II SAB/Ke 98/26

Sygn. [...] II SAB/Ke 98/26 [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 sierpnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Świętokrzyskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca I. zobowiązuje Wojewodę Świętokrzyskiego do rozpatrzenia wniosku M. M. z 11 września 2025 r., w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałej części; IV. zasądza od Wojewody Świętokrzyskiego na rzecz M. M. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 3 maja 2026 r. M. M. (skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na "bezczynność i opieszałość" Wojewody Świętokrzyskiego w zakresie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego oraz przyznanie mu na podstawie art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a.") od organu sumy pieniężnej w wysokości 6.000 zł, a także zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w dniu 19 września 2025 r. Dnia 21 kwietnia 2026 r. wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem organu I instancji. Do dnia wniesienia niniejszej skargi organ nie rozpoznał wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie organ, po pierwsze, nie załatwił sprawy w ustawowym terminie 60 dni, a po drugie - w toku dalszego postępowania nie podejmował czynności w sposób ciągły, konsekwentny i ukierunkowany na niezwłoczne zakończenie sprawy. Brak jest ciągu realnych czynności merytorycznych, za to występują długie, niczym nieuzasadnione odstępy czasowe, a ewentualne pojedyncze działania mają charakter wyłącznie pozorny, pozostając bez rzeczywistego wpływu na zbliżenie się do rozstrzygnięcia. Taki sposób procedowania wypełnia zatem – obok przesłanki bezczynności – również przesłankę przewlekłego prowadzenia postępowania w rozumieniu art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Zauważył, że w toku postępowania organ nie dopełnił obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. – nie zawiadomił strony o zwłoce w załatwieniu sprawy, nie podał przyczyn opóźnienia, jak również nie wskazał nowego, realnego terminu jej załatwienia. Zaniechanie to dodatkowo potwierdza, że organ nie traktował należycie obowiązku sprawnego załatwienia sprawy i nie respektował uprawnień strony do rzetelnej informacji o przebiegu postępowania.

Wyjaśnił, że w realiach spraw dotyczących zezwoleń pobytowych należy akcentować, że nawet jeśli szczególny termin do załatwienia sprawy (art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach) rozpoczyna bieg dopiero z chwilą ziszczenia się zdarzeń wskazanych w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, to nie oznacza to "okresu bezczynności" organu przed tym momentem. NSA wyraźnie wskazał, że w okresie od złożenia wniosku do momentu rozpoczęcia biegu terminu szczególnego organ ma obowiązek podejmować czynności procesowe, w tym w szczególności niezwłocznie zweryfikować kompletność podania i – w razie potrzeby – wezwać stronę do usunięcia braków formalnych.

W ocenie skarżącego skierowanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych dopiero po upływie czasu, w którym organ – przy zachowaniu standardu sprawności i zasady szybkości postępowania - powinien był taką czynność podjąć, stanowi przejaw opieszałości w prowadzeniu sprawy.

Skarżący zauważył, że organ nie ma podstaw do rozciągania stosowania przepisów ustawy z 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa na wszystkie postępowania o wydanie zezwoleń pobytowych, gdyż przepisy te odnoszą się wyłącznie do spraw, których przedmiotowo i podmiotowo ta ustawa dotyczy.

Wskazał, że biorąc pod uwagę, że przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu, termin do załatwienia sprawy – zarówno wynikający z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i przepisów szczególnych - został wielokrotnie i w sposób rażący przekroczony, a także uwzględniając stwierdzone uchybienia organu w zakresie organizacji pracy oraz prowadzenia postępowania, należy przyjąć, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. W realiach niniejszej sprawy organ nie tylko nie dochował podstawowego terminu do załatwienia sprawy, lecz mimo upływu kolejnych miesięcy, a następnie lat, nie podjął skutecznych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Brak jest jakichkolwiek obiektywnych, przekonujących i należycie udokumentowanych przyczyn, które mogłyby usprawiedliwiać tak długotrwałe pozostawanie strony w stanie niepewności co do jej sytuacji prawnej. Zachowanie organu pozostaje w oczywistej sprzeczności zarówno z art. 35 i 36 k.p.a., nakładającymi obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, jak i z zasadą szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz zasadą zaufania obywatela do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).

Zdaniem skarżącego przekroczenie terminów w realiach sprawy nie znajduje żadnego racjonalnego, prawnie akceptowalnego uzasadnienia. Za takie uzasadnienie nie mogą zostać uznane powtarzane przez organ - począwszy co najmniej od 2014 r. - ogólne twierdzenia o brakach kadrowych czy nadmiernym obciążeniu sprawami. Organ, jako profesjonalny podmiot powołany do wykonywania zadań publicznych, ma obowiązek tak zorganizować swoją działalność, aby zapewnić poszanowanie praw stron i ustawowych terminów załatwiania spraw.

Odnosząc się do przyznania sumy pieniężnej skarżący podniósł, że sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej (wydanie decyzji w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy), nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Tak długotrwałe pozostawanie w stanie niepewności co do tytułu pobytowego uderza w sferę podstawowych praw jednostki - w szczególności w prawo do stabilizacji życia rodzinnego i zawodowego, możliwość podejmowania decyzji dotyczących pracy, miejsca zamieszkania, czy wyjazdów zagranicznych. W niniejszej sprawie skarżący z powodu przewlekłości postępowania i bezczynności organu napotyka realne i konkretne trudności życiowe. Po pierwsze, brak ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy ogranicza jego możliwości zmiany zatrudnienia na lepiej płatne i bardziej odpowiadające jego kwalifikacjom, co przekłada się bezpośrednio na jego sytuację ekonomiczną i rozwój zawodowy. Po drugie, skarżący nie może swobodnie wyjechać do kraju pochodzenia w celu odwiedzin najbliższych, gdyż ciągły stan niepewności co do tytułu pobytowego i obawa o możliwość powrotu uniemożliwiają mu podjęcie takiej decyzji bez ryzyka naruszenia przepisów o wjeździe i pobycie cudzoziemców. Po trzecie, stan ten wywołuje stałe poczucie niepewności, stresu i niepokoju o przyszłość, co również powinno zostać uwzględnione przy ocenie stopnia dolegliwości naruszenia prawa przez organ.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu przedstawił czynności jakie podjął w trakcie trwania postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy dla skarżącego.

W ocenie organu w sprawie nie doszło do bezczynności. Zdaniem organu przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 337; dalej: "ustawa specjalna") jednoznacznie wskazują na zachowanie terminu, którego bieg zawieszony jest do 4 marca 2027 r. Przepisy te powinny być wykładane w sposób, który prowadzi do wniosku, że ich zakresem objęte są wymienione w nich postępowania prowadzone wobec wszystkich cudzoziemców, a nie tylko wobec obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium RP w związku z prowadzonymi działaniami wojennymi na terytorium Ukrainy. Jak wyjaśnia Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców poglądy, które ograniczają zakres stosowania przepisów art.100c i art. 100d ustawy specjalnej tylko do postępowań, których stronami są obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. nie są prawidłowe, ponieważ poglądy te nie uwzględniają tego, że oba te przepisy w przeciwieństwie do znaczącej większości pozostałych przepisów ustawy specjalnej posługują się pojęciem "cudzoziemiec", które należy dekodować przy użyciu ogólnosystemowej definicji tego pojęcia, zawartej w art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 ze zm.), a nie pojęciem "obywatel Ukrainy". Jak wynika z definicji zawartej w przytoczonej ustawie o cudzoziemcach pod pojęciem "cudzoziemiec" mamy rozumieć każdego, kto nie posiada obywatelstwa polskiego. Natomiast przepisy ustawy specjalnej jasno wskazują, iż w okresie do dnia 4 marca 2027 r. bieg terminów na załatwienie spraw w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W ocenie organu niniejsza skarga jest bezzasadna gdyż przywołane wyżej regulacje prawne jednoznacznie wskazują na zachowanie terminu którego bieg zawieszony jest do dnia 4 marca 2027 r.

Nawet gdyby przyjąć, że terminy nie są zawieszone, a organ pozostaje w zwłoce, to nie jest ona podyktowana niedochowaniem należytej staranności organu lecz wynika z problemów kadrowych, tj. liczby spraw przypadających na pracownika (w ciągu roku około 850 postępowań rocznie) oraz innych powierzonych mu obowiązków. Ograniczone są również możliwości organizacyjne i lokalowe organu.

Za niezasadne uznał organ dochodzenie przez skarżącego sumy pieniężnej – brak jest dowodów pozwalających na orzeczenie jej we wskazanej wysokości. Nie ma podstaw sądzić, iż skarżący napotyka realne i konkretne trudności życiowe z powodu przedłużonego postępowania. Posiada zezwolenie na pracę wydane przez Wojewodę Świętokrzyskiego z terminem ważności do 5 sierpnia 2028 r. w związku z tym może legalnie pracować.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga okazała się częściowo zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalne wówczas, gdy strona przed wniesieniem skargi wniosła do organu ponaglenie, wyczerpując przysługujący jej środek zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Spełnienie wymogu wyczerpania środków zaskarżenia następuje już w chwili złożenia ponaglenia w organie (por. postanowienia NSA z 8 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2654/13; z 25 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1210/18, dostępne w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak powołane niżej orzeczenia sądów administracyjnych).

W niniejszej sprawie skarżący przed wniesieniem skargi spełnił powyższy wymóg formalny (ponaglenie wniesione 21 kwietnia 2026 r. do Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody Świętokrzyskiego).

W niniejszej sprawie z jej akt wynika, że w momencie wniesienia skargi nie zostało jeszcze zakończone postępowanie administracyjne przed Wojewodą Świętokrzyskim. Ocena tej kwestii ma istotne znaczenie w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19, w której przyjęto, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Terminy do wniesienia skargi, ustalone w art. 53 p.p.s.a. nie mają zastosowania do skargi na bezczynność lub przewlekłość organu (por. postanowienia NSA: z 11 maja 2011 r., I OSK 716/11; z 26 maja 2011 r., I OSK 857/11). Oznacza to, że skarga taka może być skutecznie wniesiona do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcia czynności (por. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2011 r., I FSK 249/10; z 21 czerwca 2017 r., II OSK 853/17; z 10 maja 2018 r., II OSK 895/18; z 3 lipca 2018 r., II OSK 3036/17; z 24 stycznia 2019 r., I GSK 3149/18; z 5 czerwca 2019 r., II OSK 3747/18; z 15 września 2020 r., II OSK 1271/20; z 19 lutego 2021 r., II OSK 2346/20; z 17 marca 2021 r., II OSK 2616/19; uchwały składu 7 sędziów NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19 i z 7 marca 2022 r., II OPS 1/21, opublikowano: ONSAiWSA 2020/6/79 i ONSAiWSA 2022/3/34; por. także: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 7 wyd., Warszawa 2021, Nb 11 do art. 149).

Jak wynika z odpowiedzi na skargę, w uzasadnieniu wniosku o jej oddalenie organ powołał się na aktualną treść art. 100c i 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 337 z późn. zm.; dalej: "ustawa specjalna"). W związku z wynikającym z tych przepisów nierozpoczynaniem biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących między innymi udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy oraz zawieszeniem biegu rozpoczętych terminów na załatwienie takich spraw - Wojewoda Świętokrzyski uznał, że skarga jest bezzasadna, gdyż przywołane regulacje prawne jednoznacznie wskazują na zachowanie terminu, którego bieg zawieszony jest do 4 marca 2027 r., a więc jeszcze nie upłynął.

Odnosząc się do takiego zarzutu, który w istocie sprowadza się do kwestionowania dopuszczalności skargi, należy podzielić ocenę tego stanowiska, że art. 100c i art. 100d ustawy specjalnej odnoszą się do wszystkich cudzoziemców, którzy wnioskują o zalegalizowanie pobytu w oparciu o formy wymienione w tych przepisach.

Przypomnieć należy, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszły w życie przepisy regulujące bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzona ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano art. 100c do ustawy specjalnej. Zgodnie z art. 100c ust. 1 ustawy specjalnej w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej; 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie do ww. ustawy specjalnej - z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r. - został wprowadzony art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw prowadzonych przez wojewodów, do 24 sierpnia 2023r. Kolejnymi zmianami ustawy przedłużono ten termin: do 4 marca 2024 r. (art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2023 r. poz. 1088), potem do 30 czerwca 2024 r. (art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych; Dz. U. z 2024 r. poz. 232), następnie do 30 września 2025 r. (art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. z 2024 r. poz. 854), dalej do 4 marca 2026 r. (art. 10 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa; Dz.U. z 2025 r. poz. 1301), zaś ostatnio do 4 marca 2027 r. (art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2026 r. poz. 203). Przepis art. 100d u.p.o.u. przedłużył więc w istocie obowiązywanie określonych w art. 100c u.p.o.u. zasad biegu terminów załatwiania spraw prowadzonych od 15 kwietnia 2022 r. do 4 marca 2027 r.

Warto jednak zauważyć, że już pierwsza ze wskazanych regulacji budziła kontrowersje w doktrynie i orzecznictwie pod względem zgodności z zasadami państwa prawa. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął jednak, że art. 100d, a wcześniej także 100c ww. ustawy nie naruszają Konstytucji RP, prawa unijnego, w tym Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (dalej: "KPP"), jak również art. 6 i 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (dalej: "EKPCz") (zob. np. wyroki NSA z 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 801/24; z 30 października 2024 r., II OSK 1961/24; z 26 lutego 2025 r., II OSK 1287/24; z 27 lutego 2025 r., II OSK 2470/24; z 2 kwietnia 2025 r., II OSK 2316/24; z 16 kwietnia 2025 r., II OSK 1280/24). Stanowisko to zachowało aktualność do 30 czerwca 2024 r. W aktualnym orzecznictwie odnoszącym się do stanów faktycznych po dniu 30 czerwca 2024 r. przyjmuje się, że ponad dwuletni okres - od dnia 15 kwietnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. należy uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w liczbie tych spraw, powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d ustawy o pomocy). Tym bardziej, że chodzi w tym przypadku o regulację szczególną, która w swoim założeniu miała mieć jedynie epizodyczny charakter (por. wyroki NSA z dnia 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24, II OSK 2498/24, II OSK 2737/24; 28 maja 2025 r., II OSK 2945/24; 12 czerwca 2025 r., II OSK 3096/24; 26 czerwca 2025 r., II OSK 2234/24 i II OSK 2243/24; z 25 sierpnia 2025 r., II OSK 3109/24). W przywołanych wyrokach podkreśla się, że wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne" - dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. Takie rozwiązanie należy zaś ocenić krytycznie nie tylko przez pryzmat art. 45 ust. 1 Konstytucji, lecz również z punktu widzenia konstytucyjnej zasady pewności prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji. I z tych względów przyjmuje się, że nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej, nie mogły stanowić podstawy do kolejnego - czwartego z rzędu - przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy pomocowej po dniu 30 czerwca 2024 r. (wyrok WSA w Łodzi z 20 maja 2026 r., III SAB/Łd 30/26).

Powyższe poglądy, aktualnie już jednolite, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach również podzielił i uwzględnił w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw, odmawiając zastosowania art. 100d ustawy pomocowej, jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Tym samym nie było podstaw do odrzucenia lub oddalenia skargi z tej przyczyny.

Przechodząc do merytorycznej oceny skargi wyjaśnić należy, co w istocie było jej przedmiotem; bezczynność, czy "opieszałość organu w zakresie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy", jak to określił w skardze profesjonalny pełnomocnik skarżącego.

Zatem wyjaśnić należy, że ustawową definicję bezczynności zawiera art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym polega ona na niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Z kolei z przewlekłością mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Zasadniczo pojęcia bezczynności i przewlekłości postępowania są jednolicie rozumiane w orzecznictwie sądowym i nauce prawa oraz korespondują one z ich legalnymi definicjami, zawartymi w k.p.a.

Dokonując wykładni tych ustawowo zdefiniowanych pojęć należy wyjaśnić również trzeba, że bezczynność jest stanem obiektywnie sprawdzalnym, związanym tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Przewlekłość postępowania natomiast to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przewlekłość występuje w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia i bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.). Bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. - zachodzi wówczas, gdy terminy ustawowe oraz wskazane przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, zaś przewlekłość występuje wtedy, gdy terminy ustawowe oraz wskazane na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. jeszcze nie upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, mimo że z uwagi na swój charakter mogła być już załatwiona. Przewlekłość obejmuje zatem przypadki, w których formalnie nie dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy (np. w związku z zastosowaniem art. 36 § 1 k.p.a.), ale organ załatwia sprawę dłużej niż powinien w świetle zasady szybkości postępowania. Dla samego stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia, z jakich powodów akt nie został wydany, ponieważ bezczynność jest stanem faktycznym. Okoliczności takie jak braki kadrowe, duży wpływ spraw, trudności organizacyjne, a nawet ciężka choroba orzecznika rozpatrującego sprawę, pozostają bez wpływu na sam fakt zaistnienia bezczynności. Tego typu czynniki obiektywne (lub subiektywne po stronie urzędników) organ może podnosić jedynie w kontekście oceny, czy bezczynność miała charakter "rażącego naruszenia prawa", a nie na etapie ustalania, czy organ w ogóle popadł w zwłokę (por. wyroki WSA w Poznaniu z 8 października 2025 r., IV SAB/Po 171/25 i z 7 maja 2026 r., II SAB/Po 58/26).

W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że w sytuacji, gdy organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w prawnie wyznaczonych terminach, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, mamy do czynienia z bezczynnością organu. Natomiast pod pojęciem przewlekłego prowadzenia postępowania należy rozumieć sytuację działania przez organ w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że tylko formalnie organ nie jest bezczynny (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 69 - 70). Przewlekłością postępowania będzie również mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (zob. J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 238). Przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12, dostępny w CBOSA). Stan "bezczynności organu" od "przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ" różni się tym, że o ile w pierwszym przypadku dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy poprzez to, że organ zasadniczo nie podejmuje żadnych istotnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy, o tyle w drugim przypadku - organ nie podejmuje skutecznych działań na podstawie przepisów k.p.a., przez co nie dochodzi do wydania rozstrzygnięcia (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2011 r., str. 70).

Dokonując rozgraniczenia zakresu pojęć bezczynności i przewlekłości postępowania, należy zauważyć również, że złożona skarga dotyczy zarówno bezczynności, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania (określonego w skardze jako "opieszałość organu w zakresie rozpoznania wniosku").

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że podnoszenie w jednej skardze zarzutu bezczynności oraz przewlekłości postępowania nie powinno być traktowane jako skumulowanie dwóch skarg, o ile kwestionowana jest terminowość i sprawność działania organu w tej samej sprawie administracyjnej. Objęcie jedną skargą obu form opieszałości organu inicjuje bowiem jedną sprawę sądowoadministracyjną. Pozostaje to w związku z zasadą, że przedmiotem zaskarżenia może być tylko jedna decyzja lub inny akt, którego legalność badana jest przez sąd administracyjny (zob. wyrok NSA z 20 kwietnia 2017 r., II OSK 255/16). W związku z tym przyjmuje się, że w przypadku wniesienia tego rodzaju skargi, sąd ma obowiązek zbadać ją zarówno w aspekcie bezczynności, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy. Sąd rozstrzyga następnie, która z tych form występuje w sprawie, bądź też może stwierdzić, że występują one jednocześnie (por. wyrok WSA w Krakowie z 10 kwietnia 2026 r., II SAB/Kr 49/26).

W ocenie sądu analiza prowadzonego postępowania pozwalała na postawienie organowi skutecznego zarzutu bezczynności.

O takiej ocenie przesądzało to, że sprawa nie została załatwiona w terminie 60 dni określonym w przepisie szczególnym (art. 112a ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1079; dalej: "ustawa o cudzoziemcach"), ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. W toku całego postępowania bowiem, Wojewoda Świętokrzyski ani razu nie skorzystał z możliwości przedłużenia terminu załatwienia sprawy wskazanego w tym przepisie, choć jest to warunkiem uniknięcia zarzutu bezczynności wynikającym z ustawowej definicji tego pojęcia zawartej w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.

Nie chroni też organu przed zarzutem bezczynności norma art. 35 § 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1045 i 1841), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Analiza stanu faktycznego sprawy pokazuje bowiem, że wskazane w tym przepisie zdarzenia nie miały miejsca. Aby to ocenić, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. W myśl art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych, lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.

Przy czym z ww. przepisu wynika, że bieg terminu na załatwienie sprawy przez organ rozpoczyna się dopiero po wystąpieniu ostatniego z wymienionych w nim zdarzeń, tj. upraszczając, od momentu skompletowania wniosku poprawnego pod względem formalnym.

W tym miejscu wskazać należy, że sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie każde przekroczenie przez organ wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności. Konieczne jest tutaj poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (por. np. wyroki NSA z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11; z 24 lipca 2018 r., II OSK 3021/17). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ powinien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W nawiązaniu do poglądu wyrażonego w skardze i wcześniej wyrażonej już oceny co do stosowania art. 100c i art. 100d ustawy specjalnej sąd zauważa dalej, że w ostatnim czasie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się jednolity pogląd, w myśl którego przepisy art. 100c i art. 100d ustawy specjalnej mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko przybyłych na terytorium Polski w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie (por.m.in. wyroki NSA: z 5 czerwca 2023 r., II OSK 2059/22; z 4 lipca 2023 r., II OSK 2421/22; z 10 sierpnia 2023 r., II OSK 2521/22, z 13 lutego 2024 r., II OSK 2362/23, z 25 lipca 2024 r., OSK 206/24, z 23 października 2024 r., II OSK 1301/24). NSA wskazał, że przywołane przepisy stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie. W orzeczeniach tych wskazano, że szerokie rozumienie pojęcia "cudzoziemiec" jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczą przepisy art. 100c i art. 100d specustawy. Znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną - np. zezwolenia na pobyt stały czy cofnięcia posiadanych już zezwoleń. Zauważyć trzeba, że w odniesieniu do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE jednym z warunków udzielenia takiego zezwolenia jest - zgodnie z art. 211 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach - legalny i nieprzerwany pobyt na terytorium RP co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Jeśli zatem przyjąć, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy specjalnej dotyczą wyłącznie osób przybyłych do Polski w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie, to żadna z tych osób nie byłaby uprawniona do skutecznego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Objęcie zakresem unormowań art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy specjalnej tych cudzoziemców, którzy z natury rzeczy nie mogą być osobami, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, świadczy o jasnym zamiarze ustawodawcy objęcia zakresem także art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a nie tylko osób przybyłych na terytorium RP w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie, ale wszystkich cudzoziemców ubiegających się o udzielenie zezwolenia na pobyt, zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu.

Podzielając takie poglądy w okolicznościach niniejszej sprawy należało przyjąć, że miały w niej zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

W dalszym ciągu należy wyjaśnić, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Istotne jest również w kontekście rozpoznawanej sprawy, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne niż wymienione w k.p.a. terminy rozpoznania sprawy przez właściwe organy administracji publicznej. Takim przepisem jest art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni.

W niniejszej sprawie, jak wynika z przedstawionych sądowi akt, wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do Wojewody Świętokrzyskiego 19 września 2025 r. (piątek) o godz. 17:35. Następnie 22 września 2025 r. (poniedziałek) skarżący został sprawdzony w wykazie cudzoziemców i jego wniosek został wprowadzony do systemu rejestracji pobytu cudzoziemców. Pismem z 7 października 2025 r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił braki formalne wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Pismem z 9 października 2025 r. organ wezwał stronę do stawienia się w siedzibie organu, przy czym termin stawiennictwa wyznaczył na 6 lutego 2026 r., a więc blisko 4 miesiące później. W wyznaczonym terminie cudzoziemiec stawił się na wezwanie organu i uzupełnił pozostałe braki wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (pobrano jego linie papilarne i uzupełniono brakujące dane). Po upływie kolejnych miesięcy, bo dopiero pismem z 18 maja 2026 r., Wojewoda Świętokrzyski zawiadomił pełnomocnika skarżącego o wszczęciu postępowania. Z metryki sprawy wynika, że w tym samym dniu wniosek został przekazany do opiniowania do służb: ABW, Straży Granicznej i Policji. Na marginesie, dokonanie sporządzenia i wysłania pism do strony i organów (ABW, Straży Granicznej i Policji) wynika jedynie z metryki sprawy.

Od tej daty organ nie podjął żadnych czynności. Mimo ponaglenia złożonego przez pełnomocnika skarżącego w dniu 21 kwietnia 2026 r. na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz złożenia w dniu 4 maja 2026 r. rozpatrywanej obecnie skargi, wniosek M. M. o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy - w dalszym ciągu nie został załatwiony.

Oceniając taki sposób procedowania należy zauważyć, że treść art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach nie oznacza, że do czasu wystąpienia jednego ze zdarzeń wymienionych w tym przepisie, organ zwolniony jest z obowiązku procedowania w przedmiocie wniosku i nie wiążą go jakiekolwiek terminy załatwienia sprawy. Podkreślić należy, że w myśl art. 12 § 1 i 2 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Powołane przepisy wyznaczają zasadę ogólną szybkości postępowania i znajdują zastosowanie, ilekroć sprawa rozpatrywana jest przez organ w indywidualnym postępowaniu administracyjnym. Trzeba więc przyjąć, że do czasu wystąpienia zdarzenia wymienionego w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach organ zobligowany jest do niezwłocznego procedowania na zasadach ogólnych, określonych w art. 12 § 1 i 2 w zw. z art. 35 k.p.a. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 15 lipca 2026 r., IV SAB/Wr 1040/25).

Choć zastosowanie określonego w art. 112a ustawy o cudzoziemcach przedłużonego do 60 dni terminu na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy uzależnione jest między innymi od tego, czy cudzoziemiec złożył w urzędzie wojewódzkim wniosek, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, to jednak nawet w świetle tej regulacji organ nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 k.p.a. Dopiero bowiem od dnia złożenia wniosku niezawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków, rozpoczyna bieg szczególny termin wskazany w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (por. wyrok WSA w Gliwicach z 24 maja 2024 r., III SAB/Gl 28/24). Tymczasem z metryki sprawy wynika, że weryfikacji dokumentów dokonano 18 maja 2026 r. Akta sprawy wskazują, że pierwszą reakcją organu na złożony wniosek było wezwanie do osobistego stawiennictwa z terminem wyznaczonym na dzień 6 lutego 2026 r., a następnie zawiadomienie pismem z 18 maja 2026 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego, co świetle art. 61 § 3a k.p.a. jest działaniem nieprawidłowym. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu datą wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesione drogą elektroniczną jest dzień wystawienia dowodu otrzymania, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych.

Ponadto, w wyniku uzupełnienia przez pełnomocnika skarżącego braków formalnych wniosku przy piśmie z 7 października 2025 r. oraz w czasie osobistego stawiennictwa strony w Świętokrzyskim Urzędzie Wojewódzkim w dniu 6 lutego 2026 r., dla organu otworzył się przewidziany w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach 60-dniowy termin do wydania w sprawie decyzji. Mimo upływu tego terminu Wojewoda Świętokrzyski nie załatwił sprawy i stan ten trwał aż do dnia rozstrzygania sprawy przez WSA w Kielcach. Organ nie zawiadomił również w tym czasie strony w trybie art. 36 k.p.a. o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie podał przyczyny zwłoki, nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, ani nie pouczył o prawie do wniesienia ponaglenia, choć ten obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Stwierdzić zatem należy, że w kontrolowanej sprawie doszło do bezczynności organu.

W związku z tym, że do dnia rozpatrzenia sprawy sąd nie powziął informacji o wydaniu żądanego aktu, należało zobowiązać organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego z 11 września 2025 r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku, o czym sąd orzekł w punkcie I wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Jednocześnie, działając na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w punkcie II wyroku sąd nie stwierdził, aby bezczynność Wojewody Świętokrzyskiego nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest bowiem postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i powinno być interpretowane ściśle. Pojęcie "rażące" znaczy tyle, co "szczególnie jaskrawe", "ponad miarę". Ocena, czy mamy do czynienia z rażącą postacią bezczynności powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami sprawy rozpatrywanej indywidualnie. W niniejszej sprawie zwłoka organu w załatwieniu sprawy nie wyniknęła z celowego unikania jej załatwienia, lecz błędnego przekonania, że znajdują do niej zastosowanie art. 100c i 100d ustawy specjalnej, tzn. że bieg terminu na jej załatwienie zostaje zawieszony do 4 marca 2027 r., przemawiały za stwierdzeniem braku rażącego charakteru naruszenia prawa.

Ponadto sąd wziął pod uwagę znane z urzędu okoliczności związane z istotnie zwiększoną liczbą wpływających wniosków cudzoziemców oraz uwarunkowania organizacyjno-kadrowe organu, na które powołał się również organ w odpowiedzi na skargę. Nie mogły one wprawdzie usprawiedliwiać zaistniałej zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdyż są to okoliczności leżące po stronie administracji publicznej, jednakże należy je uwzględniać przy ocenie, czy stwierdzona zwłoka w załatwieniu sprawy naruszała prawo w stopniu rażącym - co też sąd w niniejszej sprawie uczynił.

Sąd na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej.

Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej, przy czym dotyczy to szczególnie drastycznych przypadków (wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r., I OSK 1662/16). Stwierdzenie bezczynności organu w niniejszej sprawie stanowiło wystarczający środek dyscyplinujący, a tym samym nie zachodziła potrzeba zastosowania innych instrumentów przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a. Wprawdzie skarżący wskazał w skardze, że w związku z bezczynnością organu, miał mieć problemy z utrzymywaniem więzi rodzinnych, a stan niepewności rodzi u niego dyskomfort, jednak w świetle okoliczności sprawy należy mieć na uwadze, że stan niepewności prawnej niewątpliwie jest dyskomfortowy, jednakże skarżący nie wykazał żadnych konkretnych i wymiernych szkód oraz krzywd, które spowodowała stwierdzona bezczynność. Ponadto, jak to trafnie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, pobyt skarżącego w Polsce przez cały okres postępowania był legalny. Brak zatem było podstaw do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej. Środki prawne z art. 149 § 2 p.p.s.a. powinny być stosowane w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23 lipca 2021 r., I SAB/Po 29/20; wyrok WSA w Gliwicach z 24 maja 2024 r., III SAB/Gl 28/24). Taki naganny przypadek zwłoki organu nie miał miejsca w rozpoznawanej sprawie z przyczyn opisanych powyżej.

Z tych względów sąd w punkcie III wyroku we wskazanym zakresie skargę oddalił.

Na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w punkcie IV wyroku. Na kwotę tę złożył się cały uiszczony wpis sądowy od skargi (100 zł), opłata skarbowa od dokumentu udzielonego pełnomocnictwa (17 zł) oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia reprezentującego skarżącego radcy prawnego, zgodnie z treścią § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (obecnie t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 118). Określając wysokość wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika sąd uwzględnił stopień zawiłości sprawy, nakład pracy pełnomocnika, przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym oraz długotrwałość postępowania. Skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie była jedną z kilku skarg wniesionych przez tego samego pełnomocnika na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach o wydanie zezwoleń na pobyt czasowy cudzoziemca. Wywiedzenie skarg i reprezentowanie skarżącego w sprawach o podobnym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną, nie uzasadniało, w ocenie sądu, zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości.