II SAB/Gl 90/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi Z. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy O. w przedmiocie rozpoznania wniosku o naruszeniu stosunków wodnych 1. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązuje organ do wydania rozstrzygnięcia w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt sprawy; 4. zasądza od Wójta Gminy O. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z dnia 8 października 2021 r. Z. B. (dalej: "Strona", "Skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy O. (dalej: "organ") w sprawie rozpoznania wniosku o nakazanie sąsiadowi przywrócenia stanu poprzedniego, wnosząc o: stwierdzenie przewlekłego prowadzenia sprawy przez Wójta Gminy O. i niezałatwienia sprawy w terminie, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że pismem z dnia 23 marca 2021 r. zwrócił się do Wójta Gminy O. z wnioskiem o nakazanie sąsiadowi przywrócenia stanu poprzedniego poprzez uporządkowanie, wyrównanie, obsianie trawą i wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom z uwagi na zmianę stosunków wodnych. Pismem z dnia 23 kwietnia 2021 r. organ nie poinformował o niezałatwieniu sprawy w terminie, o prawie do wniesienia ponaglenia i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Następnie pismem z dnia 5 maja 2021 r. Skarżący wniósł ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, które w dniu 28 maja 2021 r. stwierdziło dopuszczenie się przez organ bezczynności w przedmiotowej sprawie oraz wyznaczyło dodatkowy termin do załatwienia sprawy do dnia 2 lipca 2021 r. Pismem z dnia 18 czerwca 2021 r. zawiadomiono Skarżącego o wszczęciu postępowania i powiadomiono o terminie oględzin nieruchomości wyznaczonym na dzień [...] Oględziny dokonano [...] stwierdzając widoczne podniesienie terenu i podmokłość terenu. Pismem z dnia 18 czerwca 2021 r. wyznaczono nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 sierpnia 2021 r. z pouczeniem o prawie do wniesienia ponaglenia. Do dnia wniesienia skargi Skarżący nie otrzymał żadnej informacji dotyczącej niniejszej sprawy. Zdaniem Skarżącego ponaglenie nie przyniosło oczekiwanych rezultatów, co prowadzi do wniosku o przewlekłym prowadzeniu postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy O. wniósł o jej oddalenie oraz odstąpienie zasądzenia na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ wskazał, że wniosek o nakazanie sąsiadowi przywrócenia stanu poprzedniego został złożony dnia 29 marca 2021 r. dotyczył zmiany stosunków wodnych i zdewastowania terenu działki oznaczonej numerem 1 w T. Dalej wyjaśnił, że pismem z dnia [...] nr [...] organ poinformował, że Gmina O. podjęła czynności zmierzające do nabycia nieruchomości sąsiedniej i że czynności zmierzające do właściwego rozwiązania sprawy zostaną podjęte po przeniesieniu prawa własności nieruchomości na rzecz Gminy O. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach na skutek ponaglenia Skarżącego z dnia 10 maja 2021 r. wyznaczyło nowy termin załatwienia sprawy na dzień 2 lipca 2021. Pismem z dnia 18 czerwca 2021 r. organ zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania i wyznaczył termin oględzin na dzień 30 czerwca 2021 r., w którym w obecności Strony przeprowadzono wizję w terenie, a odrębnym pismem z dnia 18 czerwca 2021 r. wezwano Stronę o przedłożenie dokumentu potwierdzającego własność przedmiotowej nieruchomości oraz zawiadomiono o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do 31 sierpnia 2021 r. Następnie w dniu 11 października 2021 r. złożona została skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania. W ocenie organu skarga pozostaje bezzasadna, ponieważ organ podjął już czynności zmierzające do załatwienia sprawy, w tym uznał niezbędność przeprowadzenia opinii rzeczoznawcy w zakresie naruszenia stosunków wodnych celem ustalenia stanu faktycznego i ustalił, że okres przygotowania wskazanej dokumentacji wynosi dwa miesiące, jednak mający zrealizować opinię podmiot wycofał się w fazie wstępnej. Zdaniem organu, na dzień złożenia skargi, organ nie znajduje się w bezczynności, bowiem kontynuowane są ustalenia zmierzające do wyłonienia rzeczoznawcy, pozostające na etapie wstępnej zgody. Organ wskazał na trudności związane z wyłonieniem podmiotu mogącego wykonać operat, co stało się przyczyną przeoczenia czynności formalnej związanej z zawiadomieniem o przedłużeniu postępowania. Powyższe w ocenie organu przekonuje, że nie jest możliwe skuteczne zakończenie postępowania do końca 2021 r.

Z akt administracyjnych sprawy wynika następujący tok postępowania:

- Skarżący wnioskiem z dnia 29 marca 2021 r. wystąpił o nakazanie sąsiadowi przywrócenia stanu poprzedniego, w treści wniosku wskazał, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w T. stał się właścicielem działki nr 1 położonej w T. przy ul. Zgody. Podczas oględzin w dniu[...] . stwierdzono zmianę stosunków wodnych. Dalej powołał treść art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. z 2017 r., poz. 1121) podnosząc, że działania na gruntach sąsiednich polegają na złożeniu na działce odpadów budowalnych, elementów betonowych, kamieni, gliny, co spowodowało podniesienie terenu o około 60cm doprowadzając do zaprzestania swobodnego odprowadzenia wody, zalewania działki 1 i tworzenia rozlewisk wodnych, powyższe stało się przyczyną żądania nakazania właścicielowi przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom. Skarżący zażądał także uporządkowania, wyrównania, obsiania trawą i przywrócenia do użyteczności rolniczej działki 1 (trwały użytek zielony). Do wniosku przedłożył mapę, dokumentację fotograficzną terenu według stanu na dzień 27 marca 2021 r oraz stanu pierwotnego (karta nr 1-13 akt administracyjnych),

- pismem z dnia 23 kwietnia 2021 r. (doręczono Stronie w dniu 5 maja 2021 r. nr [...] Wójt Gminy O. poinformował Stronę, że Gmina O. zamierza nabyć nieruchomość graniczącą z przedmiotową działką, prosząc o wstrzymanie się Strony ze wszczęciem procedury nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego do momentu załatwienia formalności związanych z nabyciem (kart nr 14 akt administracyjnych),

- pismem z dnia 5 maja 2021 r. (wpływ do organu w dniu 10 maja 2021 r.) Skarżący działając na podstawie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735

z późn. zm., dalej: "k.p.a.") wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach za pośrednictwem Wójta Gminy O. z ponagleniem w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 i 36 § 1 k.p.a. ani w terminie przewidzianym w przepisach szczególnych, wnosząc o: zarządzenie wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie, wskazanie że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, pociągnięcie do odpowiedzialności osoby, z winy której sprawa nie została załatwiona w terminie w sytuacji rażącego naruszenia prawa, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie siedmiu dni od dnia uwzględnienia ponaglenia, podjęte środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości, podkreślając że Wójt Gminy O. nie rozpoznał wniosku z dnia 29 marca 2021 r. w terminie ustawowym określonym w art. 35 § 3 k.p.a. ani w art. 36 k.p.a. (karta nr 16-17 akt administracyjnych),

- pismem z dnia 17 maja 2021 r. w trybie art. 37 § 4 k.p.a. ponaglenie zostało przekazane przez organ do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wraz z wyjaśnieniem, że czynności zmierzające do właściwego rozwiązania sprawy zostaną podjęte po przeniesieniu prawa nieruchomości na rzecz Gminy O. (karta nr 18 akt administracyjnych),

- Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium") w oparciu o art. 37 k.p.a. oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. z 2018 r., poz. 570) postanowieniem z dnia [...] nr [...] w pkt 1 wskazało, że organ I instancji dopuścił się bezczynności, w pkt 2 wyznaczyło dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 2 lipca 2021 r., w pkt 3 zarządziło ustalenie przez organ osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie i podjęcia środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwienia spraw w przyszłości, w pkt 4 stwierdziło, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło podjęte w sprawie czynności, następnie przywołało treść art. 35, art. 36 i art. 37 k.p.a. oraz w powołaniu na literaturę przedmiotu wyjaśniło na czym polega instytucja ponaglenia, stwierdzenia bezczynności organu oraz rozumienia zwrotu "niezałatwienia sprawy w terminie". Następnie po analizie akt ustalono stan faktyczny sprawy stwierdzając, że do dnia wydania postanowienia przez Kolegium organ I instancji nie zakończył postępowania w sprawie rozstrzygnięciem merytorycznym lub formalnym, zatem pozostaje w bezczynności, ponadto nie poinformował Strony zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie wskazał przyczyn zwłoki ani też nowego terminu załatwienia sprawy, a także nie pouczył o prawie do wniesienia ponaglenia. Sprawa nadal oczekuje na załatwienie przez organ pierwszej instancji, w rezultacie organ pozostaje bezczynny przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do definicji "rażącego naruszenia prawa" Kolegium przywołało orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśniając, że organ nie był całkowicie bezczynny, podjął bowiem czynności mające na celu wyjaśnienie sprawy, a jedynie stan całkowitej bezczynności czy też nadmiernej nieuzasadnionej przewlekłości uznać można za rażące naruszenie prawa (kart nr 21-24 akt administracyjnych),

- pismem z dnia 18 czerwca 2021 r. (doręczonym Stronie w dniu 6 lipca 2021 r.) Wójt Gminy O. na podstawie art. 61 k.p.a. oraz art. 234 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. z 2020 r., poz. 310 z późn. zm.) zawiadomił o wszczęciu postępowania dotyczącego naruszenia stanu wody na działce nr 1 oraz wyznaczył termin oględzin na dzień 30 czerwca 2021 r. (karta nr 25 akt administracyjnych), oraz odrębnym pismem z dnia 18 czerwca 2021 r. (doręczonym Stronie 24 czerwca 2021 r.) na podstawie art. 36 k.p.a. zawiadomił, że sprawa nie może być załatwiona w terminie do dnia 2 lipca 2021 r. określonym przez Kolegium, wskazując tego przyczyny, wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 sierpnia 2021 r., pouczył o prawie złożenia ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a., a także zobowiązał do przedłożenia postanowienia Sadu Rejonowego w T. powołanego w treści wniosku (karta nr 37 akt administracyjnych),

- w dniu 30 czerwca 2021 w obecności Skarżącego przeprowadzono oględziny nieruchomości nr 1 położonej w T. przy ul. Zgody ustalając m.in. widoczne podniesienie terenu na działkach sąsiednich 2, 1, 3 około 60-70 cm, (protokół oględzin nieruchomości z dnia[...] . wraz z dokumentacją fotograficzną, karty nr 28-36 akt administracyjnych),

- pismem z dnia 16 lipca 2021 r. Skarżący przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego w T. Wydział [...] z dnia [...] sygn. [...] w przedmiocie przysądzenia własności nieruchomości,

- pismem w formie elektronicznej wskazano koszt oraz termin sporządzenia opinii przez biegłą I. D. (wyciąg z poczty elektronicznej z dnia 12 sierpnia 2021 r., karta nr 41 akt administracyjnych), następnie zgodnie z treścią notatki służbowej z dnia 23 września 2021 r. potwierdzono wycofanie się biegłej I. D. ze wstępnych ustaleń dotyczących sporządzenia dla gminy opinii hydrologicznej (karta nr 42 akt administracyjnych),

- pismem z dnia 8 października 2021 r. (data nadania przesyłką poleconą w placówce pocztowej) Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy O. w sprawie rozpoznania wniosku o nakazanie sąsiadowi przywrócenia stanu poprzedniego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z

art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a. stosownie do którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:

1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność),

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Ponaglenie wnosi się: do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony. Skarga wniesiona do sądu administracyjnego została poprzedzona ponagleniem. Skarżący wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach za pośrednictwem Wójta Gminy O. ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a. datowane na 5 maja 2021 r. (wpływ do organu 10 maja 2021 r.). Skarga jest zatem dopuszczalna.

Jak wynika z treści art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności,

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Zaakcentowania w tym miejscu wymaga zasada szybkości postępowania zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy spoczywa na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Natomiast stosownie do regulacji art. 35 k.p.a., określającej terminy załatwiania spraw administracyjnych, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki - art. 35 § 1 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania - art. 35 § 3 k.p.a. Ustawodawca przewidział przy tym ewentualną sytuację niezałatwienia sprawy w terminie, nakładając na organ administracji publicznej na mocy art. 36 § 1 k.p.a. obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia.

Przeprowadzone w niniejszym postępowaniu na skutek wniesionej skargi badanie czy organ dokonał czynności w zakreślonych przez przepisy ramach czasowych, prowadzi do niewątpliwego wniosku, że organ prowadził postępowanie dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy. Wniosek Strony w przedmiocie nakazania sąsiadowi przywrócenia stanu poprzedniego wpłynął do organu dnia 29 marca 2021 r. Dopiero pismem z dnia 23 kwietnia 2021 r. (doręczono Stronie w dniu [...] nr [...] organ poinformował Stronę, że Gmina O. zamierza nabyć nieruchomość graniczącą z przedmiotową działką, prosząc o wstrzymanie się Strony ze wszczęciem procedury nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego do momentu załatwienia formalności związanych z nabyciem (kart nr 14 akt administracyjnych). W okresie od dnia 29 marca 2021 r. do dnia 23 kwietnia 2021 r. w sprawie nie zostały podjęte jakiekolwiek czynności. Natomiast pismem z dnia 5 maja 2021 r. (wpływ do organu w dniu 10 maja 2021 r.) Skarżący działając na podstawie art. 37 k.p.a. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach za pośrednictwem organu z ponagleniem w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 i 36 § 1 k.p.a. ani w terminie przewidzianym w przepisach szczególnych (karta nr 16-17 akt administracyjnych), na skutek czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia [...] nr [...] : w pkt 1 wskazało, że organ I instancji dopuścił się bezczynności, w pkt 2 wyznaczyło dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 2 lipca 2021 r., w pkt 3 zarządziło ustalenie przez organ osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie i podjęcia środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwienia spraw w przyszłości, w pkt 4 stwierdziło, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (kart nr 21-24 akt administracyjnych). Na dezaprobatę w tym zakresie zasługuje bierna postawa organu: w okresie od 29 marca 2021 r. do pism z dnia 18 czerwca 2021 r. organ wyłącznie poinformował Stronę pismem z dnia 23 kwietnia 2021 r. (doręczono Stronie w dniu 5 maja 2021 r.) nr [...] że Gmina O. zamierza nabyć nieruchomość graniczącą z przedmiotową działką (kart nr 14 akt administracyjnych), natomiast dopiero pismem z dnia 18 czerwca 2021 r. doręczonym Stronie w dniu 6 lipca 2021 r.) zawiadomił o wszczęciu postępowania dotyczącego naruszenia stanu wody na działce nr 1 oraz wyznaczył termin oględzin na dzień [...] (karta nr 25 akt administracyjnych), oraz odrębnym pismem z dnia 18 czerwca 2021 r. (doręczonym Stronie 24 czerwca 2021 r.) na podstawie art. 36 k.p.a. zawiadomił, że sprawa nie może być załatwiona w terminie do dnia 2 lipca 2021 r. określonym przez Kolegium, wskazując tego przyczyny, wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 sierpnia 2021 r., a także pouczył o prawie złożenia ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. a także zobowiązał do przedłożenia postanowienia Sądu Rejonowego w T. powołanego w treści wniosku (karta nr 75 akt administracyjnych).

Niezależnie od kwestii, że Skarżący nie widniał jako właściciel w ewidencji gruntów, co stało się przyczyną wezwania Strony o przedłożenie dokumentu potwierdzającego własność przedmiotowej nieruchomości, należy uwzględnić, że zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, datę wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesione drogą elektroniczną reguluje natomiast art. 61 § 3a k.p.a. W przypadku Skarżącego wniosek wpłynął do organu w dniu 29 marca 2021 r., zatem właśnie ten dzień uważa się za dzień wszczęcia jako dzień doręczenia żądania do organu. W przypadku, gdy wniosek zawierałby braki organ winien wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania – art. 64 § 2 k.p.a., a dniem wszczęcia postępowania pozostanie dzień złożenia wniosku do organu, nie zaś dzień uzupełnienia braków na żądanie organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 lipca 2021 r., III SAB/Łd 3/21, Lex nr 3212716, M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021). Jednocześnie będzie to początek biegu terminu do załatwienia sprawy przez organ, o którym mowa w art. 35 k.p.a. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu w przypadku określonym w art. 64 § 2 organ zobowiązany jest do wezwania wnoszącego w celu usunięcia określonego braku w terminie nie krótszym niż 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie braku w terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Jeżeli brak zostanie konwalidowany, przyjmuje się fikcję, że podanie nie było dotknięte brakiem od chwili wniesienia. Oznacza to, że datą wszczęcia postępowania w przypadku, gdy żądanie załatwienia sprawy zawiera braki formalne, będzie dzień wniesienia podania, a nie dzień uzupełnienia jego braków (A. Skóra, P. Kardasz w: M. Karpiuk (red.), P. Krzykowski (red.), A. Skóra (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2020).

Ponadto, jak wynika z przedłożonych do sprawy akt administracyjnych, w okresie od dnia przeprowadzenia oględzin w dniu[...] . organ dopiero w dniu 12 sierpnia 2021 r. zwrócił się o do biegłej o wskazanie terminu oraz kosztów związanych z wykonaniem opinii hydrologicznej, jednocześnie pomimo uzyskania w tym samym dniu odpowiedzi biegłej o przybliżonym terminie wykonania - około dwóch miesięcy (wyciąg z poczty elektronicznej z dnia 12 sierpnia 2021 r. w przedmiocie kosztu oraz terminu sporządzenia opinii przez biegłego I. D., karta nr 41 akt administracyjnych) nie zawiadomił o tym Strony. Następnie pomimo wyznaczonego uprzednio (pismem z dnia 18 czerwca 2021 r.) nowego terminu załatwienia sprawy do 31 sierpnia 2021 r. ponownie nie dotrzymał terminu i nie poinformował o przyczynach i wyznaczeniu nowego terminu, mimo że na dzień 31 sierpnia 2021 r. posiadał informację o możliwym terminie realizacji opinii hydrologicznej (organ przyznał w treści odpowiedzi na skargę "przeoczenie czynności formalnej polegającej na zawiadomieniu o przedłużeniu postępowania", str. 3). W okresie od 23 sierpnia 2021 r. tj. od powzięcia przez organ informacji o wycofaniu się przez biegłą ze wstępnych ustaleń dotyczących sporządzenia dla gminy opinii hydrologicznej (notatka służbowa z dnia 23 września 2021 r., karta nr 42 akt administracyjnych), do dnia orzekania w niniejszej sprawie, brak informacji o podjęciu dalszych kroków w sprawie.

Sąd nie miał zatem wątpliwości co do tego, że organ prowadzi postępowanie dłużej niż to jest niezbędne do załatwienia sprawy, a także przekroczył terminy załatwienia sprawy administracyjnej, naruszając tym zasady określone w art. 12 § 1 k.p.a. Organ nie zachował zasady koncentracji materiału i szybkości postępowania. Jednakże uwzględniając wskazane podstawy prawne, ramy czasowe podejmowania decyzji administracyjnych, oraz przedmiot postępowania – skargę na "przewlekłe" prowadzenie postępowania, Sąd doszedł do przekonania, że organ bez żadnej wątpliwości dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, która w ocenie Sądu nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa. Kwalifikowana forma przewlekłości, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, powinna "być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19, Lex nr 2721436, podobnie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2021 r., I FSK 644/21, Lex nr 3218891), oznacza bowiem "wadliwość działania organu administracji o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2021 r., II OSK 2155/20, Lex nr 3195509). Sąd nie dopatrzył się przesłanek warunkujących taka ocenę.

Sąd zauważa w tym miejscu, uwzględniając skutki prawne przysądzenia własności wynikające z treści przepisu art. 999 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, tekst jedn. z 2021 r., poz. 1805 z późn. zm., dalej: "k.p.c.", brak w aktach sprawy stwierdzenia prawomocności postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] w sprawie o sygn.[...]). Jak wynika z przedłożonego przez Skarżącego postanowienia Sądu Rejonowego w T. [...] z dnia [...] sygn.[...]– przysądzono własność nieruchomości położonej w T. stanowiącej działkę ewidencyjną o nr 1 dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą nr [...] będącą przedmiotem przetargu przed Sądem Rejonowym w T. w dniu [...] na rzecz Z. B. Zgodnie natomiast z treścią art. 999 § 1 zd. 1 k.p.c. prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów. "Podstawowym skutkiem postanowienia o przysądzeniu własności jest przeniesienie własności nieruchomości na nabywcę. Nabywca staje się więc właścicielem nieruchomości z dniem uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności." (T. Wiśniewski (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom IV, Lex el. 2021). Uwzględniając natomiast że w/w postanowienie jest zaskarżalne (art. 998 § 2 k.p.c.), zatem organ powinien ustalić jego prawomocność, celem dalszego ustalenia czy wniosek został złożony przez osobę będącą stroną w przedmiotowym postępowaniu, mającą na dzień jego złożenia interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Należy przy tym zauważyć, że Skarżący brał udział w czynności oględzin w dniu [...] w sytuacji gdy w tym właśnie dniu dopiero zostało wydane przywołane wyżej postanowienie Sądu Rejonowego w T.

Na dzień orzekania brak informacji, aby organ wydał decyzję w sprawie. W rezultacie zasadne stało się zobowiązanie organu do rozpoznania sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt sprawy, przy uwzględnieniu konieczności poczynienia ustaleń w zakresie posiadania przez Skarżącego przymiotu strony oraz podjęcia odpowiedniego rozstrzygnięcia.

Skarżący nie wnioskował o wymierzenie organowi grzywny lub przyznaniu od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd podkreśla, że wskazane środki mają charakter fakultatywny a ich stosowanie pozostawiono uznaniu sądu. W tej sytuacji ocenie podlegają konkretne okoliczności danej sprawy, natomiast w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się przyczyn by w okolicznościach niniejszej sprawy działać w tym przedmiocie z urzędu.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 100 zł, tj. uiszczony przez Skarżącego wpis sądowy (wynikający z § 2 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn.: Dz. U. z 2021, poz. 535),

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na mocy art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3, § 1a, § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku,