II SA/Wr 726/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Protokolant: Emilia Witkowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 marca 2023 r. sprawy ze skargi F. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 24 sierpnia 2022 r. nr SKO 4181/4/2022 w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy ze środków budżetu państwa na częściowe pokrycie poniesionych udokumentowanych kosztów związanych z remontem, adaptacją lub wyposażeniem lokalu mieszkalnego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz radcy prawnego P. F. kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i 20/100), w tym kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) z tytułu podatku VAT.

Wnioskiem z dnia 10 września 2021 r. F. L. (wówczas jeszcze jako F. L.), dalej jako "skarżąca", wystąpiła do Prezydenta Miasta Wałbrzycha o przyznanie pomocy finansowej ze środków budżetu państwa na częściowe pokrycie poniesionych, udokumentowanych przez repatrianta kosztów związanych z remontem, adaptacją lub wyposażeniem lokalu mieszkalnego w miejscu osiedlenia się w Rzeczypospolitej Polskiej. Do wniosku dołączyła dowody zakupu materiałów budowlanych takich jak cementy, podkłady, glazura etc oraz akt notarialny – umowę sprzedaży udziału w działce gruntu, na której rozpoczęto budowę domu jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, na podstawie której wnioskodawczyni nabyła wraz z mężem udział w opisanej nieruchomości.

Decyzją z dnia 27 października 2021 r. Prezydent Wałbrzycha odmówił przyznania wnioskowanych środków, wskazując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że wnioskodawczyni istotnie ma status repatrianta, posiada obywatelstwo polskie oraz wniosek o przyznanie pomocy złożyła w ustawowo zakreślonym terminie, jednakże wniosek nie spełnia wymagań z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 2000 r. o repatriacji (tj. Dz.U. 2019 r., poz. 1472). Prezydent wskazał, że stosownie do treści tego przepisu, Starosta właściwy ze względu na miejsce osiedlenia się repatrianta udziela repatriantowi, który poniósł koszty związane z remontem, adaptacją lub wyposażeniem lokalu mieszkalnego w miejscu osiedlenia się w Rzeczypospolitej Polskiej, na jego wniosek, w drodze decyzji, pomocy finansowej ze środków budżetu państwa na częściowe pokrycie poniesionych, udokumentowanych przez repatrianta kosztów, w wysokości do 6000 zł na repatrianta i każdego członka najbliższej rodziny repatrianta, prowadzącego wspólnie z nim gospodarstwo domowe.

Organ wskazał, że miejscem osiedlenia się wnioskodawczyni było mieszkanie położone w W. przy ulicy [...]. Takim adresem tez posługiwała się strona w toku postępowania administracyjnego. Okoliczność, że skarżąca nabyła udział w działce na której rozpoczęta jest budowa domu jednorodzinnego i wskazuje we wniosku tę nieruchomość do dofinansowania, nie zmienia tej okoliczności. Po pierwsze ponieważ w chwili składania wniosku lokal do którego wnioskowano o dofinansowanie nie istniał, albowiem nie zgłoszono końca jego budowy, po drugie, że nie było to pierwsze miejsce osiedlenia się strony, a w końce po trzecie, z uwagi na fakt, że budowa domu jednorodzinnego nie mieści w katalogu pojęć wymienionych w przytoczonym przepisie, tj remontu, adaptacji lub wyposażenia.

W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia strona podniosła, że przyjechali do Polski z D. w 2020 r. i zamieszkali z mężem tymczasowo u córki. Wiedząc, ze nie będą mogli przebywać tam zbyt długi z uwagi na dużą rodzinę córki oraz niewielki metraż mieszkania, nie wnioskowali o dofinasowanie remontu tego lokalu. Wskazała, że z tego względu wystąpili z mężem do Pełnomocnika Rządu ds. Repatriacji o pomoc w zaspokojeniu potrzeb finansowych i otrzymali decyzję pozytywną, w związku z czym zakupili ¼ domu w W., na działce nr [...], obręb [...]. Przyznała, że dom ten jest w budowie, jednak podniosła, że w chwili wnoszenia odwołania zostali już w budowanym lokalu zameldowani, na co przedłożyła wraz z odwołaniem stosowne decyzje o zameldowaniu.

Decyzją z dnia 24 sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO podniosło, że strona złożyła wniosek w terminie i spełniała warunki formalne do starania się o przedmiotową pomoc. Kolegium zauważyło jednak, że w chwili składania wniosku o dofinansowanie strona zamieszkiwała w mieszkaniu przy ulicy [...] w W., tymczasem wniosek obejmował zwrot kosztów poniesionych na budynek w budowie, znajdujący się przy ulicy [...] w W.

W tym kontekście Kolegium wskazało, że art. 17 ust. 2 ustawy o repatriacji formułuje dwie przesłanki udzielenia pomocy: po pierwsze poniesienie kosztów związanych z remontem, adaptacja lub wyposażeniem lokalu mieszkalnego, poniesienie tych wydatków w miejscu osiedlenia się repatrianta. W ocenie Kolegium żadna z tych przesłanek w sprawie nie została spełniona.

Jak wywodził organ odwoławczy, powołując się na orzecznictwo sądowoadmnistracyjne podniósł, iż pomoc wynikająca z art. 17 ust. 2 przyznawana jest na remont i adaptację pierwszego lokalu w miejscu osiedlenia się repatrianta po przyjeździe do Polski, to właśnie taka sytuacja była intencją ustawodawcy. Dodatkowo podniesiono, że skoro strona kupiła dom będący w budowie, to z pewnością wydatki poniesione na materiały budowlane nie służyły jego remontowi lub adaptacji. Natomiast ustawa nie przewiduje zwrotu kosztów budowy nowego domu.

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem F. L. wniosła do tutejszego sądu skargę, domagając się jego uchylenia. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, 77 i 75 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieustalenie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumenty odwołania wskazując, że po przyjeździe do Polski z D. strona zatrzymała się u osoby na której zaproszenie do Polski przybyła. Według prawa musiała się wówczas zameldować i mieszkanie córki było jedynym możliwym do wskazania adresem. Po uzyskaniu zameldowania w Polsce i potwierdzenia uzyskania obywatelstwa polskiego złożyli wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i po jej otrzymaniu zakupili ¼ domu w budowie. Wskazano, że co prawda dom ten jest jeszcze formalnie w budowie, albowiem nie było jego odbioru, jednak strona wraz z mężem już w nim mieszka i zostali pod adresem nowego domu zameldowani na stałe.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 9 marca 2023 r., ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej podtrzymał w całości wniesioną skargę wraz z całą jej argumentacją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu ustawy kontrola ta sprawowane jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2023 r., poz. 259.), dalej jako p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 17 ust. 2 ustawy o repatriacji stwierdzający, że repatriantowi, który przybył do Polski z terenów azjatyckich byłego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i poniósł koszty związane z remontem lub adaptacją lokalu mieszkalnego w miejscu osiedlenia się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, udziela się pomocy ze środków budżetu państwa na częściowe pokrycie poniesionych kosztów.

Osoba przybywająca do Polski na podstawie wizy wjazdowej w celu repatriacji nabywa obywatelstwo polskie z mocy prawa z dniem przekroczenia granicy polskiej. W konsekwencji nabywa ona wszystkie prawa przysługujące pozostałym obywatelom polskim. Ponadto jest uprawniona do otrzymania dodatkowej pomocy na podstawie przepisów ustawy o repatriantach.

Repatriantowi, który przybył do Polski z terenów azjatyckich byłego ZSRR i poniósł koszty związane z remontem lub adaptacją lokalu mieszkalnego w miejscu osiedlenia się na terytorium Polski, starosta udziela, w drodze decyzji, pomocy ze środków budżetu państwa na częściowe pokrycie poniesionych kosztów (tzw. zasiłek remontowy).

W obu przypadkach pomoc stanowi zwrot udokumentowanych i uzasadnionych kosztów poniesionych na remont lub adaptację lokalu mieszkalnego. Pomocy udziela się do wysokości 6000zł - na repatrianta i każdego członka jego najbliższej rodziny. Wniosek o udzielenie pomocy (wniosek o zwrot kosztów) należy złożyć w terminie do 24 miesięcy od dnia nabycia przez repatrianta obywatelstwa polskiego.

Pomoc powyższa ma na celu umożliwienie repatriantowi doprowadzenie zajmowanego lokalu do stanu używalności i stworzenia mu warunków do zamieszkania w miejscu osiedlenia się na terytorium RP.

Skarżąca przybyła na terytorium Polski z D. w 2020 r., wraz z mężem, na zaproszenie córki. Po przyjeździe do Polski zamieszkali z córką, w zajmowanym przez nią mieszkaniu przy ulicy [...] w W. W mieszkaniu tym skarżąca zameldowała się na pobyt czasowy, po czym otrzymała potwierdzenie nabycia obywatelstwa polskiego (z mocy prawa). Wówczas złożyła wniosek o przyznanie pomocy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i otrzymała (mąż również) pozytywną decyzję w tym przedmiocie. Korzystając z uzyskanych środków, skarżąca wraz z małżonkiem zdecydowali się na zakup udziału w nieruchomości zabudowanej, położonej w W. przy ulicy [...], na której w chwili podpisania umowy kupna – sprzedaży znajdował się dom w budowie (zabudowa bliźniacza, stan surowy zamknięty w trakcie prac wykończeniowych). Na dzień 12 października 2021 r. według ewidencji budynków i gruntów oraz danych znajdujących w organach administracji architektoniczno – budowlanej, budynek ten nadal znajdował się w budowie, nie zgłoszono zakończenia tej budowy. W dniu 19 października 2021 r. skarżąca wniosła do Prezydenta Miasta Wałbrzycha żądanie zameldowania jej na pobyt starły w budynku przy ulicy [...] w W. Organ meldunkowy, po przeprowadzeniu kontroli na miejscu wydał w dniu 23 listopada 2021 r. decyzję uwzględniająca wniosek . W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że dom mieszkalny, wolnostojący, piętrowy, jest zamieszkały przez wnioskodawczynię. Wskazano, że dom nadal znajduje się w budowie i brak jest jego odbiorów technicznych, jednakże, organ meldunkowy zobowiązany jest jedynie zweryfikować fakt zamieszkiwania wnioskodawcy, nie jest natomiast kompetentny do oceny czy pomieszczenie w którym przebywa wnioskodawca spełnia warunki techniczne dla pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi.

W takich okolicznościach w ocenie Sądu uznać należy, że koszty poniesione przez skarżącą, których dowody poniesienia dołączono do wniosku o przyznanie pomocy finansowej, nie mieszczą się w zakresie przepisu art. 17 ust. 2 ustawy o repatriacji. Jak przytaczano już we wcześniejszej części uzasadnienia, przepis ten pozwala na zwrot wydatków poniesionych na koszty związane z remontem, adaptacją lub wyposażeniem lokalu mieszkalnego. Skarżąca nie poniosła wydatków na lokal mieszkalny. Wyjaśnić przy tym należy, że o ile możliwe jest również w budynku jednorodzinnym wydzielenie samodzielnego lokalu mieszkalnego, szczególnie w zabudowie bliźniaczej, o tyle w niniejszej sprawie do wydzielenia takiego nie doszło, albowiem nie została na dzień wydawania decyzji zakończona budowa domu. Tylko zaś w budynku istniejącym (w stosunku do którego proces budowy się zakończył zgłoszeniem lub uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie), można dokonać wydzielenia samodzielnego lokalu mieszkalnego.

Podkreślić przy tym trzeba, że ustawa o repatriacji rozróżnia pojęcia lokal mieszkalny i budynek mieszkalny. O ile bowiem w art. 17 b przewiduje pomoc na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych w postaci środków na zakup lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, o tyle w art. 17 ust. 2 będącym podstawą orzekania w rozpatrywanej sprawie, pomoc może zostać przyznana wyłącznie na zwrot wydatków poniesionych w związku z lokalem mieszkalnym, nie budynkiem.

Nadto zauważyć należy, że prawidłowo organy zinterpretowały pojęcia remont, adaptacja, wyposażenie i podniosły, że budowa nowego jednorodzinnego domu, bez względu na stan zaawansowania tej budowy, nie mieści się w zakresie tych pojęć. Remont to wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym – art. 3 pkt 8 prawa budowlanego. Natomiast pod pojęciem adaptacji rozumieć należy roboty polegające na zachowaniu częściowej struktury lub kubatury obiektu, w celu przystosowania do innego użytku niż obecnie. Wyposażenie zaś, to zakupy służące urządzeniu mieszkania, pozwalające na prowadzenie w nim codziennego życia. Może to być np. zakup mebli czy artykułów gospodarstwa domowego. Wobec faktu, że skarżąca złożyła rachunki potwierdzające zakup materiałów budowlanych, także i z tego powodu nie mogły one zostać uwzględnione przy podejmowaniu decyzji.

Z tych względów należy uznać, ze zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 2 pkt 1 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18)