II SA/Wa 763/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA, Janusz Walawski, Łukasz Krzycki, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2021 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną sportową do celu kolekcjonerskiego oddala skargę

R. R. wniósł skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2020r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną sportową do celu kolekcjonerskiego.

Organ Policji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną do celów kolekcjonerskich, z uwagi na nie przedłożenie przez stronę wymaganych orzeczeń - lekarskiego i psychologicznego, stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań do dalszego posiadania broni.

W toku prowadzonego postępowania strona przedłożyła orzeczenie lekarskie nr

[...] z dnia [...] maja 2019 r. oraz orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia [...] maja 2019 r., stwierdzające, iż skarżący nie należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2, 3 i 4 ustawy o broni i amunicji.

Organ administracyjny skorzystał z przysługującego mu prawa i na podstawie art. 15h ustawy o broni i amunicji wniósł odwołania od przedłożonych orzeczeń.

W dniu [...] listopada 2019 r. organ Policji otrzymał wydane w trybie odwoławczym z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r., stwierdzającym istnienie przeciwwskazań do dalszego dysponowania przez R. R. bronią palną. W otrzymanym orzeczeniu psychologicznym stwierdzono, że R. R. należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz, 284 ze zm.) i nie może dysponować bronią.

Organu Policji przyjął, iż powyższe stanowi przesłankę do cofnięcia stronie pozwolenia na broń palną do celów kolekcjonerskich. Biorąc pod uwagę zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy, Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], cofnął stronie pozwolenie na broń palną sportową do celu kolekcjonerskiego, wskazując w podstawie prawnej art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji.

Od decyzji odwołanie do Komendanta Głównego Policji złożył pełnomocnik strony. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędną ocenę zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego prowadzącą do wadliwego przyjęcia, iż istnieją przeciwwskazania do posiadania przez jego mandanta broni palnej do celu kolekcjonerskiego. Podniósł, iż wymieniony przedłożył, na żądanie organu Policji, pozytywne dla niego orzeczenia: lekarskie i psychologiczne. Dopiero orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. potwierdziło, iż wymieniony nie może dysponować bronią. Orzeczenie to jest jednakże enigmatyczne, nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia i w związku z tym, jest praktycznie niemożliwe do weryfikacji i pozbawia możliwości jakiejkolwiek obrony swoich praw. Ponadto, pozostaje w sprzeczności z pozostałymi orzeczeniami oraz zgromadzoną w sprawie dokumentacją. Tym bardziej, że obejmuje uzależnienie od alkoholu lub substancji psychoaktywnych, na co brak jakichkolwiek zarzutów w tym zakresie, zarówno ze strony rodziny, sąsiadów, jak i współpracowników oraz dokumentacji, która wskazywałaby na tego typu problemy. Dlatego też, w ocenie pełnomocnika, nie może stanowić podstawy do rozstrzygnięcia o istotnych prawach jego mandanta. Pełnomocnik podkreślił, iż R. R. jest funkcjonariuszem Policji, który przez łata wzorowo wykonywał swoje obowiązki i nie było sytuacji, które mogłyby budzić podejrzenie dotyczące jego uzależnienia od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych. Mając powyższe na uwadze, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponadto, wnosił o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność istnienia ewentualnych przeciwwskazań do posiadania przez niego broni palnej do celu kolekcjonerskiego.

Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] lutego 2020r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż obowiązki organu II instancji nie polegają tylko na kontroli decyzji wydanej przez organ I instancji, ale również - z racji działań merytoryczno-reformacyjnych - na ponownym rozpatrzeniu całości materiału dowodowego i usunięciu ewentualnych wad zaskarżonej decyzji, jeśli nie miały one wpływu na treść rozstrzygnięcia. Działając w tym zakresie organ II instancji wyeliminował błąd organu I instancji polegający na wskazaniu błędnej podstawy prawnej decyzji, bowiem organ I instancji przywołał art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji, podczas gdy prawidłową podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 tej ustawy.

Skarżący uzyskał w dniu 13 listopada 2019 r., w wyniku procedury odwoławczej, negatywne orzeczenie lekarskie nr [...] r. stwierdzające, że należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią. Ustawodawca w przepisie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, wskazał, iż właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-4, a zatem z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2018r. poz. 1878) lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej (pkt 2), wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychicznego (pkt 3), uzależnionym od alkoholu lub substancji psychoaktywnych (pkt 4). Organ podkreślił, iż w przypadku skarżącego moc wiążącą ma wydane w wyniku procedury odwoławczej, negatywne dla niego orzeczenia lekarskie nr [...] r. wydane w dniu [...] listopada 2019 r., na podstawie badania lekarskiego przeprowadzonego zgodnie z art. 15a ust. 1 i 2 w zw. z art. 15f ust. 1 ustawy o broni i amunicji, stwierdzające, że należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią. Ponieważ treść tego orzeczenia determinuje sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], orzekającej o cofnięciu stronie pozwolenia na broń palną do celu kolekcjonerskiego, należy uznać za zasadną.

Organ zauważył, że zgodnie z art. 15h ust. 7 ustawy o broni i amunicji, orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne. Uzyskanie choćby jednego z nich negatywnego (w przypadku strony negatywnego orzeczenia lekarskiego), jednoznacznie uniemożliwia dalsze posiadania pozwolenia na broń palną i zgodnie z tym, co wyjaśniono powyżej, obliguje organy Policji, do jego cofnięcia. Ustawodawca wymaga bowiem, aby zarówno orzeczenie lekarskie, jak i orzeczenie psychologiczne potwierdzały zdolność do dysponowania bronią palną. Jeżeli którekolwiek z nich dyskwalifikuje posiadacza pozwolenia na broń, czy to z przyczyn zdrowotnych, czy psychologicznych, pozwolenie to nie może być zachowane. I taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Ostateczne, negatywne orzeczenie lekarskie wyklucza możliwość dysponowania przez stronę bronią. Ma ono charakter wiążący w niniejszej sprawie, pomimo, iż orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia [...] października 2019 r., które strona otrzymała w wyniku procedury odwoławczej stwierdza, iż może dysponować bronią.

R. R. wniósł skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2020r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną sportową do celu kolekcjonerskiego.

Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. przez naruszenie zasady praworządności oraz zasady prawdy obiektywnej poprzez nadużycie przez organ swych kompetencji ustawowych oraz władczych uprawnień do podejmowania decyzji w zakresie określenia prawa strony do posiadania broni poprzez powadzenie postępowania w sposób nieobiektywny i z góry ukierunkowany na pozbawienie skarżącego prawa do posiadania broni;

2) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a,, polegającego na braku dokonania oceny negatywnego dla strony dowodu w postaci orzeczenia lekarskiego nr [...], dokonanej w kontekście całego zebranego w toku postępowania materiału dowodowego oraz wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności uwzględnienia pozytywnych dla strony dowodów ujawnionych w sprawie tj.:

a) pominięcie pozytywnych dla strony orzeczeń lekarskich i psychologicznych przełożonych przez stronę w toku postępowania,

b) informacji z KRK z dnia [...] maja 2019 roku o nie figurowaniu w skarżącego w niniejszym rejestrze,

c) pozytywnej opinii z miejsca zamieszkania skarżącego, sporządzonej przez Posterunek Policji w [...];

d) faktu dysponowania przez skarżącego bronią palną, z uwagi na pełnienie przez niego służby jako funkcjonariusza policji i związanych z tym pozytywnych wyników badań lekarskich i psychologicznych.

Mając na uwadze powyższe wnosił o:

1. wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, do czasu zakończenia postępowania w niniejszej sprawie;

2. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 roku.

Skarżący podnosił, iż decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 roku, Komendant Wojewódzki cofnął skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni palnej do celów kolekcjonerskich, w uzasadnieniu wskazując na niespełnienie przez skarżącego wymogów formalnych dysponowania bronią, poprzez uzyskanie negatywnego orzeczenia lekarskiego nr [...]. Organ nie uwzględnił pozytywnych orzeczeń wydawanych w sprawie, faktu nienagannej służby skarżącego jako funkcjonariusza Policji i pozytywnym przechodzeniu przez niego niezbędnych badań lekarskich. Ponadto wskazywano na brak jakichkolwiek informacji środowiskowych o rzekomych zaburzeniach psychicznych bądź dotyczących uzależnienia skarżącego od alkoholu lub środków odurzających. Komendant Główny Policji, decyzją z dnia [...] lutego 2020 roku (sygn. [...]) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], wskazując iż organ jest związany treścią orzeczenia lekarskiego wydanego w toku postępowania odwoławczego i nie ma możliwości podjęcia innej decyzji, aniżeli cofnięcia zezwolenia na posiadanie broni.

Skarżący podkreślał, iż ze stanowiskiem organu II instancji nie sposób się zgodzić. Sam fakt, iż orzeczenie lekarskie ma charakter wiążący dla organu, nie oznacza jednocześnie iż dowód taki nie może podlegać jakiejkolwiek ocenie przez organ orzekający w sprawie. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 roku (sygn. II OSK 2966/15), orzeczenie lekarskie wydane w związku z postępowaniem dotyczącym posiadania broni stanowi dowód.

Komendant Główny Policji wnosił o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na podstawie przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga nie jest uzasadniona. Jej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, zaś decyzje organów Policji, wydane w obu instancjach, odpowiadają prawu.

Posiadanie i używanie broni palnej stanowi w polskim systemie prawnym sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej w celu zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp obywatela do broni poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa oraz porządku publicznego. Zasadnicze znaczenie ma to, że pozwolenie na broń może być wydane tylko wówczas, gdy zaistnieją okoliczności, a także spełnione zostaną warunki ustawowe stanowiące podstawę jego wydania (vide uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09; publ. ONSA i WSA z 2010 r. nr 1, poz. 5).

Poza wypadkami określonymi w ustawie, nabywanie, posiadanie oraz zbywanie broni i amunicji jest zabronione. Prawodawca ściśle reglamentując cele, na które może być wydane pozwolenie na broń, wskazał szereg wymogów, które muszą być spełnione, aby osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń mogła je otrzymać, zaś w przypadku osoby, która takie pozwolenie już uzyskała - aby mogła z niego nadal korzystać. Określone w ustawie zasady nabycia oraz realizacji uprawnienia do posiadania broni zobowiązują właściwe organy do ścisłej kontroli ich przestrzegania oraz do stanowczej reakcji w przypadkach ich naruszenia.

Stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2019r., poz. 284 ze zm., dalej "u.b.a.") właściwy organ Policji wydaje pozwolenie na broń, jeżeli wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz przedstawi ważną przyczynę posiadania broni. W myśl art. 10 ust. 3 pkt 3 u.b.a. za ważną przyczynę, o której mowa w ust. 1, uważa się w szczególności udokumentowane członkostwo w stowarzyszeniu o charakterze strzeleckim, posiadanie kwalifikacji sportowych, o których mowa w art. 10b, oraz licencji właściwego polskiego związku sportowego - dla pozwolenia na broń do celów sportowych. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4 u.b.a. właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń, jeżeli ustały okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę do jego wydania.

Należy się zgodzić z organem, iż w przedmiotowej sprawie moc wiążącą ma wydane w wyniku procedury odwoławczej, negatywne dla skarżącego orzeczenia lekarskie nr [...] r. wydane, na podstawie badania lekarskiego przeprowadzonego zgodnie z art. 15a ust. 1 i 2 w zw. z art. 15f ust. 1 ustawy o broni i amunicji, stwierdzające, że należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią. Treść tego orzeczenia determinuje sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne (art. 15h ust. 7 ustawy o broni i amunicji). Ponadto skutkiem szczególnego uregulowania zakresu i sposobu przeprowadzania badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawania orzeczeń lekarskich i psychologicznych jest wyeliminowanie udziału biegłych w ustalaniu merytorycznej poprawności tych orzeczeń (tak m.in. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 14 czerwca 2007 r., VI SA/Wa 657/07, CBOSA).

Słusznie organ podkreślił, iż nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 15h ust. 1-3 ustawy o broni i amunicji od orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego przysługuje odwołanie wnoszone na piśmie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 3241/19 wskazał, iż: "Jedyną drogą kwestionowania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego wydanego w trybie ustawy o broni i amunicji jest (...) specjalnie w tym celu przewidziane w niej odwołanie, które przysługuje komendantowi wojewódzkiemu Policji oraz stronie postępowania (art. 15h ust. 2 u.b.a.)."

Należy zatem podzielić pogląd wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych, że jedynym prawnie dopuszczalnym dowodem, który może stanowić podstawę oceny stanu zdrowia osoby posiadającej pozwolenie na broń, jest orzeczenie lekarskie i psychologiczne wydane w trybie określonym w ustawie z 1999r. o broni i amunicji (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1606/18, CBOSA). Przewidziana w tej ustawie możliwość wniesienia odwołania od takiego orzeczenia w ramach odrębnej procedury (art. 15h u.b.a.), specjalny tryb wyłaniania osób uprawnionych do wykonywania badań lekarskich i psychologicznych (art. 15b i art. 15c u.b.a.) oraz system kontroli sprawowany przez wojewodę nad wydawaniem tych orzeczeń (art. 15i i art. 15j u.b.a.) stanowi bowiem dostateczną gwarancję ich rzetelności.

W konsekwencji przyjąć trzeba, że wydawane w wyniku rozpatrzenia wspomnianego wyżej odwołania orzeczenia lekarskie i psychologiczne, które ustawodawca w art. 15h ust. 7 u.b.a. określa wyraźnie i nie bez przyczyny jako "ostateczne", są wiążące dla organów Policji prowadzących postępowanie w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń. Tym samym nie jest możliwe podważanie tych ostatecznych i wiążących orzeczeń lekarskich i psychologicznych przez przeprowadzenie innego dowodu na okoliczność stanu zdrowia osoby dysponującej pozwoleniem na broń (por. wyroki NSA z 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1663/11; z 17 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1273/04; z 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1943/13 - publ. w CBOSA). W szczególności dotyczy to powoływania się przez taką osobę na opinie innych lekarzy czy psychologów, które w postępowaniu prowadzonym w trybie ww. ustawy, mogą być potraktowane tylko jako dokumenty prywatne. Jedyną drogą kwestionowania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego wydanego w trybie ustawy o broni i amunicji jest bowiem specjalnie w tym celu przewidziane w niej odwołanie, które przysługuje komendantowi wojewódzkiemu Policji oraz stronie postępowania (art. 15h ust. 2 u.b.a.). W judykaturze trafnie więc zwrócono uwagę, że przedstawione przez stronę inne opinie psychologów lub pozytywne opinie kół łowieckich nie mogą przesądzić o rozstrzygnięciu organu w przedmiocie prawa do posiadania broni palnej (wyrok NSA z 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1615/07, CBOSA).

Z uwagi na powyższe skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 21 maja 1999r. o broni i amunicji, zarówno osoby ubiegające się o wydanie pozwolenia na posiadanie broni, jak i osoby posiadające pozwolenie na broń, z uwagi na jej reglamentacyjny charakter, spełniać muszą określone przepisami prawa warunki, w tym zobowiązane są do legitymowania się odpowiednim stanem zdrowia, aby móc dysponować bronią.

Konkludując, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zawarte w skardze zarzuty naruszenia przepisów ustawy o broni i amunicji są niezasadne. Sąd także nie dostrzegł naruszeń prawa procesowego, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.