II SAB/Wa 490/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. C. na bezczynność Okręgowego Inspektora Pracy w [...] w rozpoznaniu skargi z dnia [...] lutego 2023 r. postanawia: odrzucić skargę; 2. zwrócić M. C. wpis sądowy w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych). Sygn. akt II SAB/Wa 490/23

M. C. . (dalej jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Okręgowego Inspektora Pracy w [...] w rozpoznaniu skargi z dnia [...] lutego 2023 r.

W uzasadnieniu skarżący podał, że skarga z dnia [...] lutego 2023 r. została sformułowana w rozumieniu Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący w tej skardze wyraźnie wskazywał, że "proszę potraktować niniejsze pismo jako skargę na kontrolera w związku z nierzetelnie przeprowadzoną kontrolą, a jeśli taka skarga nie może mieć miejsca wnoszę skargę na Nadinspektora Pracy Kierownika Oddziału w [...]". Na skargę odpowiedziała osoba, której skarga dotyczy, co zdaniem skarżącego stanowi naruszenie przepisów K.p.a. Skarżący przytoczył treść art. 222 oraz art. 227 K.p.a. i podał, że pismo z dnia [...] lutego 2023 r. powinno zostać zakwalifikowane jako skarga. Odpowiedzi na nią powinien udzielić Zastępca Okręgowego Inspektora Pracy do Spraw Nadzoru, a sprawa powinna być procedowana zgodnie z przepisami zarządzenia nr [...] Głównego Inspektora Pracy z dnia [...] grudnia 2022 r. w sprawie przyjmowania, rozpatrywania i załatwiania skarg i wniosków oraz udzielania porad w jednostkach organizacyjnych Państwowej Inspekcji Pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ podniósł, że gdyby potraktować pismo skarżącego z dnia [...] lutego 2023 r. jako skargę złożoną w trybie art. 227 § 1 K.p.a., to sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach dotyczących tego rodzaju skarg, a wniesienie skargi na bezczynność jest również w tym zakresie niedopuszczalne.

Organ wyjaśnił, że w tej sprawie sprawa skarżącego zainicjowana pismem z dnia [...] lutego 2023 r. prowadzona była w trybie Działu VIII K.p.a., a skarżący otrzymał pisemną odpowiedź (pismem z dnia [...] marca 2023 r.) Odpowiedź udzielona została w terminie, o którym mowa w art. 237 § 1 K.p.a. w zw. z art. 238 § 1 K.p.a. Działania organów administracji publicznej prowadzone w ramach postępowania skargowego nie podlegają kontroli sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu.

Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu, skarga podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej, jako: P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

decyzje administracyjne;

postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;

inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, 1491, 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2021 r., poz. 422 ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a P.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 P.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1- 4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Okręgowego Inspektora Pracy w [...] w rozpoznaniu skargi z dnia [...] lutego 2023 r. Niewątpliwie skarga ta został złożona do organu w trybie art. 227 K.p.a. Ta kwestia nie jest sporna między stronami. Skarżący wprost wyartykułował to w skardze na bezczynność, natomiast organ wprost wskazał w odpowiedzi na skargę, że sprawa skarżącego zainicjowana pismem z dnia [...] lutego 2023 r. prowadzona była w trybie Działu VIII K.p.a., a skarżący otrzymał pisemną odpowiedź.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że w ramach postępowania skargowego - regulowanego Działem VIII ("Skargi i wnioski") Kodeks postępowania administracyjnego - realizowane jest zagwarantowane każdemu w Konstytucji RP prawo składania petycji, skarg i wniosków. Postępowanie skargowo-wnioskowe ma charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności podejmowanych w tym postępowaniu nie stosuje się przepisów działu II K.p.a. ponieważ w odróżnieniu od postępowania administracyjnego, postępowanie skargowo-wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej.

Tryb skargowo-wnioskowy (art. 221 i następne K.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi lub wniosku, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Przedmiotem zaś skargi powszechnej, przewidzianej w art. 227 i następnych K.p.a., może być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Postępowanie w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie rozstrzyga się o indywidualnych prawach, a więc nie wydaje się aktów adresowanych do strony skarżącej, a jedynie zawiadamia się ją o czynnościach wewnętrznych, zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze.

Czynności podejmowane przez organy administracji publicznej w trybie przepisów Działu VIII K.p.a. (art. 221-256 K.p.a.), odnoszące się do skarg i wniosków, nie mieszczą się zatem w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 § 2 pkt 1 - 8 P.p.s.a. i nie podlegają kognicji sądu administracyjnego (por. np. postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2006 r. sygn. akt I OZ 1133/06).

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Brak właściwości sądu administracyjnego ma miejsce wówczas, gdy skarga m in. dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (tak: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, dostępny w bazie danych LEX - dokument nr 420218), Tego rodzaju sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem z powyższych rozważań wynika, że działanie organu w postępowaniu prowadzonym przy zastosowaniu przepisów Działu VIII K.p.a., nie podlega kontroli sądu administracyjnego.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a.