II SAB/Sz 177/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj po rozpoznaniu w dniu 20 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. P. na bezczynność R. P. U. M. w S. w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 229/19 w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: odrzucić skargę.

E. P. w dniu [...] czerwca 2022 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie pismo (z dnia [...] czerwca 2022 r.) zatytułowane "skarga na bezczynność w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie". W treści pisma skarżąca podała, że [...] Uniwersytet [...] w [...] nadal nie wykonał wyroku WSA w Szczecinie z dnia 7 sierpnia 2019 r., wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 229/19, o czym świadczy, jej zdaniem, kolejna próba skreślenia jej z listy studentów. Skarżąca podniosła, że pomimo pism i ponagleń uczelnia nadal uniemożliwia jej naukę i prowadzenie działalności naukowej.

Do skargi strona dołączyła kopię zawiadomienia Rektora [...] w S. z dnia [...] kwietnia 2022 r. o wszczęciu postępowania w przedmiocie skreślenia E. P. z listy studentów kierunku: Psychologia zdrowia I rok studia jednolite magisterskie w związku ze stwierdzeniem braku udziału w zajęciach obowiązkowych oraz nieuzyskaniem zaliczenia semestru lub roku w określonym w Regulaminie terminie. Ponadto skarżąca dołączyła do skargi kopię wezwania do wykonania ww. wyroku z dnia 25 czerwca 2021 r. skierowaną do Rektora [...] Uniwersytetu [...] w S., w którym zwróciła się do organu o wykonanie wyroku i przesłanie Karty przebiegu studiów uzupełnionej o wpisy z dwóch przedmiotów.

W odpowiedzi na skargę Rektor [...] w S. wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie w przypadku zakwalifikowania skargi jako skargi na bezczynność organu. Organ wyjaśnił, że nie było konieczności wydawania decyzji w tej sprawie, bowiem uznano status skarżącej jako studenta i nie skreślono jej z listy studentów.

Dodatkowo Rektor wskazał, że na wniosek skarżącej w dniu 26 maja 2021 r. wydał stronie zaświadczenie o statusie studenta, a ponadto już po wyroku sądu - w wyniku ponownego rozpoznania sprawy - wielokrotnie pisemnie potwierdzał, że skarżąca pozostaje studentką [...]. Ponadto organ wskazał, że skutki wyroku z dnia 7 sierpnia 2019 r. są zupełnie niezależne od postępowania wszczętego zawiadomieniem z dnia 28 kwietnia 2022 r.

W związku z nieprecyzyjnie określonym przedmiotem skargi zarządzeniem z dnia 26 lipca 2022 r. pouczono skarżącą o treści art. 57 § 1 pkt 1 - 3 i art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 - "p.p.s.a.") oraz zobowiązano stronę - w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi - do:

- jednoznacznego określenia przedmiotu skargi poprzez sprezycowanie na czym polega naruszenie prawa przez organ po wyroku WSA w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2019 r. i jakiego aktu (decyzji, czynności) domaga się od organu, a organ pozostaje bezczynny, oraz do podania, czy po uchyleniu ww. wyrokiem decyzji Rektora [...] z dnia [...] listopada 2018 r. o skreśleniu z listy studentów posiadała status studenta i czy posiada go nadal,

- udokumentowania, że przed wniesieniem skargi z dnia 12 czerwca 2022 r. do Sądu wniosła do właściwego organu ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazano, że w tym celu należy złożyć do akt odpis ponaglenia wraz z dowodem jego doręczenia organowi.

W odpowiedzi na zobowiązanie skarżąca wskazała, że wyrok z dnia 7 sierpnia 2019 r. uchylił decyzję Rektora [...], co skutkuje zaliczeniem roku akademickiego 2017/2018, czyli I roku studiów. Z kolei zawiadomienie z dnia 28 kwietnia 2022 r. o wszczęciu postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów potwierdza niezaliczenie I roku studiów, tj. roku akademickiego 2017/2018. Tym samym, według skarżącej, Uniwersytet nie wykonał ww. wyroku. Skarżąca zaznaczyła w piśmie, że jedynym działaniem uczelni, świadczącym o tym, że jest studentem, są "uporczywe skreślania jej z listy studentów". Według strony, Uniwersytet nadal uniemożliwia jej naukę i prowadzenie działalności naukowej oraz uporczywie skreśla z listy studentów, cały czas z tych samych powodów. Dlatego uważa, że organ od pięciu lat nie wykonał wyroku WSA w Szczecinie i nie zamierza tego uczynić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Sąd uznał, że skarga z uwagi na jej przedmiot jest niedopuszczalna i nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

Z treści skargi i pism skarżącej składanych w sprawie wynika, że strona zarzuca organowi kolejne, po wyroku, próby zmiany jej statusu jako studenta uczelni i twierdzi, iż organ nadal uniemożliwia jej naukę, uporczywie skreślając ją z listy studentów. Jako dowód działań uczelni skarżąca powołuje zawiadomienie z dnia 28 kwietnia 2022 r. o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia jej z listy studentów kierunku Psychologia zdrowia I rok studia jednolite magisterskie.

Z powyższymi działaniami organu skarżąca wiąże stan bezczynności Rektora [...] w S. po wyroku z dnia 7 sierpnia 2019 r. i zgłasza zarzut niewykonania przez niego wspomnianego orzeczenia.

Należy tu przypomnieć, że wskazanym prawomocnym wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 229/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną przez E. P. decyzję Rektora [...] Uniwersytetu [...] w S. z dnia [...] listopada 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Nauk o Zdrowiu [...] Uniwersytetu [...] w S. z dnia [...] października 2018 r. w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów.

Wobec tak sformułowanej skargi Sąd wezwał skarżącą do wskazania jakiego aktu (decyzji, czynności) domaga się od organu, a organ pozostaje bezczynny oraz do udokumentowania, że przed wniesieniem skargi z dnia 12 czerwca 2022 r. do Sądu wniosła do właściwego organu ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Skarżąca nie wskazała w odpowiedzi jakiego aktu (decyzji czy postanowienia) lub czynności domaga się od organu i nie udokumentowała wniesienia ponaglenia.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1- 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwanej w skrócie p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na: decyzje administracyjne (pkt 1), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3), inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.4)), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 4); pisemne interpretacja przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach (pkt 4a), a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa a także postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (punkt 9).

Należy wyjaśnić, że bezczynność organu następuje wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Innymi słowy bezczynność oznacza stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej. Bezczynność organu powiązana być musi z kompetencją do wydania w danej sprawie decyzji, postanowienia, czy też innych aktów bądź czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Zdaniem Sądu, skarga na bezczynność Rektora [...] w S. w związku z niewykonaniem wyroku Sądu wydanego w sprawie II SA/Sz 229/19 jest niedopuszczalna, o czym stanowią poniżej podane okoliczności.

Przede wszystkim należy wskazać, że powoływany wyrok WSA w Szczecinie oznacza, że decyzja o skreśleniu skarżącej z listy studentów [...] Uniwersytetu [...] w S., wydana w 2018 r., została trwale wyeliminowana z obrotu prawnego, a sprawa skreślenia skarżącej jako studenta została przekazana do ponownego rozstrzygnięcia przez organ I instancji, zgodnie z ww. wyrokiem. Z chwilą więc prawomocnego uchylenia decyzji w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów skarżąca de facto odzyskała status studenta, a kwestia skreślenia jej z listy studentów została otwarta do ponownego rozstrzygnięcia przez organ I instancji. Przy czym należy zaznaczyć, że przepisy ww. ustawy nie przewidują obowiązku wydania decyzji o ponownym przyjęciu na studia, czy decyzji o przywróceniu statusu studenta w sytuacji uchylenia decyzji o skreśleniu z listy studentów. Tak więc w omawianym zakresie nie ma żadnych podstaw do żądania od organu jakiegokolwiek aktu i orzekania o bezczynności w sytuacji jego niewydania.

Jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę, po wyroku nie wydał kolejnej decyzji rozstrzygającej negatywnie o statusie skarżącej jako studenta uczelni, wydał natomiast decyzję o umorzeniu w całości postępowania w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów na kierunku Psychologia zdrowia I rok, z powodu niezaliczenia semestru lub roku w terminie. Oznacza to, jak wyjaśnił organ, że po omawianym wyroku uznał po prostu status skarżącej jako studenta, odstępując od ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów, które musiałby przeprowadzić na nowo z uwzględnieniem wskazań z wyroku. Jak wynika z wyjaśnień organu, w dniu 26 maja 2021 r. wydał skarżącej zaświadczenie o statusie studenta.

Należy podkreślić, że wyłącznie na podstawie decyzji administracyjnej, wydanej w oparciu o art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, właściwy organ uczelni może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 108 ust. 1 lub ust. 2 ustawy. Taka decyzja będzie podlegać zaskarżeniu na zasadach ogólnych procedury administracyjnej i ewentualnie skargą do sądu administracyjnego.

Dopóki więc nie zostanie wydana decyzja o skreśleniu z listy studentów skarżąca posiada nadal status studenta, wobec prawomocnego uchylenia decyzji o skreśleniu jej z listy studentów. Na taki stan rzeczy nie mają wpływu argumenty strony o zamiarze organów uczelni skreślenia jej z listy studentów, na które powołuje się strona w uzasadnieniu do zarzutu niewykonania wyroku.

Fakt pozostawania przez skarżącą studentem [...] Uniwersytetu Medycznego w S. potwierdza również sama skarżąca pisząc w skardze o kolejnej "próbie" skreślenia jej z listy studentów i w piśmie z dnia 22 sierpnia 2022 r. o wycofaniu się organu z kolejnych decyzji o skreśleniu jej z listy studentów. Jak wynika z akt skarżąca otrzymała jako studentka decyzję o odmowie przyznania stypendium Rektora dla najlepszego studenta z powodu niespełnienia warunków do jego przyznania, nie zaś z uwagi na fakt utraty statusu studenta.

W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy, należy uwzględnić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale z dnia 22 czerwca 2020r., sygn. akt II OPS 5/19, zgodnie z którym, wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania, poprzez wydanie decyzji ostatecznej, stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.

Adekwatnie do treści wskazanej uchwały należy przyjąć, że skoro skarżąca, jak już powyżej wskazano, posiada status studenta [...] to wniesienie skargi na bezczynność organu uczelni w zakresie przyznania jej tego statusu jest niedopuszczalne.

Niezależnie od powyższego, zauważyć należy, że skarżąca upatruje bezczynności organu i zarzuca mu niewykonanie wyroku, także w związku z nieprzekazaniem jej Karty przebiegu studiów uzupełnionej o wpisy z dwóch przedmiotów, co wynika z wezwania do wykonania wyroku z dnia 25 czerwca 2022 r. dołączonego do skargi i do odpowiedzi na zobowiązanie do sprecyzowania przedmiotu zaskarżenia.

Według informacji od organu, skarżąca odebrała w dniu 15 czerwca 2021 r. indywidualną Kartę przebiegu studiów, w której zestawiono zaliczone przez nią przedmioty, jak i niezaliczone dwa przedmioty "Prawo własności intelektualnej" i "Pierwsza pomoc przedlekarska", co do których domaga się (w ww. wezwaniu) wpisu.

Należy zatem wyjaśnić, że kontroli sądów administracyjnych nie podlegają rozstrzygnięcia organów uczelni znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w regulaminie studiów, dotyczące kwestii związanych z tokiem studiów indywidualnie określonego studenta, które jednak nie przesądzają ostatecznie o jego sytuacji prawnej (nie mają charakteru zewnętrznego). Ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce określa, że organy uczelni wydają decyzje administracyjne - w zakresie spraw dotyczących studentów - w sprawach: przyjęcia na studia (art. 72 ust. 3), stwierdzenie nieważności dyplomu (art. 77 ust. 5), stypendiów (art. 86 ust. 2 i 4), skreślenia z listy studentów (art. 108 ust. 3). Skoro zatem ustawodawca wymienił w sposób wyczerpujący charakter spraw, w których uczelnia proceduje na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcia przez nią wydane podlegają kontroli sądowoadministracyjnej, i zarazem nie wymienił pośród nich spraw dotyczących ścieżki edukacyjnej studenta, to sąd administracyjny nie ma podstaw do ingerowania poza wyznaczonym przez ustawodawcę zakresem w działania organów uczelni. Sąd nie może więc orzekać o bezczynności organów uczelni w kwestiach indywidualnych studenta i wewnętrznych uczelni takich jak uzupełnienie wpisu z danego przedmiotu, zaliczanie zajęć, zaliczenie roku studiów (por. postanowienie NSA z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1583/12 - Lex).

Podsumowując, zdaniem Sądu, w świetle przedstawionych okoliczności, wobec także faktu, że skarżąca, pomimo wezwania, nie określiła jednoznacznie jakiego w istocie aktu lub czynności domaga się od organu, nie sposób wskazać konkretnego działania, co do którego organ byłby bezczynny, a co za tym idzie do którego podjęcia należałoby tenże organ zobowiązać w wyniku rozpoznania przedmiotowej skargi. Z tego względu skarga na bezczynność organu podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Zaznaczyć przy tym należy, że nawet gdyby uznać skargę skarżącej z dnia 12 czerwca 2022 r. za wniesioną, nie na bezczynność, a wyłącznie na niewykonanie przez organ uczelni wyroku z dnia 7 sierpnia 2019 r. uchylającego decyzje organów o skreśleniu skarżącej z listy studentów, wydanego w sprawie II SA/Sz 229/19, to i tak skarga podlegałaby odrzuceniu.

Zgodnie bowiem z art. 154 § 1 p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

Na podstawie tego przepisu służy skarga na niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie, a zatem skarga w zakresie właściwości sądu administracyjnego unormowana w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., w sytuacji gdy, po uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłość, organ nie wydał aktu lub nie podjął czynności. Skarga ta jest więc ograniczona wyłącznie do przypadków bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowania przez organ wykonujący administrację publiczną, po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Nie obejmuje ona natomiast bezczynności lub przewlekłości organu, po wyroku uwzględniającym skargę na akt lub czynność przez ich uchylenie, jak miało to miejsce w sprawie skarżącej sygn. akt II SA/Sz 229/19.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.