II SAB/Gl 181/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2026 r. sprawy ze skargi I. F. (I. F.) na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej 1. zobowiązuje Wojewodę Śląskiego do wydania aktu w sprawie w terminie 60 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skarżący I.F. – reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym - złożył skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. W skardze wniósł o; - 1) zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; - 2) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego w podwójnej wysokości. Podniósł zarzut naruszenia przez Wojewodę art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu 18 października 2024 r. złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Natomiast 6 listopada 2024 r. wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem organu I instancji. Dodał, że do dnia wniesienia skargi organ nie rozpoznał wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Następnie podniósł, że organ nie ma podstaw do stosowania przepisów art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 337, zwanej dalej u.o.p. lub ustawą z dnia 12 marca 2022 r.), we wszystkich postępowaniach o wydanie zezwoleń pobytowych, gdyż przepisy te odnoszą się wyłącznie do spraw, których przedmiotowo i podmiotowo ustawa ta dotyczy.

Wskazał, że wstrzymanie biegu terminów załatwienia spraw może dotyczyć wyłącznie spraw udzielenia zezwolenia osobom, wymienionym w art. 1 tej ustawy, bowiem ustawa ta udziela im ex lege szczególnych uprawnień dotyczących m.in. legalnego pobytu oraz prawa do wykonywania pracy. Dodał, że regulacji kolejno wprowadzonych art. 100c ust. 3 i 4 oraz art. 100 d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, nie można interpretować i stosować z naruszeniem art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji RP. Podniósł, że ograniczenie prawa do sądu, nawet o charakterze czasowym, jest sprzeczne z art. 45 ust. 1 Konstytucji, który gwarantuje każdemu prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Wskazał, że zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 5 sierpnia 2025 r. o sygn. akt II OSK 2743/24, nadzwyczajne okoliczności nie mogą stanowić uzasadnienia do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d u.o.p., po 30 czerwca 2024 r. W związku z tym należy odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z 2024 r. w zakresie, w jakim przedłużono obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d u.o.p., jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Skarżący podniósł, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu, a termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony. Ponadto wskazał, że wymierzona kara powinna uzmysłowić organowi powinność odpowiedniego organizowania czasu pracy i ustalania priorytetów działania w taki sposób, aby strony nie czekały kilkanaście miesięcy na wydanie decyzji, nie będąc przy tym zawiadomione o przyczynach ewentualnej zwłoki w terminowym rozpatrzeniu sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w dniu 18 października 2024 r. wpłynął wniosek skarżącego – obywatela Ukrainy o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Organ dodał, że w dniu 11 marca 2026 r. wpłynęło ponaglenie skarżącego adresowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody Śląskiego. Ponaglenie to nie zostało przekazane do organu wyższego stopnia – zgodnie z art. 37 § 3a K.p.a. w zw. z art. 210 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz.U. 2025 r. poz. 1079, dalej: u.o.c.) i w zw. z art. 100d ust. 3 i 4 u.o.p. Organ wskazał, że w dniu 5 kwietnia 2026 r. wpłynęła skarga na bezczynność Wojewody Śląskiego w tej sprawie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, organ przytoczył m.in. art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, według którego, w okresie do dnia 4 marca 2027 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Organ podkreślił, że zgodnie ze stanowiskiem Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców nie jest prawidłowe stosowanie przepisów art. 100c i 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. tylko do postępowań, których stronami są obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terytorium RP w okresie od 24 lutego 2022 r. Podniósł, że oba te przepisy, w przeciwieństwie do znacznej większości pozostałych przepisów tej ustawy, posługują się pojęciem "cudzoziemiec", które należy dekodować przy użyciu definicji zawartej w art. 3 pkt 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, a nie pojęciem "obywatel Ukrainy". Ponadto przedmiot regulacji ustawy z dnia 12 marca 2022 r. nie zamyka się tylko w sprawach określonych w art. 1 ust. 1 tej ustawy. Organ wskazał, że ustanowienie podstawy prawnej dla "spoczywania" terminów załatwiania spraw administracyjnych cudzoziemców przez wojewodów (art. 100c i art. 100d ustawy), uzasadnione było od początku kolejnymi wzrostami liczby wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, stanowiącymi skutki pośrednie agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę oraz masowego napływu cudzoziemców. W związku z tym organ podniósł, że skoro z woli ustawodawcy zawieszony został bieg terminów na załatwianie spraw we wnioskowanym zakresie i zostało wyłączone stosowanie w tym czasie przepisów o bezczynności - to bezzasadny jest sformułowany przez skarżącego zarzut bezczynności, a w szczególności bezczynności mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto organ wskazał, że wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie strony ma miejsce zgodnie z zasadą określoną w art. 61 § 3 K.p.a., jednak pod warunkiem, że podanie, żądanie, wniosek spełnia wymogi określone w art. 63 § 2 K.p.a., co w tym przypadku oznacza również, że musi czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Dodał, iż do terminu załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa do dokonania określonych czynności (art. 35 § 5 K.p.a.) i że "terminu do uzupełnienia braku podania nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy i wyprowadzenia przewlekłości postępowania". Następnie organ podniósł, że wprowadzony w dniu 14 marca 2020 r. na terenie Polski stan zagrożenia epidemicznego, zastąpiony stanem epidemii oraz związana z tym nadzwyczajna sytuacja dla funkcjonowania społeczeństwa i Państwa, przekładała się na wydłużenie czasu postępowania w prowadzonych przez organ sprawach. Następnie dodał, że w związku z masowym napływem do Polski uchodźców z terytorium Ukrainy, pracownicy Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego włączeni zostali w realizację dodatkowych zadań związanych bezpośrednio lub pośrednio z pomocą obywatelom Ukrainy, co miało istotny wpływ na procedowanie w prowadzonych sprawach administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślenia wymagało, że na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy – co do zasady - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy.

Ponadto podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 P.p.s.a sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, a jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Następnie dodać należało, że do skargi na bezczynność organu, znajduje zastosowanie art. 52 § 1 P.p.s.a., według którego skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Na podstawie zaś art. 52 § 2 P.p.s.a., przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.

W przedmiotowej sprawie – jak wynika z akt administracyjnych – złożone przez skarżącego ponaglenie, adresowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wpłynęło do Wojewody Śląskiego w dniu 11 marca 2026 r.

W związku z tym skarżący wyczerpał obligatoryjny tryb postępowania poprzedzającego złożenie skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 37 § 1 K.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych albo w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia do organu wyższego stopnia (za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie), a jeżeli nie ma organu wyższego stopnia – do organu prowadzącego postępowanie.

W wyrażonej w odpowiedzi na skargę ocenie organu, w niniejszej sprawie nie zaistniała bezczynność z uwagi na obowiązywanie regulacji zawartych w art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c i ust. 3 pkt 1 u.o.p., zgodnie z którymi, w okresie do dnia 4 marca 2027 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres i w wymienionym okresie nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie.

Podkreślenia zatem wymagało, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja wprowadzona ustawą z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której do zmienianej ustawy został dodany art. 100c. Na jego podstawie, w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw z wniosków o udzielenie cudzoziemcom zezwoleń pobytowych – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie od 1 stycznia 2023 r. – do u.o.p. został wprowadzony art. 100d, określający nowy okres zawieszenia biegu terminów na załatwienie wymienionych wyżej spraw prowadzonych przez wojewodów, początkowo do 24 sierpnia 2023 r., a w drodze kolejnych zmian tego przepisu - do 4 marca 2024 r., 30 czerwca 2024 r., 30 września 2025 r., 4 marca 2026 r., 4 marca 2027 r.

W kwestii nowelizacji u.o.p. zawartej w art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, przedłużającej obowiązywanie art. 100d u.o.p. do 30 września 2025 r., Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2025 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 3155/24 stwierdził, że "ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. [...] Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d u.o.p.). Tym bardziej, że chodzi w tym przypadku – jak już wyjaśniono powyżej – o regulację szczególną, która w swoim założeniu miała mieć jedynie epizodyczny charakter. Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne" – dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. [...] W konsekwencji NSA doszedł do przekonania, że nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d u.o.p. po dniu 30 czerwca 2024 r. W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw należało odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d u.o.p. jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 3155/24).

Stwierdzenia zawarte w przytoczonym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy odnieść również do następnych nowelizacji u.o.p., dotyczących przedłużenia obowiązywania art. 100d u.o.p. na dalsze okresy, wymienione wyżej.

W związku z tym, w wyniku przeprowadzenia kontroli konstytucyjności przepisów ustaw, należało odmówić zastosowania w niniejszej sprawie zarówno art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (którego dotyczył cytowany wyrok NSA), jak i art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 1301) oraz art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2026 r. poz. 203) - w zakresie, w jakim przedłużono nimi obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d u.o.p., jako niezgodnych z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podzielił bowiem ocenę NSA zawartą w cytowanym wyżej wyroku i w konsekwencji tego przeprowadził kontrolę zgodności z prawem postępowania organu w niniejszej sprawie, w wyniku pominięcia niezgodnych z Konstytucją, wyżej wymienionych nowelizacji art. 100d u.o.p. przedłużających zawieszenie terminu do załatwienia spraw wymienionych w tym przepisie.

Podkreślenia zatem wymagało, że termin wydania decyzji, której dotyczył wniosek złożony przez skarżącego, został określony w art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1079), który ma zastosowanie do udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE z mocy art. 223 tej ustawy (według stanu prawnego mającego zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. sprzed wejścia w życie – w dniu 27 kwietnia 2026 r. - nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2025 r. poz. 1794), Według tej regulacji, decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie 6 miesięcy. Natomiast zgodnie z przepisem art. 210 ust. 2 tej ustawy, stosowanym w związku z art. 223 wymienionej ustawy, termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z wymienionych w nim zdarzeń. Według zaś art. 210 ust. 2 pkt 2, zdarzeniem takim jest złożenie przez cudzoziemca wniosku, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione.

W powyższym zakresie w odpowiedzi na skargę organ wskazał, że wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie strony ma miejsce zgodnie z zasadą określoną w art. 61 § 3 K.p.a., jednak pod warunkiem, że podanie, żądanie, wniosek spełnia wymogi określone w art. 63 § 2 K.p.a., co oznacza również, że musi czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Ponadto organ dodał, że do terminu załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa do dokonania określonych czynności (art. 35 § 5 K.p.a.) i że "terminu do uzupełnienia braku podania nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy i wyprowadzenia przewlekłości postępowania".

Z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że pismem z dnia 29 lipca 2025 r. organ wezwał wnioskodawcę do osobistego stawiennictwa, a w piśmie z dnia 27 sierpnia 2025 r. poinformował go o wszczęciu postępowania w sprawie.

Niewątpliwie od dnia złożenia wniosku niezawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków – jak stanowi art. 210 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach - rozpoczyna bieg szczególny termin określony w art. 210 ust. 1 tej ustawy – o czym była mowa wyżej. Jednakże bezczynność organu może zaistnieć nawet pomimo tego, że nie rozpoczął biegu termin do wydania decyzji wymieniony w art. 210 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Jest tak w razie zaniechania przez organ, wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych wniosku. Wówczas szczególny termin do wydania decyzji nie rozpoczyna się, jednakże organ pozostaje w bezczynności z powodu niedokonania czynności wynikającej z kontroli formalnej wniosku cudzoziemca - w terminie ogólnym określonym w art. 35 K.p.a.

Natomiast z akt administracyjnych w niniejszej sprawie wynika, że zaistniała bezczynność organu, gdyż w postępowaniu z wniosku złożonego w dniu 18 października 2024 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, organ nie załatwił sprawy w ustawowym terminie. Jak już była o tym mowa wyżej, dopiero pismem z dnia 29 lipca 2025 r. organ wezwał wnioskodawcę do osobistego stawiennictwa, a w piśmie z dnia 27 sierpnia 2025 r. poinformował go o wszczęciu postępowania w sprawie. Jednakże do dnia wniesienia skargi w niniejszej sprawie, tj. do dnia 5 kwietnia 2026 r., nie rozpoznał wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. (Według informacji organu z dnia 21 lipca 2026 r. do daty tej informacji nie została wydana decyzja).

Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd stwierdził, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności w załatwieniu niniejszej sprawy.

Jednocześnie przyjąć należało, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W zakresie tej oceny podkreślenia bowiem wymagało, że – zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa – naruszenie kwalifikowane jako rażące musi mieć pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do przyjęcia oceny, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślenia bowiem wymagało, że – jak podniósł organ w odpowiedzi na skargę – w związku z masowym napływem cudzoziemców po 24 lutego 2022 r., pracownicy Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach (w tym także rozpatrujący wnioski pobytowe pracownicy Wydziału Spraw Cudzoziemców) włączeni zostali w realizację zadań związanych bezpośrednio lub pośrednio z pomocą obywatelom Ukrainy i koordynacją działań, np. poprzez zabezpieczenie funkcjonowania punktu informacyjno-doradczego dla obywateli Ukrainy na dworcu kolejowym Katowice, a także punktów recepcyjnych działających na terenie województwa. Ponadto na pracowników wykonujących obowiązki w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców nałożono także dodatkowe zadania m.in. związane z przedłużeniem ważności wiz krajowych dla określonych grup obywateli Ukrainy i Białorusi, a także w zakresie rozpatrywania wniosków obywateli Ukrainy, Republiki Białorusi, Federacji Rosyjskiej oraz osób posiadających w tych państwach status bezpaństwowca dotyczących wydawania, przedłużania ważności, wydawania duplikatu lub wymiany Karty Polaka. Te przykładowo wymienione, dodatkowe zadania przyczyniły się do wydłużenia czasu załatwiania spraw dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców.

Wskazane okoliczności uzasadniają zatem stwierdzenie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Niezałatwienie sprawy w terminie przez organ, nie może być bowiem zakwalifikowane jako pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

Natomiast zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego, Sąd zobowiązał organ do wydania aktu administracyjnego w terminie 60 dni od daty zwrotu akt sprawy.

Ponadto na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę w zakresie zawartego w niej żądania przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., ewentualnie wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.

Podkreślenia bowiem wymagało, że zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., Sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego określonej sumy pieniężnej, a zatem - z literalnej wykładni art. 149 § 2 P.p.s.a. wynika, iż przyznanie stronie skarżącej odpowiedniej sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Ponadto - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 lipca 2020 r., środki wskazane w art. 149 § 2 P.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 28 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 127/20, dostępny w CBOSA).

W okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały podstawy do przyjęcia powyższej oceny uzasadniającej uwzględnienie wniosku skarżącego o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej lub o wymierzenie organowi grzywny. Przede wszystkim bowiem podnieść należało, że we wskazanych wyżej okolicznościach uzasadnione jest przekonanie, iż cele skargi wniesionej na bezczynność organu, w pełni realizują pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w wyroku i nie ma konieczności stosowania środków dalej idących.

Przepis art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. stanowił podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania, na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł, określone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 118), opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz wpis w wysokości 100 zł.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., według którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.