zakresie, w związku z czym nie może uzyskać informacji, o którą wnosi, a z którą ma prawo się zapoznać. Wobec faktu, że forma elektroniczna jest jedyną możliwą formą zapoznania się z obowiązującymi przepisami prawa, dostęp do nich jest dla osoby pozbawionej wolności jedynie iluzoryczny.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Generalny Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że po otrzymaniu przez Centralny Zarząd Służby Więziennej prośby skarżącego z dnia [...] lipca 2020 r. udzielona mu została odpowiedź, iż z treścią rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i wniosków osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych może zaznajomić się na wskazanej stronie Biuletynu Informacji Publicznej Służby Więziennej. Na tej stronie znajduje się także treść Wytycznych o udostępnienie, których wnosił.

Organ nie miał więc obowiązku udostępnienia skarżącemu odpisów ww. aktów prawnych w formie pisemnej. Nie można zatem mówić o bezczynności organu, skoro żądana przez skarżącego czynność nie była mu nakazana przepisem prawa.

Brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia tezy skarżącego, jakoby administracja więzienna utrudniała mu dostęp do informacji publicznej obejmującej treść wskazanych aktów prawnych. Sam skarżący przyznaje, iż w jednostce penitencjarnej, w której przebywa ma możliwość dostępu do stanowiska komputerowego.

Organ podniósł ponadto, iż skazany odbywający karę pozbawienia wolności, zgodnie z przepisami kodeksu karnego wykonawczego, w szczególności rozdziału V - Nadzór penitencjarny, może zwrócić się do sędziego penitencjarnego ze skargą na działania administracji więziennej, jeżeli ta narusza jego uprawnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Bezczynność, na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176), dalej u.d.i.p., polega na tym, że organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji nie podejmuje tej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Jedynie w przypadkach, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, bądź nie znajduje się w posiadaniu organu, czy też jej udostępnienie regulują przepisy szczególne, załatwienie sprawy może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji.

W niniejszej sprawie skarżący zwalcza bezczynność Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w rozpoznaniu jego wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. o udostępnienie w wersji papierowej przepisów prawa.

Nie ulega wątpliwości, że wskazany organ, w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej pozostającej w jego dyspozycji.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi również wątpliwości, że informacje żądane przez skarżącego w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. są informacjami publicznymi w rozumieniu art. 1 u.d.i.p. oraz, że są one dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej, o czym organ poinformował skarżącego, w odpowiedzi na jego wniosek, pismem z dnia 23 lipca 2020 r.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze:

1) ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8;

2) udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11;

3) wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia;

4) udostępniania w centralnym repozytorium.

Z treści art. 7 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w związku z art. 8 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, który tworzy się w celu powszechnego udostępniania informacji publicznej. Z kolei stosownie do art. 10 ust. 1 u.d.i.p., informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, jest udostępniana na wniosek.

Z powyższych przepisów wynika, że informacja, która została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej przez organ administracji publicznej nie podlega udostępnieniu w trybie wnioskowym. Nie można bowiem żądać udostępnienia w trybie u.d.i.p. informacji, która już została udostępniona. Udostępnienie zatem informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej wyłącza obowiązek ponownego jej udostępnienia na wniosek zainteresowanego. Stanowisko judykatury w tym względzie jest jednolite (por. wyroki NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2479/11, z dnia 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1850/15, z dnia 16 października 2018 r., sygn. akt

I OSK 2219/16, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec tego bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie podejmuje stosownych czynności, tj. nie udostępnia informacji w sposób przewidziany w ustawie m.in. w sposób wskazany w art. 10 ust. 1 u.d.i.p., a nie w sytuacji, gdy odmawia przekazania informacji, która została już udostępniona w drodze umieszczenia w Biuletynie Informacji Publicznej, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Ze względu na szczególną sytuację skarżącego, przebywającego w Zakładzie Karnym, wskazać należy, że przepis art. 10 ust. 1 u.d.i.p. nie upoważnia do odmiennego traktowania osób odbywających karę pozbawienia wolności. Ustawodawca nie uzależnił zastosowania wskazanego przepisu od indywidualnej sytuacji prawnej

i faktycznej wnioskodawcy.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2479/11, z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 481/12; z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 730/12, z dnia 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1850/15, z dnia 16 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2219/16, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym osadzony w zakładzie karnym musi liczyć się z ograniczeniami swobód i wolności, które są nieodzownym elementem wykonywania kary w warunkach izolacyjnych, chociaż osobie tej, co do zasady, nadal przysługują wszystkie prawa i wolności gwarantowane

w Konstytucji RP (poza prawem do wolności osobistej).

Z przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 53), zwanej dalej k.k.w., nie wynika, aby osadzonego w zakładzie karnym pozbawiano w sposób bezwzględny dostępu do Internetu, a w konsekwencji do Biuletynu Informacji Publicznej. Zatem fakt osadzenia w zakładzie karnym nie przesądza z góry, iż skazany jest pozbawiony dostępu do Internetu, w tym możliwości wglądu do Biuletynu Informacji Publicznej.

Zgodnie z art. 110a § 2 k.k.w., dyrektor zakładu karnego może zezwolić skazanemu na posiadanie w celi sprzętu audiowizualnego, komputerowego oraz innych przedmiotów, w tym także podnoszących estetykę pomieszczenia lub będących wyrazem kulturalnych zainteresowań skazanego, jeżeli posiadanie tych przedmiotów nie narusza zasad porządku i bezpieczeństwa obowiązujących w zakładzie karnym. Wśród skatalogowanych w art. 102 k.k.w. praw osób skazanych nie wskazano co prawda dostępu do Internetu (tylko dostęp do radia, telewizji, książek i prasy – pkt 6 przepisu), jednak katalog ten nie jest katalogiem zamkniętym. Oznacza to, że osoba skazana na pobyt w zakładzie karnym może dochodzić swoich praw w zakresie dostępu do informacji publicznej na zasadach ogólnych, wykorzystując instrumenty przewidziane w k.k.w.

Podkreślenia również wymaga, iż przychylenie się dyrektora zakładu karnego do wniosku osoby skazanej o umożliwienie dostępu do internetowego Biuletynu Informacji Publicznej nie jest uzależnione wyłącznie od jego dobrej woli, skoro osoba ta może dochodzić swoich racji w sposób przewidziany w przepisach k.k.w., w trybie określonym w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych

i aresztach śledczych (t.j. Dz. U. z 2013 r. Nr 647).

Wobec tego, osoba pozbawiona wolności i przebywająca w zakładzie karnym bądź areszcie śledczym nie może być uznana za osobę pozbawioną systemowo dostępu do informacji publicznej poprzez pozbawienie dostępu do Internetu. Wprawdzie dostęp do informacji publicznej osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych nie jest nieograniczony, jednak obowiązujące przepisy prawne nie pozbawiają w sposób bezwzględny tego dostępu. Z istoty kary pozbawienia wolności wynika, że osoby, którym kara ta została wymierzona, muszą się liczyć z różnymi ograniczeniami, np.

w kontaktach z najbliższymi, znajomymi, w możliwości korzystania z telefonów komórkowych i stacjonarnych i szeregiem innych ograniczeń. Przepis art. 10 ust. 1 u.d.i.p. należy zatem prawidłowo wykładać w ten sposób, że osadzenie w zakładzie karnym nie stanowi okoliczności wyłączającej zastosowanie art. 10 ust. 1 u.d.i.p.

Wobec powyższego, załatwienie wniosku skarżącego w niniejszej sprawie poprzez odesłanie go do konkretnej strony internetowej Biuletynu Informacji Publicznej, w którym upubliczniono informacje objęte żądaniem wniosku, przybrało w pełni dopuszczalną postać udostępnienia informacji publicznej. W związku z tym uznać należy, że Dyrektor Generalny Służby Więziennej w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2020 r. nie był bezczynny.

W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.