II SAB/Rz 21/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - skargę oddala –

Przedmiotem skargi P. D. (skarżący) jest bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] (Prezes Sądu) w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Z nadesłanych akt sprawy wynika, że w dniu [...] stycznia 2021 r. do Sądu Okręgowego w [...] wpłynął wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej sprawy o sygn. akt [...], tj.: czy w związku z posiadanymi przez skarżącego informacjami o ujawnianiu informacji z przebiegu w/w postępowania poza trybem procesowym i wnioskami skarżącego w trybie informacji publicznej, Prezes Sądu Okręgowego pytał Przewodniczącego w w/w sprawie, czy ujawnił pozwanemu sędziemu K. D. informacje o zaplanowanych czynnościach i planowanych rozstrzygnięciach, w szczególności, że nie zostanie sprawie nadany bieg i pozew zostanie oddalony. Skarżący wniósł o udostępnienie żądanej informacji na wskazany we wniosku adres poczty elektronicznej.

Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], doręczonym skarżącemu na wskazany adres poczty elektronicznej w dniu [...] stycznia 2021 r. Prezes Sądu poinformował, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.).

Prezes Sądu stwierdził, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Ponieważ sformułowania te nie są zbyt jasne, należy przy ich wykładni kierować się art. 61 Konstytucji RP. Uwzględniając wszystkie te aspekty Prezes Sądu wskazał, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna odnosi się jednak do faktów. Analiza art. 6 u.d.i.p. wskazuje, że wnioskiem w świetle tej ustawy może być objęte jedynie pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielenia odpowiedzi. Zachodzi więc konieczność istnienia informacji w formie zmaterializowanej tj. w postaci zapisu na nośniku informacji. Na poparcie powyższego stanowiska Prezes Sądu przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3351/19. Ponadto powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2002 r., sygn. akt II SAB 180/02 Prezes Sądu stwierdził, że nie mają charakteru informacji publicznej wnioski w sprawie indywidualnej, a na taką sprawę wskazuje wniosek skarżącego.

Prezes Sądu uznał, że w sprawie brak jest podstaw do wydania decyzji wobec braku przedmiotu jaki mógłby został rozstrzygnięty w tej formie. W myśl bowiem art. 16 u.d.i.p. decyzją można odmówić jedynie udostępnienia informacji publicznej. W przedmiotowej sprawie, wniosek dotyczy udostępnienia informacji, która nie ma charakteru informacji publicznej. W takiej sytuacji wystarczającym jest poinformowanie o tym fakcie strony pismem. Na poparcie swojego stanowiska Prezes Sądu przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2002 r., sygn. akt II SA 3301/2002.

W dniu 27 stycznia 2021 r. do Sądu Okręgowego w [...] wpłynęła skarga skarżącego na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w której skarżący wniósł o uznanie, że żądana informacja należy do kategorii informacji publicznej, o zobowiązanie Prezesa Sądu do jej udostępnienia we wnioskowanym zakresie, wydanie decyzji administracyjnej w terminie 7 dni i przesłanie jej na adres poczty elektronicznej podany we wniosku oraz na wskazany w skardze adres skarżącego.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że nie zgadza się ze stanowiskiem Prezesa Sądu wyrażonym w piśmie nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., że żądana informacja nie jest informacja publiczną i nie zostanie udostępniona. W ocenie skarżącego niewydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji narusza u.d.i.p. Skarżący stwierdził, że jako obywatel oczekiwał prawidłowej reakcji organu i tego, że Prezes Sądu prześle mu żądane informacje, a jeżeli już zdecydował o odmowie, to udzieli odpowiedzi odmawiającej udzielenia informacji w formie decyzji. Tymczasem Prezes Sądu udzielił odpowiedzi pismem, nie wydając decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej.

Na poparcie swojego stanowiska skarżący przytoczył wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt II SAB/Rz 37/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 października 2015 r., sygn. akt II SAB/Op 56/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Lu 72/12.

Skarżący podniósł, że Prezes Sądu nie może wykorzystywać swojego stanowiska służbowego i utrudniać dostępu do informacji, które są warunkiem budowania zaufania obywateli do państwa. Zdaniem skarżącego działania Prezesa Sądu cechuje brak woli poddania się kontroli obywatelskiej. Takie stawianie sztucznych barier dla dostępu do informacji dotyczącej pracy urzędnika pogłębia poziom społecznej nieufności wobec systemu wymiaru sprawiedliwości.

Skarżący wskazał również, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 161/12 stwierdził, że przedstawienie informacji innej niż ta, której oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też informacji wymijającej, czy wręcz nieadekwatnej do treści wniosku, świadczy o bezczynności lub nawet przewlekłości podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, co narusza regulację zawartą w art. 13 ust. 1 ustawy, czyli udostępnienia informacji bez zbędnej zwłoki.

Skarżący stwierdził, że nie wolno karać obywateli za właściwe i racjonalne zachowanie i zamykać ludziom drogi do wiedzy i informacji dotyczącej urzędnika i za to, że interesują się działaniem władzy i dbają o właściwy nadzór nad jej funkcjonowaniem. Dlatego też domaganie się przejrzystości i wiedzy z działania władzy publicznej jest obowiązkiem moralnym każdego obywatela, a urzędnik nie może utrudniać obywatelom możliwości sprawowania społecznej kontroli nad władzą publiczną za pomocą instrumentów przewidzianych w u.d.i.p. Zdaniem skarżącego działanie Prezesa Sądu godzi w ducha prawa i dodatkowo jest naruszeniem dobrych obyczajów i obowiązujących standardów społecznych.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wniósł o odrzucenie lub o oddalenie skargi.

Prezes Sądu wskazał, że zgodnie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnieniu informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej, następuje w drodze decyzji. W sytuacji natomiast gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, iż żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą. Prezes Sądu analizując wniosek skarżącego doszedł do przekonania, że żądane informacje nie są informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. i z tego powodu zamiast decyzji o odmowie udostępnienia informacji, wystosował pismo informujące o tym skarżącego.

Prezes Sądu wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślono, że pismo informujące wnioskodawcę o tym, że informacja nie ma charakteru informacji publicznej nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Natomiast jeżeli strona uznaje, odmiennie od właściwego organu, że żądane przez nią informacje są informacjami publicznymi ma prawo skierować do sądu skargę na bezczynność tego organu.

Zdaniem Prezesa Sądu żądanie skarżącego dotyczyło informacji o zdarzeniu, którego powstanie nie jest niczym potwierdzone. Wskazując na treść art. 1 ust. 1 oraz art. 6 u.d.i.p. Prezes Sądu stwierdził, że przepisy ustawy nie mogą służyć realizacji celów, dla których właściwe są inne tryby postępowań, w tym nie są środkiem pozwalającym na gromadzenie dowodów w sprawach przed organami państwa. Jeżeli skarżący posiada informacje o nieprawidłowościach w działaniu wymiaru sprawiedliwości, może powiadomić o tym odpowiednie organy we właściwym trybie. Natomiast nie służy temu u.d.i.p.

W ocenie Prezesa Sądu nie jest prawidłowy wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jeżeli wnioskodawca nie wskazuje konkretnie określonej informacji, lecz czyni to bardzo ogólnie. Wnioski tak sformułowane nie są żądaniem udostępnienia informacji publicznej i nie mogą być prawidłowo rozpoznane. Prezes Sądu wskazał przy tym na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 8/13. Prezes Sądu podkreślił, że o zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu u.d.i.p. decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Tymczasem w przedmiotowej sprawie nie doszło do wytworzenia żadnej informacji, albowiem Prezes Sądu nie posiada kompetencji w zakresie rozpytywania sędziów o sposób prowadzenia konkretnego postępowania. Informacja publiczna dotyczy bowiem sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez niedokonywanych, niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informacja publiczna nie dotyczy natomiast sfery domysłów, stąd żądana przez skarżącego informacja nie jest objęta zakresem przedmiotowym ustawy. Wnioskiem o udzielenie informacji objęte może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania. Na poparcie swojego stanowiska Prezes Sądu przytoczył wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2445/11, z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 123/06, a także z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2093/141, jak również pogląd wyrażony w doktrynie, że informacja publiczna musi dotyczyć sfery istniejących faktów i danych, nie zaś niezmaterializowanych w jakiejkolwiek postaci zamierzeń podejmowania określonych działań (Prof. Marek Chmaj (w:) M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wydanie 3, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2018 i powołane tam orzecznictwo).

W związku z powyższym Prezes Sądu stwierdził, że żądana informacja dotyczyła nie sfery faktu, ale domysłu o ujawnianiu informacji z postępowania procesowego. We wnioskach skarżącego brak nawet uprawdopodobnienia by takie powiadomienia (pomijając czy polegające na prawdzie) były przekazywane.

Prezes Sądu wskazał, że nie posiada informacji o tym, by do sędziego K. D. była przekazywana wiedza o konkretnej sprawie procesowej lub by wysłanie jakiegokolwiek pozwu było wstrzymywane. Skoro Prezes Sądu nie ma wiedzy o takich zdarzeniach, nie może udzielić odpowiedzi na pytania, ani tym bardziej rozstrzygnąć sprawy w formie decyzji.

Prezes Sądu wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 u.d.i.p., decyzja administracyjna wydawana jest tylko w dwóch przypadkach: w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej i w przypadku umorzenia postępowania, o którym mowa w art. 14 ust. 2 tej ustawy. W pozostałych przypadkach organ nie wydaje decyzji, ale w zależności od sytuacji udostępnia informację publiczną, a gdy wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej lub gdy organ nie dysponuje żądaną informacją organ albo udziela informacji czynnością materialnie techniczną lub informuje, że informacji nie posiada lub informacja nie ma charakteru informacji publicznej.

Wskazując na wyroki sądów administracyjnych Prezes Sądu stwierdził, że jeżeli podmiot, do którego się zwrócono podaje, że nie posiada danej informacji, to nie można od niego wymagać i zobowiązywać do uwzględnienia żądania udostępnienia danych publicznych.

Prezes Sądu wskazał również, że nie ma kompetencji do rozpytywania przewodniczących wydziałów o to, czy sędzia referent w konkretnej sprawie procesowej przekazywał informacje pozwanemu poza trybem określonym w obowiązujących przepisach. Ustawa o dostępie do informacji publicznych nie służy bowiem kreowaniu nieznanych procedur dotyczących zapytań o prawdziwe czy rzekome uchybienia procesowe.

Ponadto w ocenie Prezesa Sądu żądanie skarżącego nie dotyczy informacji o sprawach publicznych, ale informacji w sprawie indywidualnej, dotyczącej działań sędziego referenta w konkretnej sprawie procesowej. O ile skarżący jest stroną tego postępowania, to akta sprawy są dla niego dostępne na podstawie art. 9 k.p.c. Z treści wniosku skarżącego wynika jednoznacznie, że żądanie dotyczyło w istocie udostępnienia informacji o rozstrzygnięciach w sprawie indywidualnej, zaś do udostępniania konkretnych informacji z przebiegu procesu służą przepisy k.p.c.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga w niniejszej sprawie została oddalona jako oczywiście bezzasadna.

W sprawie skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej sąd administracyjny w pierwszej kolejności dokonuje oceny, czy skarżony podmiot był podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, oraz czy informacja, której udostępnienia żądano, ma charakter informacji publicznej. Dopiero łączne spełnienie przesłanek podmiotowej oraz przedmiotowej otwiera możliwość ostatecznej oceny, czy skarżony podmiot wyczerpał swoim zaniechaniem znamiona stanu bezczynności w zakresie załatwienia sprawy wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

W niniejszej sprawie kontrola legalności przedmiotu zaskarżenia wykazała, że skarżony podmiot publiczny nie dopuścił się bezczynności w zakresie załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Ocena ta jest konsekwencją uznania, że żądane przez stronę skarżącą informacje dotyczące wewnętrznych relacji służbowych (zawodowych) między sędziami sądu powszechnego nie mogą być uznane za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p.

Przedmiotem żądania skarżącego stała się informacja o treści kontaktów służbowych Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z sędzią tego Sądu na tle sprawy o sygn. akt [...], w której ten ostatni występuje (występował) jako Przewodniczący składu orzekającego. Skarżący zmierzał do uzyskania szczegółowej informacji co do tego, czy ww. Prezes zadał pytanie Przewodniczącemu składu rozpoznającego sprawę sygn. [...], czy ten ostatni ujawnił pozwanemu w ww. sprawie sędziemu K. D. "informacje o zaplanowanych czynnościach i planowanych rozstrzygnięciach" ("że nie zostanie sprawie nadany bieg i pozew zostanie oddalony").

Sąd stwierdza, że powyższa informacja jako dotycząca wewnętrznych spraw stosunków służbowych lub prywatnych sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w [...], nie może być w żadnym zakresie kwalifikowana jako informacja o sprawach związanych z działalnością sądów jako organów państwa. Przedmiot powyższej informacji – jeśli ująć go jako relacje w pełni legalne między sędziami – dotyczyłby spraw co najmniej poufnych i niedostępnych dla podmiotów spoza Sądu. Informacje dotyczące "zaplanowanych czynności" w sprawie lub "planowanych rozstrzygnięć" nie mogą zatem w żadnej sytuacji zostać udostępnione podmiotom zewnętrznym względem Sądu. Dodatkowo informacje te jako dotyczące sędziego jako osoby prywatnej, występującej jako strona w sprawie nie mogą być udostępniane w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej (zob. art. 5 ust. 2 u.d.i.p.).

Sąd Wojewódzki nie może jednak nie zauważyć, że treść wniosku skarżącego zmierza w istocie do odpowiedzi na pytanie, w którym zasugerowano, że Prezes Sądu Okręgowego w [...] oraz inni sędziowie pozostają w niezgodnych z prawem relacjach służbowych lub prywatnych, w ramach których nie tylko udostępniają sobie informacje dotyczące spraw procesowych dotyczących innych sędziów, a ponadto podejmują bezprawne działania przez wykorzystanie posiadanych kompetencji w celu wywierania wpływu na tok lub rozstrzygnięcie sprawy procesowej określonego sędziego. Taki sposób formułowania wniosków o udostępnienie informacji publicznej jest niedopuszczalny, a działanie skarżącego może podlegać kwalifikacji karnoprawnej co najmniej w świetle art. 212 § 1 k.k. Skarżący musi zatem uwzględnić, że korzystanie z publicznego prawa podmiotowego do informacji publicznej (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.) nie może prowadzić do naruszenia prawa, w szczególności zaś norm prawnokarnych.

Odnosząc się natomiast od zagadnienia sposobu i terminu załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2021 r., Sąd podziela ocenę skarżonego organu, że skoro żądana i opisana wyżej informacja nie jest informacją publiczną, to właściwym sposobem rozstrzygnięcia "sprawy wniosku o udzielenie informacji publicznej" jest pismo organu informujące o tego rodzaju kwalifikacji prawnej.

W przedmiotowej sprawie pismo organu z dnia [...] stycznia 2021 r. zawierające powyższą ocenę zostało w tym samym dniu doręczone skarżącemu na podany we wniosku adres elektroniczny. Skarżony organ zachował zatem ustawowy podstawowy termin 14-dniowy na udzielenie odpowiedzi na wniosek (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W konsekwencji zarzut bezczynności w zakresie prawidłowego i terminowego rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji, która została prawidłowo zakwalifikowana jako pozbawiona przymiotu informacji publicznej (art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), okazał się pozbawiony jakichkolwiek podstaw.

W tym stanie rzeczy skarga została oddalona jako pozbawiona w oczywistym stopniu uzasadnionych podstaw (art. 151 w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a.).