II SAB/Ol 116/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kętrzynie w sprawie stanu technicznego przewodów kominowych 1/ umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie; 2/ stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 3/ stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4/ wymierza organowi grzywnę w wysokości 500 zł (pięćset złotych); 5/ nie przyznaje od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej; 6/ przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz radcy prawnego R. B. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony)

M.M. (dalej: "skarżąca"), wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej jako "PINB") postępowania w sprawie stanu technicznego przewodów kominowych w budynku wielorodzinnym [...], biegnących w pionie kuchni lokali mieszkalnych nr nr [...] i podłączenia do niego urządzeń grzewczych spalinowych oraz stanu technicznego przewodów kominowych w pionie łazienek mieszkań nr [...].

Skarżąca podniosła, że zwróciła się PINB z wnioskiem o podjęcie działań zmierzających do usunięcia nieprawidłowości w instalacji wentylacyjnej ww. budynku. Postanowieniem z 20 grudnia 2019 r. organ odmówił wszczęcia postępowania, a następnie wydał decyzję je umarzające (decyzja z 26 czerwca 2020 r.). Oba te orzeczenie uchylone zostały w toku kontroli instancyjnej. Warmińsko - Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") decyzją z 7 sierpnia 2020 r. przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Orzeczenie to doprecyzowało przedmiot postępowania administracyjnego, wskazując, że obejmuje on stan techniczny przewodów kominowych w budynku, biegnących w pionie kuchni lokali mieszkalnych nr nr [...] i podłączenia do niego urządzeń grzewczych spalinowych, jak również stanu technicznego przewodów kominowych w pionie łazienek mieszkań nr [...].

Skarżąca wniosła 7 września 2020 r. ponaglenie, gdyż postępowanie było prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Postanowieniem z 24 września 2020 r. WINB uznał, że PINB nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia sprawy. Skarżąca zaznaczyła, że PINB wypożyczał akta ww. sprawy (we wrześniu i pierwszych dniach października 2020 r. oraz w styczniu i lutym 2021 r. dysponował nimi WINB, następnie Sąd Rejonowy [...]). Wprawdzie mogło to utrudniać PINB niezakłócone prowadzenie postępowania, lecz nie uniemożliwiało tego. Dodała, że PINB zmodyfikował przedmiot postępowania, gdyż rozszerzył go o kwestie związane z wentylacją łazienki skarżącej, co może utrudnić i skomplikować postępowanie, a nie przemawiają za tym żadne względy (instalacje wentylacyjna i ewentualna konieczność wykonania dodatkowej wentylacji łazienki nie są ze sobą nierozerwalnie związane).

Skarżąca stwierdziła, że postępowanie zostało wszczęte formalnie 24 lutego

2020 r., choć z wnioskiem do PINB wystąpiła w grudniu 2019 r. PINB najpierw odmówił wszczęcia, a następnie umorzył postępowania. W trakcie postępowania toczącego się po decyzji WINB, to jest po 7 sierpnia 2020 r., PINB odbył dwie rozmowy telefoniczne i jedną rozmowę osobistą, co miało zastąpić sugerowane przez WINB przesłuchania świadków. Ponadto zażądał protokołów technicznych budynku i poczynił kroki w celu przeprowadzenia oględzin. Skarżąca zaznaczyła, że PINB stwierdzał m.in. w piśmie z 13 listopada 2020 r., że "dotychczas zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny, pozwalający na wydanie decyzji rozstrzygającej o istocie przedmiotowej sprawy", pomimo tego nie wydał decyzji. W zawiadomieniach z 21 stycznia oraz 4 lutego PINB wskazał skarżącej nowy termin załatwienia sprawy, lecz uczynił to nieprecyzyjnie.

Podniosła ponadto, że postępowanie prowadzone jest ponad rok, jego ostatni kilkumiesięczny etap obejmuje zaledwie kilka czynności o stosunkowo prostym charakterze, strona nie została zawiadomiona o terminie jego zakończenia, a przedmiot postępowania ulega rozszerzeniu. Powyższe przemawia za stwierdzeniem, że przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w niniejszej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżąca zaznaczyła, że jest osobą w wieku emerytalnym, od wielu lat poszukuje ochrony swoich praw. Jej stan majątkowy jest skromny. Długotrwałe postępowanie naraziło ją na negatywne bodźce, stres, obawy i zmniejszyło jej zaufanie do rządów prawa. Względy te przemawiają za przyznaniem jej sumy pieniężnej.

Skarżąca wniosła o: stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w terminie

30 dni, stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, wysokość której pozostawiła uznaniu Sądu.

W odpowiedzi na skargę PINB wniósł o jej oddalenie. Podał, że postępowanie zostało wszczęte 24 lutego 2020 r. Wymienił podejmowane przez siebie działania i składane przez skarżącą wnioski, skargi i inne pisma. Stwierdził, że opóźnienia powstały z powodu konieczności przesyłania akt do innych organów i z powodu stanu epidemii oraz z uwagi na działania skarżącej, składającej liczne pisma, które wymagały udzielenia przez PINB odpowiedzi, a nie przyczyniały się do wyjaśnienia sprawy. Ocenił reasumując, że zwłoka

w wydaniu rozstrzygnięcia nie powstała z przyczyn zależnych od organu, ale na skutek szeregu powtarzalnych działań, podjętych przez skarżącą, która uznaje wyłącznie swój pogląd na sprawę za prawidłowy i nadużywała wielokrotnie swoich gwarancji procesowych, utrudniając organowi prowadzenie postępowania i terminowe załatwienie sprawy. Ocenił, że przyczyny zwłoki w prowadzeniu postępowania z całą pewnością były niezależne od organu i powstały z winy skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 5 sierpnia 2021 r., II SAB/Ol 50/21, oddalił skargę i przyznał od Skarbu Państwa – WSA w Olsztynie na rzecz radcy prawnego 240 zł, powiększone o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu.

Po rozpoznaniu sprawy ze skargi kasacyjnej skarżącej od ww. wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 lutego 2022 r., II OSK 2699/21, uchylił zaskarżony wyrok

i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie.

NSA zarzucił, że Sąd pierwszej instancji nie dość wnikliwie ocenił sposób procedowania organu nadzoru budowlanego w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie stanu technicznego przewodów kominowych w budynku wielorodzinnym. Stwierdził, że czynności organów nie tylko nie były podejmowane w odpowiednio szybkim odstępie czasu, ale i nie zmierzały do końcowego załatwienia sprawy. Pomimo że problem dotyczący przewodów kominowych był sygnalizowany przez skarżącą już w styczniu

2019 r., to formalne wszczęcie postępowania w tej sprawie nastąpiło dopiero w lutym

2020 r. Ponadto, po decyzji WINB z 7 sierpnia 2020 r., uchylającej decyzję PINB

z 26 czerwca 2020 r. o umorzeniu postępowania w przedmiocie stanu technicznego przewodów kominowych oraz przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, działań organu nadzoru budowlanego nie można ocenić jako podejmowanych w celu szybkiego załatwienia sprawy. NSA wskazał jako przykład, że pismem z 7 grudnia 2020 r. PINB wezwał skarżącą do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości do 30 marca 2021 r., która to czynność została oceniona jako wadliwa przez WINB, ponieważ organ powinien był wydać w tej sprawie podlegającą egzekucji decyzję administracyjną.

Odnosząc się do argumentów PINB, NSA zauważył, że w przypadku składania przez stronę w toku postępowania środków prawnych, w tym ponagleń w trybie art. 37 k.p.a., które przekazywane są do organu wyższej instancji z odpisami akt sprawy, niewątpliwe brak posiadania tych akt będzie miał również wpływ na ocenę, czy doszło do przewlekłości. Organ administracji publicznej, którego ponaglenie dotyczy, ma bowiem obowiązek zabezpieczyć sobie możliwość rozpoznania sprawy, a zatem powinien przed przekazaniem akt sprawy sporządzić kserokopie niezbędnych dokumentów, bądź w przypadku gdy akta już znajdują się w dyspozycji innego podmiotu, podjąć działania w celu ich wypożyczenia. Bierne oczekiwanie na zwrot akt administracyjnych stanowi bowiem bezczynność.

NSA uznał, że podejmowanych przez PINB czynności w sprawie nie można ocenić jako efektywnych i zmierzających do szybkiego załatwienia tej sprawy, mimo że nie można także organowi nadzoru budowlanego skutecznie zarzucić braku działań w sprawie. NSA wywiódł, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje także, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie. W niniejszej sprawie, pomimo podejmowanych przez PINB czynności, sprawa dotycząca stanu technicznego przewodów kominowych nie została załatwiona w formie przewidzianej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo budowlane.

NSA wskazał, że ponownie rozpoznając skargę Sąd pierwszej instancji powinien jeszcze raz wnikliwie przeanalizować sposób procedowania organów nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie, aby ocenić, czy doszło w niej istotnie do przewlekłości, a w konsekwencji orzec o ewentualnym zastosowaniu środków przewidzianych przepisami p.p.s.a.

Pismem z 10 maja 2022 r. PINB zwrócił się do WSA w Olsztynie o wypożyczenie akt administracyjnych w celu wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Następnie, PINB nadesłał kopię decyzji z 23 czerwca 2022 r., którą nałożył na skarżącą obowiązek wykonania do 30 września 2022 r. wentylacji nawiewnej w ścianie zewnętrznej łazienki

i udrożnienie zakrytej kratki wentylacyjnej w kuchni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania

w przypadkach określonych w pkt 1 - pkt 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania

w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Dla dopuszczalności skargi nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana. Instytucja skargi na bezczynność czy przewlekłość organu ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Przechodząc do oceny zarzutów skargi należy przypomnieć, że w postępowaniu administracyjnym obowiązują następujące terminy załatwienia sprawy: "bez zbędnej zwłoki" (art. 35 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", "niezwłocznie" (§ 2 tego artykułu), gdy sprawa może być rozpatrzona w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ, "w ciągu miesiąca", jeżeli załatwienie sprawy wymaga postępowania wyjaśniającego (art. 35 § 3 zd. pierwsze), "nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania" (art. 35 § 3 zd. drugie), gdy sprawa jest szczególnie skomplikowana, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 zd. ostatnie). Do tych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podać przyczyny zwłoki, wskazać nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczyć o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika, że przewlekłość wystąpi, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (pkt 2).

Przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, a także przy nieuzasadnionym obiektywnie przedłużaniu terminu załatwienia sprawy. Sytuacje takie obejmować mogą, np.: wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy, stan zastoju procesowego wynikający z zaniechania lub wadliwości działań organu (tak np. NSA w wyroku z 28 października 2020 r., II OSK 1830/20). Oznacza to, że przy skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania, ocenie sądu podlegają poszczególne czynności podejmowane w toku postępowania, rodzaj sprawy i stopień jej skomplikowania oraz to, w jakich odstępach czasu organ podejmuje poszczególne czynności, czy czynności te są zasadne i skuteczne, jakie są przyczyny bierności organu w rozpatrzeniu sprawy, a także jaka jest postawa stron postępowania.

Jak wynika z akt administracyjnych, 28 stycznia 2019 r. skarżąca zwróciła się do PINB o przeprowadzenie kontroli zasadności i legalności podłączenia rur indywidualnego pieca c.o. spalinowego i zakazanie użytkowania przewodu dymowego w koninie wentylacyjnym znajdującym się w jej kuchni. PINB wezwał 1 lutego 2019 r. zarządcę przedmiotowego budynku wielorodzinnego do przedłożenia książki tego obiektu z protokołami obowiązkowych kontroli rocznych i pięcioletnich.

Skarżąca złożyła 27 lutego 2019 r., skargę do WINB na działania PINB, którą WINB, zawiadomieniem z 29 marca 2019 r., uznał za zasadną. Pismem z 26 czerwca 2019 r. skarżąca wniosła o wydanie decyzji zakazującej używania w budynku, przewodu dymowego w nieszczelnym międzykanałowo kominie wentylacyjnym, biegnącym w pionie kuchni mieszkań nr nr [...].

Następnie, 20 marca 2019 r. PINB przeprowadził kontrolę użytkowania lokali mieszkalnych w ww. budynku, a pismem z 9 kwietnia 2019 r. wezwał zarządcę do usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w toku tej kontroli.

PINB przeprowadził 25 lipca 2019 r. kontrolę w ww. budynku z udziałem mistrzów kominiarskich.

Pismami z 30 lipca i 3 października 2019 r. PINB ustosunkował się do zastrzeżeń skarżącej.

Skarżąca wniosła 3 grudnia 2019 r., do WINB skargę na bezczynność PINB. Ponadto, wnioskiem z 11 grudnia 2019 r., zwróciła się do PINB o wszczęcie postępowania

w przedmiocie użytkowania komina przez mieszkańców wspólnoty. W odpowiedzi, PINB

w piśmie z 13 grudnia 2019 r. stwierdził, że ustosunkowanie się do tego wniosku będzie to możliwe po zwrocie akt z WINB. Następnie, postanowieniem z 20 grudnia 2019 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji zakazującej używania przewodów kominowych biegnących w pionie kuchni mieszkań nr nr [...] i podłączenie do niego urządzeń grzewczych spalinowych przez sąsiadów wyższych kondygnacji.

Postanowieniem z 3 lutego 2020 r., WINB uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż stwierdził, że z przekazanych dokumentów nie wynika, że zaistniały uzasadnione przyczyny, w związku z którymi możliwe było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

Ponadto, zawiadomieniem z 3 lutego 2020 r., WINB poinformował stronę o uznaniu za bezzasadną skargi na bezczynność PINB.

Zawiadomieniem z 24 lutego 2020 r., PINB wszczął postępowanie administracyjne

w sprawie stanu technicznego przewodów kominowych w ww. budynku wielorodzinnym biegnących w pionie kuchni lokali mieszkalnych nr [...] i podłączenia do niego urządzeń grzewczych spalinowych oraz stanu technicznego przewodów kominowych biegnących w pionie łazienek mieszkań nr [...].

PINB przeprowadził 10 marca 2020 r. oględziny przewodów kominowych i ustalił, że przewody kominowe w pionie kuchennym lokali nr [...] to kanały wentylacyjne, do których nie są podłączone żadne urządzenia. Stwierdził ponadto, że wentylacja we wszystkich lokalach działa prawidłowo. Zawiadomieniem z 12 marca 2020 r., poinformował strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Skarżąca 25 marca 2020 r., wniosła zastrzeżenia do protokołu oględzin.

Zawiadomieniem z 15 kwietnia 2020 r., PINB ponownie zawiadomił strony

o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a 16 kwietnia 2020 r. - o zawieszeniu biegu terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych w związku z epidemią,

w konsekwencji czego termin do zapoznania się z aktami sprawy rozpocznie bieg dopiero po wznowieniu biegu ww. terminów.

Skarżąca wniosła 29 kwietnia i 6 maja 2020 r. do WINB skargę na przewlekłość PINB, które WINB, zawiadomieniem z 22 maja 2020 r., uznał za bezzasadne.

Pismem z 26 maja 2020 r., PINB zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w związku z rozpoczęciem biegu terminów procesowych.

Przeprowadził następnie 17 czerwca 2020 r. rozmowę telefoniczną z zarządcą budynku, dotyczącą usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych 10 marca 2020 r.

Decyzją z 26 czerwca 2020 r., PINB umorzył postępowanie administracyjne.

WINB, decyzją z 7 sierpnia 2020 r., uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. WINB zobowiązał organ pierwszej instancji do uzupełnienia materiału dowodowego sprawy m.in. przez przesłuchanie w charakterze świadków uczestniczących w oględzinach: autora opinii technicznej przedłożonej przez skarżącą i kominiarzy.

PINB przesłuchał 13 sierpnia 2020 r. mistrza kominiarskiego, a 14 sierpnia 2020 r. przeprowadził rozmowę telefoniczną z autorem opinii technicznej, który 1 października 20202 r. nadesłał do PINB pismo, w którym przedstawił wyjaśnienia dotyczące przeprowadzonych 10 marca 2020 r. oględzin.

Wnioskami z 31 sierpnia 2020 r., strona zwróciła się do PINB o wyłączenie od prowadzenia sprawy piastuna PINB i pracownika tego organu oraz o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadków, zaś pismem z 7 września 2020 r., złożyła do WINB ponaglenie. WINB, postanowieniem z 24 września 2020 r., uznał, że PINB nie dopuścił się w sprawie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia sprawy, a postanowieniem z 5 października 2020 r. WINB odmówił wyłączenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. PINB odmówił wyłączenia pracownika postanowieniem z 13 października 2020 r.

PINB wezwał 3 listopada 2020 r. zarządcę budynku do przedłożenia protokołów

z ostatnich kontroli rocznych i pięcioletnich budynku. Poinformował skarżącą, pismem

z 13 listopada 2020 r., że po otrzymaniu ww. dokumentów rozważy potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego w żądanym przez skarżącą zakresie. Zaznaczył, że dotychczas zgormadzony materiał dowodowy jest kompletny, pozwalający na wydanie decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.

W dniu 12 listopada 2020 r. została przeprowadzona okresowa kontrola przewodów kominowych w budynku, która wykazała, że stan techniczny przewodów jest dobry i nadający się do prawidłowej eksploatacji. W protokole z kontroli wskazano, że w łazience skarżącej (lokal nr [...]) zamontowany jest kocioł gazowy grawitacyjny, który pobiera powietrze z pomieszczenia. Kratka wentylacyjna w kuchni jest zakryta. Protokół z kontroli został doręczony organowi 3 grudnia 2020 r.

Pismem z 7 grudnia 2020 r., PINB wezwał skarżącą do usunięcia, do 30 marca

2021 r., usterek, stwierdzonych protokołem z 12 listopada 2020 r. z okresowej kontroli budynku.

Skarżąca w dwóch pismach z 15 stycznia 2021 r., zakwestionowała prawidłowość dokonanych 12 listopada 2020 r. ustaleń mistrza kominiarskiego, w konsekwencji czego zażądała uchylenia wezwania z 7 grudnia 2020 r. i wniosła o poinformowanie o aktualnym etapie prowadzonego postępowania.

PINB w piśmie z 21 stycznia 2021 r. ustosunkował się do ww. pism, ponownie podkreślając, że zgromadził kompletny materiał w sprawie, zaś zawiadomieniem z 21 stycznia 2021 r., poinformował strony, że decyzja zostanie wydana po upływie wyznaczonego skarżącej terminu na usunięcie nieprawidłowości, w terminie przewidzianym w art. 36 § 2 k.p.a.

Pismem z 27 stycznia 2021 r., Sąd Rejonowy zwrócił się do PINB o nadesłanie akt, celem wykorzystania na rozprawie 18 lutego 2021 r. W związku z wcześniejszym przekazaniem akt do WINB, akta sprawy zostały przekazane przez ten organ 4 lutego 2021 r.

WINB, zawiadomił skarżącą o uznaniu za bezzasadną jej skargi z 29 stycznia 2021 r., na działania PINB i wskazał, że dla wyegzekwowania wykonania wentylacji przez stronę należy wydać decyzję.

Pismem z 15 marca 2021 r., PINB wezwał skarżącą do udziału w oględzinach

7 kwietnia 2021 r. w celu sprawdzenia usunięcia przez skarżącą w nieprawidłowości stwierdzonych w jej lokalu mieszkalnym. Oględziny nie odbyły się, gdyż skarżąca poinformowała PINB, pismem z 25 marca 2021 r., że w dniu planowanych oględzin nie będzie obecna z uwagi na wizytę lekarską. W notatce służbowej z 9 kwietnia 2021 r. PINB podał, że wstrzymuje się z wyznaczeniem nowego terminu oględzin z powodu braku dostępu do lokalu i stanu epidemii.

Zawiadomieniem z 6 maja 2021 r. PINB poinformował strony, że sprawa zostanie załatwiona w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu kompletu akt przez WSA w Olsztynie.

PINB decyzją z 23 czerwca 2022 r. nałożył na skarżącą obowiązek wykonania do

30 września 2022 r. wentylacji nawiewnej w ścianie zewnętrznej łazienki i udrożnienie zakrytej kratki wentylacyjnej w kuchni.

Uwzględniając terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez PINB, a także stopień zawiłości sprawy, Sąd uznał, że czas trwania kontrolowanego postępowania przekracza rozsądne granice, naruszając prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W sprawie zaistniała bowiem sytuacja, gdy organowi można zarzucić niepodejmowanie czynności w toku załatwiania sprawy, przy braku uzasadnienia dla takiej bierności.

Podkreślić należy, na co zwrócił uwagę również NSA w ww. wyroku, którym Sąd jest związany na mocy art. 153 p.p.s.a., że pomimo że skarżąca zwróciła się do PINB

z wnioskiem o załatwienie sprawy w przedmiocie przewodów kominowych 28 stycznia 2019 r., to postępowanie zostało wszczęte dopiero ponad rok później - 24 lutego 2020 r. Ponadto, PINB podejmował czynności procesowe w znacznych odstępach czasu. Zauważyć należy, że po wszczęciu postępowania, PINB przeprowadził jedynie oględziny przewodów kominowych (10 marca 2020 r.). Kolejną czynnością było przeprowadzenie

17 czerwca 2020 r. rozmowy telefonicznej z zarządcą budynku, dotyczącą usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych 10 marca 2020 r. Decyzję w sprawie wydano 26 czerwca 2020 r. Po uchyleniu tej decyzji przez WINB (decyzją z 7 sierpnia 2020 r.) i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę, PINB 13 sierpnia 2020 r. przesłuchał mistrza kominiarskiego i 14 sierpnia 2020 r. przeprowadził rozmowę telefoniczną z autorem opinii technicznej. Dopiero 3 listopada 2020 r. wezwał zarządcę budynku do przedłożenia protokołów z ostatnich kontroli rocznych i pięcioletnich budynku i poinformował skarżącą, pismem z 13 listopada 2020 r., że po otrzymaniu ww. dokumentów rozważy potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego w żądanym przez skarżącą zakresie. Podkreślenia wymaga, że PINB już w tym piśmie stwierdził, że dotychczas zgormadzony materiał dowodowy jest kompletny, pozwalający na wydanie decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Ocenę tę powtórzył w piśmie z 21 stycznia 2021 r. Jedyną czynnością procesową poprzedzającą wydanie decyzji z 23 czerwca 2022 r., było bezskuteczne wezwanie skarżącej pismem z 15 marca 2021 r., do udziału w oględzinach w celu sprawdzenia usunięcia przez nią nieprawidłowości stwierdzonych w jej lokalu mieszkalnym. Z powyższego wynika, że od listopada 2020 r. do 23 czerwca 2022 r. - daty wydania decyzji - PINB nie podjął żadnej czynności wyjaśniającej, od której zależałoby wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Zaznaczyć należy, że sprawa nie jest szczególnie skomplikowania, a zgromadzony

w sprawie materiał dowodowy nie jest obszerny. PINB nie zakończył postępowania

w terminach wynikających z art. 35 § 3 k.p.a. oraz nie informował stron o prawie do wniesienia ponaglenia. Podzielić też należy stanowisko NSA wyrażone w ww. wyroku, że nie usprawiedliwia przewlekłego sposobu prowadzenia sprawy przesyłanie akt sprawy do innego organu czy sądu. Brak akt sprawy, przesłanych innemu organowi albo sądowi, nie jest przyczyną niezależną od organu, gdyż rzeczą organu jest takie zorganizowanie pracy, aby być w posiadaniu albo samych akt administracyjnych, albo ich kopii w razie zaistnienia konieczności przekazania akt innemu organowi. Obecne środki techniczne są w pełni wystarczające, by sprawnie i skutecznie rozwiązać ten problem, a bierne oczekiwanie na zwrot akt stanowi o przewlekłym prowadzeniu postępowania administracyjnego.

Przedstawiona wyżej charakterystyka prowadzonego w sprawie postępowania nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w jego przebiegu doszło do naruszenia zasad

i terminów określonych w art. 12 k.p.a., art. 35 § 3 k.p.a. oraz art. 36 k.p.a.

W świetle zaistniałych okoliczności Sąd stwierdził, że PINB dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu (pkt 2 wyroku). Przy ocenie czy organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, Sąd nie uwzględnił okresu, w którym obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Sąd wziął pod uwagę, że jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność czy przewlekłość, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to oznacza to, że sąd nie może zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte. W takich przypadkach, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które stało się bezprzedmiotowe. W konsekwencji, skoro po wniesieniu rozpoznawanej skargi PINB wydał 23 czerwca 2022 r. decyzję kończącą postępowanie, to nie można zobowiązać organu do wydania decyzji w sprawie i należało umorzyć w tym zakresie postępowanie (pkt 1 wyroku).

Podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalania sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Sąd stwierdził, że stwierdzona przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie bezczynności organu do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa z jednoczesnym brakiem racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 26.05.2020 r., II OSK 4016/19). Jednocześnie, oceniając charakter bezczynności czy przewlekłości nie można pominąć charakteru sprawy, jak i specyfiki trybu jej załatwienia (por. wyrok NSA z 18.03.2015 r., I OSK 585/15). Sąd musi przy tym wziąć pod uwagę m.in. występujące ewentualnie w sprawie przyczyny "usprawiedliwiające" bezczynność czy przewlekłość organu (por. wyrok NSA z 24.04.2014 r., II FSK 3614/13). W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że doszło do znaczącego przekroczenia ustawowego terminu załatwienia sprawy, a nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu. Zatem, zwłoka w załatwieniu sprawy uzasadniała uznanie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa.

Powyższe uzasadniało wymierzenie organowi grzywny w wysokości 500 zł, o czym orzeczono w punkcie 4. wyroku. Sąd uwzględnił jednocześnie, że PINB przed zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego wydał decyzję. Okoliczność ta miała wpływ na wysokość nałożonej grzywny.

Sąd nie przyznał stronie skarżącej sumy pieniężnej, o czym orzeczono w punkcie 5. wyroku. Zważyć należy, że art. 149 § 2 p.p.s.a. nie obliguje sądu do przyznania stronie sumy pieniężnej w związku ze stwierdzeniem bezczynności, lecz daje mu takie uprawnienie. Kwestia ta pozostawiona jest do uznania sądu orzekającego w sprawie. Ponadto rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter kompensacyjny, gdyż jest to dodatkowy środek, stosowany na zasadzie uznania Sądu, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy, w tym i tego czy w sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa (zob. np. wyrok WSA w Bydgoszczy z 17 września 2019 r., sygn. akt II SAB/Bd 16/19, CBOSA). Przy orzekaniu o przyznaniu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej chodzi bowiem przede wszystkim o zrekompensowanie, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbku (krzywdy, straty), jakich doznał skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji, które to okoliczności powinny zostać wyraźnie wyartykułowane i uzasadnione przez skarżącego w treści wnoszonej przez niego skargi (zob. wyroki NSA z 19.12.2017 r., I OSK 1685/17 i z 3.07.2018 r., II OSK 2954/17). Wskazane w skardze okoliczności, takie jak narażenie na negatywne bodźce, stres, obawy i zmniejszenie zaufanie do rządów prawa, nie stanowią o powstaniu po stronie skarżącej uszczerbku, który uzasadniałby przyznanie sumy pieniężnej. Skarżąca nie wykazała, aby na skutek omówionej przewlekłości poniosła obiektywnie krzywdę.

O kosztach zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U.

z 2019 r. poz. 68).

Złożona skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.