II SAB/Po 242/21

Dnia 15 lipca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w M. na przewlekłość Wójta Gminy w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań I. zobowiązuje Wójta Gminy do rozpoznania wniosku strony skarżącej z dnia [...] października 2019 r. w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego; III. stwierdza, że przewlekłość prowadzenia postępowania administracyjnego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. przyznaje od Wójta Gminy na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w wysokości 3.000 zł (słownie: trzy tysiące złotych); V. zasądza od Wójta Gminy na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Dnia 29 października 2019 r. do Urzędu Gminy [...] wpłynął wniosek E. sp. z o.o. z siedzibą w M. (zwana dalej "inwestorem" lub "Skarżącą") o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji polegającej na budowie kompostowni w miejscowości D. , działka nr [...], obr. D., gmina L. , powiat z. .

Pismem z dnia 28 listopada 2019 r. Wójt Gminy (zwany dalej "Wójtem") zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań inwestycji, a także dokonał obwieszczenia na tablicy ogłoszeń.

Tego samego dnia Wójt zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. (zwanego dalej "PPIS"), Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. (zwanego dalej "RZGW"), Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. (zwanego dalej "RDOŚ") celem zaopiniowania projektowanej inwestycji.

Pismem z dnia 9 grudnia 2019 r. mieszkańcy wsi D. wyrazili protest i niezadowolenie w związku z wszczęciem postępowania administracyjnego w przedmiocie realizacji takiej inwestycji. Mieszkańcy uważają, że inwestycja będzie oddziaływać negatywnie na całą okolicę.

Dnia 17 grudnia 2019 r. RDOŚ wezwał Wójta do przedstawienia informacji niezbędnych do zajęcia stanowiska w odniesieniu do planowanej inwestycji. Z kolei PPIS powiadomił Wójta, że nie załatwi sprawy do 16 stycznia 2020 r.

Pismem z dnia 30 grudnia 2019 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w I. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (zwany dalej "Dyrektorem Zarządu Zlewni") wezwał Wójta o przedłożenie karty informacyjnej przedsięwzięcia zapisanej na nośniku informatycznym. Dnia 16 stycznia 2020 r. Wójt przesłał żądany nośnik.

W opinii sanitarnej z dnia [...] stycznia 2020 r. PPIS wskazał, że przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko jest wskazane.

Pismem z dnia 21 stycznia 2020 r. RDOŚ wezwał Wójta do nadesłania elektronicznej wersji karty informacyjnej środowiska. Dnia 27 stycznia 2020 r. Wójt przekazał RDOŚ oczekiwane dane.

Pismem z dnia 6 lutego 2020 r. Dyrektor Zarządu Zlewni ponownie wezwał Wójta do przedstawienia niezbędnych analiz, celem zajęcia stanowiska w sprawie planowanej inwestycji.

Pismem z dnia 6 marca 2020 r. Wójt wezwał inwestora do przedstawienia informacji, o które wnioskował Dyrektor Zarządu Zlewni.

Pismem z dnia 9 marca 2020 r. inwestor zwrócił się do Wójta z prośbą o wyznaczenie zakresu raportu oddziaływania na środowisko dla jego przedsięwzięcia, skoro taki raport jest obligatoryjny. Wobec braku odpowiedzi, pismo ponowiono w dniu 23 marca 2020 r.

Pismem z dnia 8 kwietnia 2020 r. Wójt zwrócił się do RDOŚ z prośbą o ustalenie zakresu raportu oddziaływania inwestycji na środowisko.

RDOŚ wydał opinię w dniu 28 kwietnia 2020 r., w której przedstawił zakres raportu oddziaływania na środowisko.

Postanowieniem z dnia 13 maja 2020 r. nr [...] Wójt stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Pismem z dnia 9 czerwca 2020 r. inwestor przedłożył raport oddziaływania inwestycji na środowisko wraz z załącznikami. Wójt przekazał raport oddziaływania na środowisko RDOŚ w dniu 17 czerwca 2020 r.

Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2020 r. Dyrektor Zarządu Zlewni stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko i polecił sporządzenie raportu oddziaływania według przedstawionego w postanowieniu schematu.

PPIS uzgodnił raport oddziaływania inwestycji na środowisko w opinii z dnia 29 czerwca 2020 r.

Pismem z dnia 8 lipca 2020 r. Dyrektor Zarządu Zlewni wezwał Wójta o ponowne przedstawienie analiz co do głównego zbiornika, wskazanie stref ochronnych oraz wielu innych danych.

Pismem z dnia 20 lipca 2020 r. RDOŚ wystąpił do inwestora z informacją, że jego raport oddziaływania inwestycji na środowisko należy uzupełnić o elementy wskazane w piśmie. Jednocześnie RDOŚ zawiadomił Wójta, że sprawa nie zostanie załatwiona aż do dnia 24 sierpnia 2020 r.

Inwestor uzupełnił raport środowiskowy i przedstawił jego uzupełnioną wersję RDOŚ w dniu 24 sierpnia 2020 r.

Wójt wezwał inwestora w dniu 24 sierpnia 2020 r., aby ten przedstawił informacje, o które wnioskuje Dyrektor Zarządu Zlewni.

Postanowieniem z dnia 24 września 2020 r. Dyrektor Zarządu Zlewni uzgodnił warunki realizacji inwestycji oraz wskazał wymagania, jakie należy zachować podczas budowy kompostowni.

RDOŚ ponownie wskazał, że nie załatwi sprawy. Wskazał datę 14 października 2020 r.

Postanowieniem z dnia 9 października 2020 r. RDOŚ uzgodnił warunki realizacji inwestycji oraz wskazał wymagania, jakie należy zachować podczas budowy kompostowni.

Wójt zawiadomił poprzez obwieszczenie o wydanych postanowieniach organów opiniujących i wezwał strony do zapoznania się z materiałem dowodowym.

Pismem z dnia 3 listopada 2020 r. mieszkańcy ul[...] w D. złożyli protest dotyczący zablokowania realizacji inwestycji. Kolejne, liczne protesty wpłynęły w dniu 9, 10 i 13 listopada 2020 r.

Pismem z dnia 16 listopada 2020 r. Wójt wezwał inwestora do uzupełnienia raportu oddziaływania inwestycji na środowisko o dane, jakie przedstawił w piśmie. Uzupełniona analiza miała dotyczyć konfliktów społecznych.

Pismem z dnia 13 listopada 2020 r. Wójt zawiadomił, że sprawa zostanie rozpoznana do dnia 5 lutego 2021 r.

Dnia 13 listopada 2020 r. "E. " T. C. wystąpił z wnioskiem o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie w związku z prowadzonym postępowaniem. Ponadto wniósł także o przedłużenie terminu na zapoznanie się z materiałami spawy do dnia 31 grudnia 2020 r.

Pismem z dnia 24 listopada 2020 r. inwestor przesłał uzupełniony raport oddziaływania z uwzględnieniem oddziaływania społecznego.

Pismem z dnia 9 listopada 2020 r. Burmistrz D. również wyraził dezaprobatę dla realizacji planowanej inwestycji z uwagi na sąsiedztwo jezior.

Pismem z dnia 4 lutego 2021 r. Wójt zawiadomił strony, że sprawa zostanie rozpoznana do dnia 19 lutego 2021 r.

Pismem z dnia 11 lutego 2021 r. inwestor wniósł ponaglenie na przewlekłość. Jak wskazano w uzasadnieniu, postępowanie od maja 2020 r. jest prowadzone opieszale, niesprawnie i nieskutecznie. Sprawa mogła być załatwiona w znacznie krótszym terminie. Organ od dawna dysponuje dokumentami niezbędnymi do wydania decyzji. Przewlekłość postępowania jest niewątpliwa, ponieważ Wójt cały czas przesuwa moment wydania decyzji.

Decyzją z dnia 17 lutego 2021 r. nr [...] Wójt odmówił inwestorowi wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanej przez niego inwestycji.

Postanowieniem z dnia 8 marca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (zwane dalej "SKO [...]" lub "Kolegium") uznało ponaglenie za nieuzasadnione.

W związku z wniesieniem odwołania od decyzji Wójta, decyzją z dnia 9 kwietnia 2021 r nr [...] SKO [...] uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta i przekazało jemu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że protesty mieszkańców nie mogą stanowić przesłanki odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ponadto Wójt ma obowiązek przedstawić kompletny raport wraz z jego uzupełniani wszystkim organom opiniującym. Dotąd organy te oceniały różniące się wersje raportu. Jeżeli zaś Wójt będzie mieć kolejne obiekcje co do tej inwestycji, może polecić wykonanie ekspertyzy na okoliczności podawane w wątpliwość.

Pismem z dnia 9 czerwca 2021 r. wiceprezes SKO [...] zwrócił się do Wójta z prośbą o zawiadomienie stron o fakcie uchylenia jego decyzji.

Pismem z dnia 24 czerwca 2021 r. Wójt zwrócił się do M. F. z [...] Uniwersytetu Technologicznego w S. z prośbą o sporządzenie opinii w przedmiocie emisji zapachowej związanej z eksploatacją planowanego przedsięwzięcia.

W wyniku zadanego pytania o terminowość realizacji sprawy, Wójt odpowiedział pełnomocnikowi inwestora – adw. M. J., że dnia 19 lipca 2021 r. uzyskano informację o ofertach sporządzenia opinii biegłego. W związku z tym należy oczekiwać na załatwienie sprawy.

Pismem z dnia 30 lipca 2021 r. Wójt zawiadomił strony, że sprawa zostanie załatwiona do dnia 5 listopada 2021 r.

Postanowieniem z dnia 29 lipca 2021 r. nr [...] Wójt dopuścił dowód z pisemnej opinii biegłego z zakresu oceny zapachowego oddziaływania odorów celem ustalenia potencjalnego zapachowego oddziaływania inwestycji. W postanowieniu wskazano, że biegły ma czas trzech miesięcy na sporządzenie opinii.

Pismem z dnia 27 września 2021 r. pełnomocnik inwestora wniósł ponaglenie na przewlekłość Wójta. Podkreślono, że Wójt podejmuje czynności w dużych odstępach czasu, co sprawia, że decyzja nie może zostać wydana. Cały czas odsuwa się termin zakończenia sprawy. Decyzja SKO [...] została wydana pięć miesięcy temu, a w sprawie w zasadzie nie dokonano żadnej czynności, która przybliżyłaby Wójta do wydania decyzji. Inwestor wyraża przekonanie, że sporządzenie opinii biegłego w zakresie emisyjności zapachów jest zbędne. Kwestie objęte potencjalną opinią biegłego zostały przedstawione w raporcie oddziaływania na środowisko. Sam raport został ostatecznie pozytywnie zaopiniowany przez RDOŚ, PPIS oraz Dyrektora Zarządu Zlewni.

Inwestor powtórzył za Kolegium, że uciążliwości odorowe nie mogą stanowić przesłanki odmownej wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji.

Kolegium uznało w postanowieniu z dnia 14 października 2021 r. nr [...], że ponaglenie jest nieuzasadnione. Kolegium stwierdziło, że postępowanie administracyjne w tej sprawie jest wyjątkowo długotrwałe i skomplikowane. SKO [...] stwierdziło, że wobec wątpliwości Wójta należało zastosować rozwiązanie polegające na przedstawieniu opinii biegłego w tematyce emisyjności zapachów. Jednocześnie wskazał, że do dnia 5 listopada 2021 r. zakończy się postępowanie. SKO [...] nie dostrzegło jednak przewlekłości postępowania. Rolą organu administracji publicznej jest precyzyjne określenie okoliczności faktycznych, które stanowią następnie podstawę do wydania decyzji. Zabieganie o wyjaśnienie sprawy należy zatem ocenić pozytywnie.

M. F. w piśmie z dnia 27 października 2021 r. poprosiła Wójta o przedłużenie terminu sporządzenia opinii do dnia 30 listopada 2021 r.

Pismem z dnia 3 listopada 2021 r. Wójt zawiadomił strony, że sprawa zostanie rozpoznana do dnia 10 grudnia 2021 r.

Pełnomocnik inwestora zwrócił się do Wójta z zapytaniem w wiadomości mailowej z dnia 5 listopada 2021 r., jaki jest stan załatwienia sprawy. W odpowiedzi na maila, Wójt wskazał, że sprawa zostanie załatwiona do dnia 10 grudnia 2021 r.

Pełnomocnik Skarżącej złożył w dniu 22 listopada 2021 r. skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wójta. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 w związku z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, zwanej dalej "k.p.a."). Na tej podstawie Skarżąca wniosła o zobowiązanie Wójta do wydania decyzji, stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, orzeczenie o przyznanie od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości [...] zł oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Skarżąca oczekuje już dwa lata na wydanie decyzji. Działania podejmowane przez Wójta w żaden sposób nie przybliżają do wydania decyzji. Postępowanie jest celowo i świadomie wydłużane, poprzez poszukiwanie kolejnych dowodów. Raport oddziaływania inwestycji na środowisko został już sporządzony, uzupełniony wielokrotnie, zaopiniowany, a mimo to Wójt poszukuje kolejnych dowodów na to, że planowana inwestycja nie będzie negatywnie oddziaływać na środowisko. Skarżąca podkreśliła, że zwłoka Wójta jest podyktowana wyłącznie obawą przed protestami społecznymi, które wymogły na Wójcie wydanie w 2021 r. decyzji odmownej, następnie uchylonej przez SKO [...]. Co istotne, Kolegium podkreśliło, że oddziaływanie zapachowe nie może stanowić podstawy wydania decyzji odmownej. Jedyną przesłanką wydania decyzji odmownej jest niezgodność lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony, odmowa uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii przez organy opiniujące, brak zgody inwestora na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż zaproponowanym, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie, gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym u brak jest rozwiązań alternatywnych, jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza. Niespełnienie ustawowych przesłanek realizacji inwestycji oznacza wydanie decyzji odmownej.

Skarżąca podkreśliła, że Wójt sam z własnej inicjatywy nie wzywał jej do uzupełnienia braków formalnych skargi, a jest to przecież jego obowiązek, gdyby takie wystąpiły. Następnie, w sytuacji kompletności raportu, Wójt powinien przekazać go organom opiniującym, a po wydaniu pozytywnych opinii, wydać decyzję merytoryczną.

Wójt postanowił przeprowadzić dowód z opinii biegłego poprzez zastosowanie metody olfaktometrii dynamicznej, a więc przedstawienie osobom próbek zapachu i poddanie ich ocenie.

rzed nabyciem działki, na której ma stanąć planowana inwestycja, były prowadzone uzgodnienia z Wójtem. Przedstawiono jemu plany, a obecnie, od 2019 r. Wójt wstrzymuje całą inwestycję. Z tego względu zasadne jest przyznanie sumy pieniężnej w wysokości [...] zł.

Pismem z dnia 24 listopada 2021 r. M. F. zwróciła się do Wójta z prośbą o przedłużenie terminu sporządzenia opinii. Niemożność dotrzymania terminu argumentuje byciem w stanie brzemiennym.

W piśmie z dnia 3 grudnia 2021 r. M. F. sprostowała swoją prośbę – wnosi o przedłużenie terminu do dnia 13 stycznia 2022 r.

Pismem z dnia 9 grudnia 2021 r. Wójt zawiadomił strony, że sprawa zostanie załatwiona do dnia 28 stycznia 2022 r.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Wójta – adw. K. G. wniósł o jej oddalenie. Wójt wniósł o przeprowadzenie rozprawy sądowej z uwagi na konieczność długotrwałego oczekiwania na sporządzenie opinii biegłego. Wójt nie zgodził się z zarzutami skargi. Przede wszystkim nieprawdą jest to, że przyczyną zarzucanej zwłoki jest obawa przed protestami społecznymi, jakie mogą ulec eskalacji w razie wydania decyzji pozytywnej. Odmowa wydania decyzji środowiskowej była podyktowana niemożnością dokonania całościowej oceny raportu oddziaływania na środowisko mimo licznych jego uzupełnień. Analiza możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem jest niezbędnym elementem raportu. Czynnik społeczny jest jednym z elementów, który powinien stanowić determinantę sporządzania wariantów inwestycji. Skarżąca nie sporządziła takich wariantów. Pierwotnie Wójt nie widział sprzeczności pomiędzy raportem a finalnym kształtem inwestycji. Dopiero rozgorzały spór społeczny ujawnił konflikt, który zmusił Wójta do weryfikacji rzetelności raportu.

Wskazane przez Skarżącą przesłanki wydania decyzji odmownej wcale nie wyczerpują katalogu przesłanek negatywnych. Odmowa następuje również wtedy, gdy pomimo licznych wezwań do uzupełnienia raportu oddziaływania inwestycji na środowisko, inwestor nie przedstawia wyczerpujących danych.

Powodem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego było ujawnienie konfliktu społecznego, który zgodnie z raportem oddziaływania na środowisko miał nie powstać.

Nie jest tak, że względy zapachowe nie powinny być przedmiotem badań w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej. Należy pamiętać, że inwestycja oddziałuje nie tylko na środowisko, ale także na ludzi, ich zdrowie oraz życie. Zlecenie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego było konieczne dla zbadania oddziaływania odorowego na społeczeństwo.

Pismem z dnia 8 lutego 2022 r. Skarżąca powiadomiła Sąd, że Wójt po raz kolejny przedłużył termin do załatwienia sprawy. Wskazano termin 7 marca 2022 r. Od momentu wydania postanowienia w przedmiocie zlecenia sporządzenia przez biegłego opinii (29 lipca 2021 r.) nie wydarzyło się nic w tej sprawie.

W odpowiedzi na pismo Skarżącej, Wójt przyznał, że wielokrotne przedłużanie terminu zakończenia postępowania ma miejsce, ale wynika to z winy biegłej. Wójt wskazał, że potrzeba sporządzenia opinii biegłego wynika z nielojalnej postawy Skarżącej.

Kolejnym pismem, z dnia 25 marca 2022 r., Skarżąca powiadomiła Sąd o wydaniu przez Wójta nowego postanowienia, w którym wskazuje się nowego biegłego, który ma sporządzić nową opinię. Wójt podkreślił nierzetelność pierwszej opinii, dlatego uznał za zasadne sporządzenie nowej. Wójt wyznaczył nowemu biegłemu okres trzech miesięcy na sporządzenie opinii. To prowadzi do stanu, że za chwilę miną trzy lata od wszczęcia postępowania. Do pisma dołączono kopię ostatniego zawiadomienia, z którego wynika, że sprawa będzie rozpoznana do dnia 30 czerwca 2022 r., a także postanowienie o powołaniu nowego biegłego.

Pismem z dnia 12 lipca 2022 r. Skarżąca po raz kolejny powiadomił Sąd o przedłużeniu załatwienia sprawy przez Wójta. Żaden z organów – Wójt, RDOŚ, Dyrektor Zarządu Zlewni, PPIS nie wzywali Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 k.p.a., a mimo to toczy się postępowanie dowodowe, które odwleka w czasie moment zakończenia sprawy poprzez wydanie decyzji. Do pisma dołączono kopię zawiadomienia Wójta, że sprawa zostanie zakończona do dnia 30 września 2022 r., wezwanie Skarżącej do przedstawienia analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia oraz kopię opinii biegłej – M. F. sporządzoną w dniu 14 lutego 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 329, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania." Niewątpliwie wniesiona skarga dotyczy przewlekłości Wójta w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Wójt zawnioskował w odpowiedzi na skargę o rozpoznanie jej na rozprawie z uwagi na długotrwałe oczekiwanie na sporządzenie opinii biegłego w sprawie. Sąd nie przychylił się do tej prośby z następujących względów. Po pierwsze, Skarżąca już dostatecznie długo oczekuje na realizację jej prawa wynikającego z publicznego prawa podmiotowego polegającego na ustaleniu środowiskowych uwarunkowań inwestycji na terenie, do którego posiada tytuł prawny. Po drugie, przepis art. 119 pkt 4 p.p.s.a. wyraża normę prawną, w której zakodowana jest uznaniowość. Sąd może, ale nie musi kierować sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczony. Długoletnie oczekiwanie na zakończenie sprawy skłoniło tut. Sąd do skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Z powyższych względów, zarządzeniem z dnia 3 czerwca 2022 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu wyznaczył termin posiedzenia niejawnego na dzień 15 lipca 2022 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Rekonstruując prawo Skarżącej do wniesienia skargi na przewlekłość Wójta należy stwierdzić, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę (w tym także skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wskazaną w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).

Złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania organu pozostającego w zwłoce i niepodejmującego w ustawowym terminie aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. W sprawach tego rodzaju skarg nie ma znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy ponagleniem wniesionym w trybie art. 37 § 1 k.p.a., a skargą do sądu administracyjnego. Warunkiem formalnym skargi jest wyłącznie złożenie takiego ponaglenia w toku postępowania, którego prowadzenie w sposób przewlekły kwestionuje się w skardze (por. postanowienie NSA z dnia: 10 października 2013 r., sygn. I OZ 893/13 oraz 2 września 2020 r. sygn. II OSK 3732/18, dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA").

Nie budzi wątpliwości Sądu, że w okolicznościach badanej sprawy stosowny tryb został wyczerpany – ponaglenie złożono pismem z 27 września 2021 r., zatem przed zakończeniem postępowania.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej skargi należy zauważyć, że w niniejszym postępowaniu kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze przewlekłość Wójta rzeczywiście istniała – tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący.

Zauważyć należy, iż stan "przewlekłego prowadzenie postępowania" wyodrębniono z dotychczasowego pojęcia "bezczynności" w celu rozszerzenia ochrony prawnej stron przed naruszaniem przez organy terminowego załatwiania spraw. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (a więc w terminie dodatkowym wyznaczonym przez organ). Przewlekłość z kolei odnosi się do oceny sprawności działania organu – w myśl art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. przewlekłe prowadzenie postępowania będzie miało miejsce, jeżeli jest ono prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie, podejmuje czynności opieszale, naruszając zasadę szybkości postępowania z art. 12 k.p.a., a podejmowane przez niego czynności mają charakter pozorny lub nieistotny dla merytorycznego załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia: 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, 3 września 2013 r., sygn. akt II OSK 891/13, 7 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2595/13, dostępne w CBOSA). Zatem, przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych i zbędnych. Warto dodać, że stwierdzenie, iż organ działa przewlekle, nie musi być warunkowane formalnym uchybieniem terminom załatwienia sprawy. Innymi słowy, organ nie może się uchylić od zarzutu przewlekłości, chociażby nawet skutecznie zawiadamiał o nowych terminach załatwienia sprawy (a więc formalnie nie był bezczynny). Sąd badając przewlekłość postępowania kontroluje sprawność podejmowania przez organy czynności, przy czym oczywiście musi mieć na względzie wymogi z art. 35-36 k.p.a. Regulacje zawarte w tych przepisach wyznaczają – jak wyżej wyjaśniono – granice, od której stwierdzona może zostać bezczynność organu, jednak również stanowią pewną perspektywę dla oceny przewlekłości.

Skarżąca zarzuca Wójtowi przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie rozpoznania jej wniosku o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji polegającej na budowie kompostowni. Z kolei Wójt zwrócił się do biegłego – M. F. z prośbą o sporządzenie opinii na okoliczność emisyjności odorów, jakie będzie emitować planowana inwestycja, a co przekłada się na konflikty społeczne rozgorzałe niezwłocznie po wszczęciu postępowania administracyjnego. Oczekując wiele miesięcy na sporządzenie opinii, Wójt wstrzymał się z wykonaniem polecenia SKO [...] wyrażonego w decyzji kasatoryjnej. Wójt nie dał wiary opinii M. F. i polecił sporządzenie nowej opinii innemu biegłemu. Skarżąca zarzuca Wójtowi rażącą przewlekłość prowadzenia postępowania. W oczekiwaniu na wydanie tych opinii, stwierdza Skarżąca, nie dzieje się nic. Sąd w składzie orzekającym podzielił zdanie Skarżącej. Wójt dopuścił się przewlekłości, a ta miała miejsce z rażącym charakterem, co wykażą poniższe rozważania.

Wniosek Skarżącej został złożony dnia 29 października 2019 r. Sprawa ta doczekała się zakończenia decyzją Wójta, jednakże w wyniku wydania decyzji kasatoryjnej przez SKO [...], sprawa powróciła do Wójta celem ponownego rozpatrzenia sprawy. Moment, w którym akta sprawy wraz z decyzją Kolegium powróciły do Wójta jest tym, od którego Sąd w składzie orzekającym podjął ocenę sprawności działania w postępowaniu.

W kontekście ocenianej aktywności Wójta, uwagę Sąd zwraca uzasadnienie decyzji SKO [...], w którym organ odwoławczy polecił Wójtowi przedstawienie kompletnego raportu wraz ze wszystkimi uzupełnieniami organom opiniującym – PPIS, RDOŚ, Dyrektorowi Zarządu Zlewni. Kolegium wskazało, że te organy opiniowały wcześniej różne wersje raportu. Ponadto Kolegium wskazało, że dopiero jeżeli będą dalsze wątpliwości, co do zgodności inwestycji oddziałującej na środowisko z szeroko rozumianym interesem publicznym, szczególnie związanym z konfliktami społecznymi, Wójt powinien zwrócić się do biegłego z prośbą o wyjaśnienie tej kwestii.

Uwaga Sądu koncentruje się na kolejności czynności, jakie w ocenie Kolegium, powinien wykonać Wójt. Bezsprzecznie obowiązkiem Wójta było i jest nadal przedstawienie PPIS, RDOŚ oraz Dyrektorowi Zarządu Zlewni kompletnego raportu oddziaływania na środowisko. Od momentu wpływu akt sprawy do Wójta ta czynność nie została wykonana, a jest ona priorytetowa. Wójt zmienił kolejność działań, próbując niejako samodzielnie, poprzez opinie biegłego ustalić oddziaływanie inwestycji na środowisko w zakresie emisji odorów. Nie zmienia to faktu, że Wójt będzie musiał przedstawić wskazanym powyżej organom ostateczną wersję raportu oddziaływania.

Pomijając już fakt, że Wójt odwrócił kolejność swoich działań, oceny Sądu nie zmienia fakt, że Wójt zwracając się do M. F. mógł jednocześnie przedstawić ostateczną wersję raportu organom opiniującym. Te czynność mogły zatem toczyć się równocześnie bez wpływu jednej na drugą. Wójt jednak z niezrozumiałych względów zaniechał przedstawienia raportu RDOŚ, PPIS oraz Dyrektorowi Zarządu Zlewni.

Sąd w składzie orzekającym przypomina, że raport oddziaływania na środowisko jest zasadniczym dowodem w postępowaniu o udzielenie środowiskowych uwarunkowań inwestycji. To na jego podstawie dokonuje się oceny, czy inwestycja w danym wariancie będzie oddziaływać na środowisko i jaki będzie zakres tego oddziaływania. Oczywistym jest, że ustalenia raportu można podważać, jednakże muszą być ku temu przesłanki poparte dowodami (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Rz 224/20, dostępny w CBOSA). Wójt w toku postępowania nie dostrzegał problematyki emisyjności odorów, jednakże dopiero protesty społeczne sprawiły, że ten zwrócił uwagę na to zagadnienie, a przecież i ono podlega ocenie przez organy opiniujące raport oddziaływania. Same protesty społeczne, chociaż ważne z punktu widzenia dogłębnej analizy każdego parametru inwestycji, szczególnie w zakresie ochrony środowiska, nie stanowią przesłanki odmowy wydania decyzji niekorzystnej dla inwestora. Jeżeli protesty społeczne byłby poparte dokumentacją sporządzoną przez osobę posiadającą wiedzę z zakresu, który jest podstawą istnienia sporu, wówczas organ administracji publicznej powinien rzeczywiście podjąć działania wyjaśniające. W tym momencie Wójt sam poszukuje dowodów na to, że inwestycja spełnia albo nie spełnia przesłanek ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Przy tej okazji należy odnieść się do odpowiedzi na skargę, w której przestawiono wewnętrznie sprzeczną argumentację. Z jednej strony wskazano, że przyczyną wydania decyzji odmownej na początku postępowania nie były względy społeczne, by następnie podkreślić, że analiza oddziaływania społecznego jest zasadniczym elementem raportu. Pomimo licznych uzupełnień raportu, organ administracji publicznej ma obowiązek wzywać inwestora tak długo, aż raport nie będzie kompletny, chyba że inwestor nie wykazuje żadnego zainteresowania uzyskaniem decyzji korzystnej dla niego. Sąd zwraca uwagę, że oddziaływanie odorowe, które jest istotą w niniejszej sprawie także jest elementem raportu oddziaływania, który powinien zostać oceniony przez RDOŚ, PPIS oraz Dyrektora Zarządu Zlewni. Jeżeli inwestor nie przedkłada kompletnego raportu, nie można przekazać organom materiału do analizy, a tym samym nie można wydać decyzji pozytywnej. W niniejszej sprawie względy odorowe zostały uwzględnione w raporcie oddziaływania na środowisko (k. [...]-[...] akt administracyjnych). Nie jest zatem tak, jak twierdzi Wójt w odpowiedzi na skargę i kolejnych pismach składanych w toku postępowania, że nielojalność inwestora sprawiła, że koniecznym jest poszukiwanie własnych ustaleń. Sąd nie twierdzi, że dane zawarte w raporcie są wystarczające i kompletne, ponieważ ani Sąd, ani Wójt nie mają takiej wiedzy. To powinno zostać ocenione przez RDOŚ, PPIS oraz Dyrektora Zarządu Zlewni. Na dalszych etapach postępowania Skarżąca uzupełniania raport, również w zakresie emisyjności amoniaku (k. [...] i [...] akt administracyjnych). Skarżąca przedstawiła uzupełnienie raportu na wezwanie RDOŚ, natomiast w kwestii wyjaśnienia istnienia konfliktów społecznych Skarżąca także ustosunkowała się do tego zarzutu wskazując na wyjaśnienia zawarte w raporcie.

Protesty społeczne, jak wskazał Wójt, nie stanowią przesłanki wydania decyzji wieńczącej to postępowanie. Zatem protesty mieszkańców, które nie są poparte żadnymi dowodami nie mogą wpływać na rozstrzygnięcie sprawy (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 90/18, wyrok WSA w Łodzi z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 824/17, dostępne w CBOSA).

Kolejny aspekt niniejszej sprawy, który przesądził o tym, że Wójt przewlekle prowadzi postępowanie jest to, że ten nie podejmował żadnej właściwej reakcji, kiedy biegła – M. F. wielomiesięcznie pozostawała w zwłoce. Wielokrotnie prosiła o przedłużenie terminu do sporządzenia opinii z uwagi na różne względy. Wójt nie powinien w tej sytuacji dopuścić do sytuacji, w której całe postępowanie przestaje się toczyć, ponieważ organ jest w oczekiwaniu na biegłego. De facto jest uzależniony od biegłego. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że: "Poprzestanie na korespondowaniu przez wiele miesięcy z organem I instancji w kwestii niemożności uzyskania stosownej opinii i informowanie żalącego się o kolejnych nowych terminach rozpatrzenia sprawy, w większości z tej samej przyczyny, nie było więc wystarczające do uznania braku odpowiedzialności organu zażaleniowego za tok prowadzonego postępowania. O ile zaś oczekiwanie na opinię biegłego należy uznać za niepodlegające wliczeniu do terminu załatwienia sprawy administracyjnej – na podstawie art. 35 § 5 kpa, o tyle organ administracji nie może biernie oczekiwać, kiedy opinia ta zostanie sporządzona. W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie powinien był we własnym zakresie ustalić z biegłym przyczyny braku opinii i stosownie do tych ustaleń ocenić realność wykonania opinii przez wybranego biegłego. Brak związania biegłego terminami procesowymi dla organu administracji rozpatrzenia sprawy nie zwalniał organu od wyznaczenia biegłemu stosownego terminu wykonania zlecenia, mając właśnie na uwadze ustawowy obowiązek przestrzegania terminów rozpatrywania sprawy przez organ. W przeciwnym razie, nieokreślenie terminu dla biegłego mogłoby spowodować nawet wieloletnie prowadzenie postępowania z powoływaniem się na okoliczność braku stosownego materiału dowodowego opracowywanego przez biegłego." (wyrok NSA z dnia 1 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1628/20, dostępny w CBOSA). Zacytowane stanowisko należy uzupełnić o następującą konstatację. Postępowanie administracyjne nie może być uzależnione od biegłego, który przez wiele miesięcy nie może wywiązać się z obowiązku, jaki zadeklarował się spełnić. Pozostawanie w nieustannym oczekiwaniu i przedłużanie z tego względu terminu zakończenia sprawy wskazuje, że organ administracji publicznej traci kontrolę nad biegiem postępowania. Wielomiesięczne oczekiwanie na sporządzenie opinii jest dowodem na istnienie zwłoki po stronie organu administracji publicznej (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II SAB/Wr 67/21, dostępny w CBOSA). Kiedy Wójt powziął wiadomość, że M. F. jest w stanie brzemiennym, co uzasadnia zwłokę w wykonywaniu pracy, Wójt powinien zrezygnować z jej usług i zwrócić się do innego biegłego, skoro już decydował się na prowadzenie postępowania dowodowego począwszy od sporządzenia opinii biegłego.

M. F. ostatecznie sporządziła swoją opinię, jednakże Wójt uznał tę opinię za niewiarygodną. Sąd przypomina, że ustawodawca po to wprowadził obowiązek opiniowania raportu oddziaływania na środowisko, aby podmioty wyspecjalizowane, posiadające wiedzę fachową były w stanie ocenić realne oddziaływanie inwestycji na środowisko. Gdyby Wójt i każdy inny organ administracji publicznej posiadali tę wiedzę, nie byłoby potrzeby opiniowania raportu przez inne podmioty. Mimo to Wójt uznał opinię M. F. za niewiarygodną i zdecydował się na powołanie kolejnego biegłego oraz ponownie odsunął w czasie na wiele miesięcy moment zakończenia postępowania. W tym miejscu należy wyraźnie podkreślić, że postępowanie administracyjne nie może polegać na tym, że organy mają obowiązek tak długo powoływać kolejnych biegłych aż stanie się zadość oczekiwaniom organu administracji publicznej, że dana okoliczność kształtuje się tak jak tego organ chce, czyli tak długo aż biegły wyda opinię zgodną z jego oczekiwaniem. Stałoby to w sprzeczności z zasadą obiektywizmu oraz naruszało zasady zdrowego rozsądku, nie wspominając już o efektywności postępowania (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2939/15, dostępny w CBOSA).

Z powyższych względów nie można było zgodzić się także z argumentacją SKO [...], które rozpoznało ponaglenie (drugie) Skarżącej. Sąd podziela stanowisko SKO [...], że sprawa z wniosku Skarżącej jest skomplikowana i długotrwała. Kolegium wskazało, że rolą organu administracji publicznej jest ustalenie okoliczności faktycznych sprawy, co niewątpliwie jest prawdą, jednakże ten proces musi być prowadzony w sposób efektywny. Wniosek o wszczęcie postępowania został złożony już dwa i pół roku temu. Od czerwca 2021 r. biegnie termin na załatwienie sprawy w wyniku wydania przez Kolegium decyzji kasatoryjnej. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, Kolegium rozpoznając ponaglenie nie odniosło się do istoty sprawy. Pominięto względy długotrwałego oczekiwania na sporządzenie opinii biegłej. Ten stan rzeczy jest niedopuszczalny. Skoro M. F. wielokrotnie prosiła o przedłużenie terminu i to o kilka miesięcy, Wójt nie powinien czynić zadość tym prośbom, tylko przekazać sprawę sporządzenia opinii komuś innemu. Kolegium zaś powinno mieć świadomość, że konieczność ustalenia stanu faktycznego objawia się także w szybkości postępowania. Nie bez przyczyny ustawodawca wyniósł szybkość postępowania do rangi zasady ogólnej postępowania administracyjnego. Szybkie i dokładne ustalanie stanu faktycznego jest tym co odznacza prawidłowe prowadzenie postępowania. Przeniesienie tego ciężaru na szybkość albo na dokładność zawsze stanowi asumpt do zakwestionowania rozstrzygnięcia wieńczącego takie postępowanie.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego Skarżąca nadesłała szereg pism, z których wynika, że Wójt powołał kolejnego biegłego, a następnie, że nadal przesuwa moment zakończenia postępowania. W ostatnim piśmie wskazano, że planowaną datą zakończenia postępowania jest dzień 30 września 2022 r. Sąd ma wątpliwości, czy nie powtórzy się stan, w którym Wójt oczekiwał miesiącami na opinię M. F.. Ostatecznie Wójt, mimo dalszego oczekiwania na nową opinię biegłego wezwał Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych raportu oddziaływania na środowisko. Sąd pragnie zauważyć, że dalsze oczekiwanie na nową opinię, a następnie przedłożenie kompletnego raportu organom opiniującym, które mogą mieć dalsze wątpliwości może spowodować przedłużenie tego postępowania o kolejnych kilka, a nawet kilkanaście miesięcy.

Podsumowując powyższe wywody, należy podkreślić, że przewlekłość to podejmowanie czynności zbędnych, pozornych, ale także podejmowanie czynności istotnych dla załatwienia sprawy, ale w dużych odstępach czasu, co sprawia, że chociaż organ nie pozostaje w bezczynności to jednak jego zwłoka negatywnie oddziałuje na sytuację prawną strony postępowania, która wywodzi swoje roszczenie z publicznego prawa podmiotowego. Wójt przez wiele miesięcy oczekiwał bezrefleksyjnie na wydanie opinii przez M. F.. Kiedy biegły nie jest w stanie sporządzić opinii, należy zwrócić się z o to do innego biegłego, aby nie uchybić zasadzie szybkości postępowania administracyjnego. Ponadto Wójt zaniechał wykonania fundamentalnego obowiązku przedłożenia PPIS, RDOŚ oraz Dyrektorowi Zarządu Zlewni ostatecznej wersji raportu oddziaływania. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, nie było żadnych przeszkód, aby równolegle zwrócić się do biegłego o sporządzenie opinii i jednocześnie procedować raport oddziaływania na środowisko celem zakończenia sprawy w możliwie najszybszym terminie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, że Wójt dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt II. sentencji wyroku). Jednocześnie należało stwierdzić w oparciu o przepis art. 149 § 1a p.p.s.a., że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt III. sentencji wyroku). Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. to naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi być zatem bardzo znaczne i wskazywać na złą wolę organu lub powodować jakieś wyjątkowo dolegliwe dla strony skutki. "Rażącym naruszeniem prawa jest taka wadliwość, którą cechuje szczególnie duży ciężar gatunkowy. Ma ona miejsce, gdy brak jest oczywistego podejmowania czynności lub gdy dochodzi do oczywistego lekceważenia wniosków strony. Taka sytuacja występuje też, gdy organ jawnie wykazuje brak chęci załatwienia sprawy lub gdy ewidentnie nie stosuje się do przepisów." (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1589/20, dostępny w CBOSA).

Należy stwierdzić, że postawa Wójta prowadzi do uznania jego przewlekłości jako rażącej. Znamienne jest bowiem to, że od czerwca 2021 r. Wójt oczekiwał na wydanie opinii, której sporządzenie miało być ostatecznością, w razie istnienia wątpliwości po przeprowadzeniu postępowania dowodowego. Oczekując na wydanie opinii Wójt nie reagował na kolejne przekładanie terminu przez biegłego. Jednocześnie Wójt zaniechał prowadzenia postępowania dowodowego poprzez przedstawienie organom opiniującym ostatecznej wersji raportu oddziaływania na środowisko. Ocena ostatecznie sporządzonej opinii biegłego bez posiadania wiedzy fachowej, która doprowadziła do powołania nowego biegłego oraz dalszego przedłużania terminu zakończenia postępowania nie znajduje żadnego uzasadnienia. W demokratycznym państwie prawa nie ma miejsca na zwłokę organu administracji publicznej, który będąc związanym zasadą praworządności na obowiązek działać według przepisów wyznaczających jego obowiązki i kompetencje.

Twierdzenie Sądu w składzie orzekającym znajduje swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie. Tylko dla przykładu można powołać stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – "Sytuacja, w której skarżący oczekuje przeszło 25 miesięcy na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu w rozpoznawanej sprawie w sposób rażący podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej." (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 1034/21, dostępny w CBOSA).

Stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie przez Wójta postępowania administracyjnego z rażącym naruszeniem prawa uzasadnia przyznanie od niego na rzecz Skarżącej kwotę pieniężną. Sąd przyznał zatem Skarżącej sumę pieniężną w kwocie [...]zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt IV. sentencji wyroku). Zgodnie z powołanym przepisem sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a jest środkiem dyscyplinująco-represyjnym o charakterze dodatkowym, który powinien być stosowany z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić go należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, co stanowi zaprzeczenie zasady demokratycznego państwa prawnego, a jednocześnie nadal pozostaje obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 127/20, dostępny w CBOSA).

Przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter uznaniowy, więc Sąd doszedł do przekonania, że kwota [...]zł będzie uzasadniona. Z jednej strony kara ta jest dotkliwa, ale jednocześnie nie jest nadmierna. Wielość zadań, jakie wykonuje Wójt, sprawia, że łącznie z trudnościami ekonomicznymi gospodarki krajowej, nakładanie na organ administracji publicznej wyższej sankcji byłoby nadmiernie uciążliwym środkiem dyscyplinującym.

Ponieważ przed dniem wyrokowania przez Sąd nie zapadła decyzja, o której wydanie ubiega się Skarżąca, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało zobowiązać Wójta do rozpoznania wniosku Skarżącej z dnia [...] października 2019 r. w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt I. sentencji wyroku). W tym czasie, Wójt powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe według wskazań SKO [...] i zakończyć sprawę poprzez wydanie decyzji. Sąd nie wskazuje, jaka ma być treść rozstrzygnięcia, gdyż to pozostaje poza ramami sprawy. Jej przedmiotem jest wyłącznie ocena sprawności działania Wójta.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 597 zł na co złożyło się: 100 zł – wpis od skargi na przewlekłość, 480 zł – opłata dla pełnomocnika reprezentującego Skarżącą w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji oraz 17 zł – opłata od pełnomocnictwa (pkt V. sentencji wyroku).