II SAB/Sz 140/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. B. na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie kontroli zgodności z prawem działania Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. p o s t a n a w i a: odrzucić skargę

Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r., Ł. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Burmistrza Miasta.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że pozostaje bez środków do życia z uwagi na niezgodne z prawem działanie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B., który "zaniża" przysługujący skarżącemu zasiłek dla bezrobotnych. Zdaniem skarżącego, Burmistrz Miasta, do którego zwrócił się o pomoc w ww. sprawie, nie skontrolował zgodności z prawem działania Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w tym zakresie, a więc pozostawał w bezczynności.

W odpowiedzi na skargę, Burmistrz Miasta wskazał, że jak wynika z treści pism skarżącego z dnia [...] marca, [...] marca i skargi z dnia [...] kwietnia 2022 r., Ł. B. nie zgadza się z wysokością przyznanych mu decyzją dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w B. zasiłków celowych i okresowych.

Organ wyjaśnił, że do Urzędu Miejskiego w B. nie wpłynęła żadna skarga złożona przez Ł. B. na działanie dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w B. czy też pismo z żądaniem zweryfikowania poprawności przyznanych mu zasiłków. Odnosząc się do wskazanego w skardze pisma [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r., organ wskazał, że jest to pismo skierowane do D. B. - matki skarżącego w odpowiedzi na podnoszone przez nią kwestie ustalania wysokości zasiłków celowych i okresowych, wypłacanych przez OPS. Biorąc pod uwagę fakt, że pisma do Urzędu Miejskiego w B. składała we własnym imieniu jedynie D. B., organ prowadził wymianę korespondencji z jej inicjatorem. Natomiast skarżący nie wnosił do organu żadnych pism. Nie stwierdzono też, aby D. B. była upoważniona do reprezentowania przed tutejszym organem innych osób, w tym skarżącego.

Organ podkreślił, że wprawdzie działania D. B. również obejmowały kwestie, które podnosi w skardze skarżący m. in. wysokość zasiłków przyznanych skarżącemu, jednak do dnia dzisiejszego, Ł. B. nie podjął przed tut. organem żadnych czynności we własnym imieniu, które obligowałyby organ do zajęcia stanowiska w jego sprawie. Jednocześnie D. B. była informowana, że mimo wspólnego zamieszkiwania ze skarżącym, podejmowanie przez nią czynności w imieniu pełnoletniego syna wymaga stosownego upoważnienia. Upoważnienia takiego nie złożyła ani D. B., ani skarżący. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do podjęcia przez organ jakichkolwiek czynności wobec skarżącego.

Wobec wątpliwości co do przedmiotu zaskarżenia, zarządzeniem z dnia 26 maja 2022 r. Przewodniczący Wydziału II Sądu wezwał skarżącego do złożenia oświadczenia, czy w skardze z dnia [...] kwietnia 2022 r. skarży bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie kontroli zgodności z prawem działania Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B., czy też skarży bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie rozpoznania wniosku strony skarżącej złożonego do tego organu w innej sprawie. W tym drugim przypadku, wezwano stronę skarżącą do nadesłania odpisu wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego wraz z dowodem jego złożenia do Burmistrza Miasta – w terminie 7 dni, pod rygorem uznania, że strona skarżąca wnosi skargę na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie kontroli zgodności z prawem działania Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B.. W zakreślonym terminie, ani dotychczas skarżący nie złożył ww. oświadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, 1491, 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2021 r., poz. 422 ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zostało objęte działanie Burmistrza Miasta w przedmiocie kontroli zgodności z prawem działania Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B..

Ocena powyższej skargi, w szczególności okoliczność, że skarżący – jak wynika z akt sprawy – nie żądał uprzednio wszczęcia postępowania administracyjnego w celu zweryfikowania poprawności przyznanych mu zasiłków, nie pozostawia wątpliwości Sądu, że stanowi ona skargę złożoną w trybie art. 227 k.p.a. W tym miejscu wyjaśnić należy, że w ramach postępowania skargowego - regulowanego działem VIII k.p.a. "Skargi i wnioski" - realizowane jest zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) prawo składania petycji, skarg i wniosków. Postępowanie skargowo-wnioskowe ma charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności podejmowanych w tym postępowaniu nie stosuje się przepisów działu II k.p.a., ponieważ w odróżnieniu od postępowania administracyjnego, postępowanie skargowo-wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej.

Tryb skargowo-wnioskowy (art. 221 i następne k.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi lub wniosku, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Przedmiotem zaś skargi powszechnej, przewidzianej w art. 227 i następnych k.p.a., może być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Postępowanie w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie rozstrzyga się o indywidualnych prawach, a więc nie wydaje się aktów adresowanych do strony skarżącej, a jedynie zawiadamia się ją o czynnościach wewnętrznych, zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. Czynności podejmowane przez organy administracji publicznej w trybie przepisów działu VIII kpa, odnoszące się do skarg i wniosków, nie mieszczą się zatem w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 § 2 pkt 1 - 9 p.p.s.a. i nie podlegają kognicji sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt I OZ 1133/06, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące niedopuszczalności skarg na działanie, bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach skargi obywatelskiej jest od lat jednolite i jednoznaczne (por. np. postanowienie NSA z 14 października 2016 r., I OSK 2091/16, postanowienie z 5 października 2018 r., II SA/Bk 637/18, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd administracyjny nie jest właściwym do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu Działu VIII k.p.a. Z tego również wynika, że sądy administracyjne nie rozpoznają skarg na bezczynność organu w związku z ich działaniem stanowiącym podstawę do wniesienia skargi w trybie art. 227 k.p.a. i następnych, dlatego skarga taka podlega odrzuceniu.

Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w sentencji uznając skargę za niedopuszczalną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.