II SA/Wa 1058/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), , Protokolant starszy specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Służbie Ochrony Państwa oddala skargę

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Komendant Służby Ochrony Państwa (zwany dalej "Komendantem SOP") rozkazem personalnym z [...] listopada 2022r. nr [...] zwolnił z dniem [...] lutego 2023r. S. P. (zwany dalej "Skarżącym") ze służby w Służbie Ochrony Państwa (zwana dalej "SOP"), wskutek upływu ustawowego terminu pisemnego zgłoszenia przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby. W podstawie prawnej powołał się na art. 107 ust. 3 w związku z art. 113 oraz art. 76 ust. 2 i ust. 3 ustawy z 8 grudnia 2017r. o Służbie Ochrony Państwa (Dz.U. z 2021r., poz. 575 ze zm., zwanej dalej "u.SOP") oraz art. 104 i art. 129 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021r., poz. 735 ze zm.).

W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący [...] listopada 2022r. złożył pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby w SOP w trybie ustawowym. Komendant SOP, zgodnie z art. 113 u.SOP zwalnia ze służby funkcjonariusza SOP, na podstawie art. 107 ust. 3 u.SOP, w terminie 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby.

2. Skarżący po doręczeniu 13 lutego 2023r. ww. rozkazu personalnego, wniósł odwołanie z 22 lutego 2023r., wskazując na motywy, które legły u podstaw złożenia pisemnego zgłoszenia z [...] listopada 2022r. wystąpienia ze służby. Opisał też dotychczasowy przebieg służby i doświadczenie zawodowe (m.in. służba od 25 lat, najpierw jako żołnierz, a od 2002r. jako funkcjonariusz BOR, a następnie SOP; wykonywanie obowiązków przy zachowaniu wszelkiej staranności, gotowości do działania, otwartości na nowe wyzwania, komunikatywności i skupieniu na celu - co miało odzwierciedlenie we wzorowych lub bardzo dobrych opiniach okresowych; zarządzanie zespołami ludzi liczącymi dziesiątki i setki osób, w tym funkcjonariuszy innych służb współdziałających z SOP). Skarżący powołał się też na okoliczności związane z deklaracją chęci dalszego pełnienia służby w SOP. Wyjaśnił, że w odpowiedzi na apel kierownictwa MSWiA, jaki pojawił się w przestrzeni publicznej, dotyczący pozostawania funkcjonariuszy w służbie jak najdłużej, wystąpił 11 stycznia 2023r. do Komendanta SOP o anulowanie ww. rozkazu personalnego. Zdaniem Skarżącego niezrozumiałe jest stanowisko bezpośredniego przełożonego Naczelnika Wydziału [...] Zarządu [...] wyrażone na wniosku o pozostaniu Skarżącego w służbie "ze względu na dotychczasową współpracę z wyżej wymienionym funkcjonariuszem nie widzę dalszej współpracy". Wpisu nie poparto uzasadnieniem ani rozwinięciem, nie jest merytoryczny i trudno się do niego odnieść. Ww. przełożony w ostatniej opinii służbowej wystawił Skarżącemu ocenę wzorową z rekomendacją pozostawienia na zajmowanym stanowisku i podniesienia dodatku służbowego. Wyżsi przełożeni (Dyrektor Zarządu [...] i Zastępca Komendanta SOP) rekomendowali pozostawienie Skarżącego w służbie. Dodatkowo Skarżący, ze względu na długoletnią służbę i duże doświadczenie, otrzymał propozycję pozostania w służbie w komórce ds. szkoleń. Wyjaśnił, że Zarząd [...] (pirotechniki i biochemii) - komórka, w której praca wymaga specjalistycznego przeszkolenia boryka się z ciągłym deficytem funkcjonariuszy do wykonywania zadań. Ponadto do sprawnego wykonywania zadań na stanowisku zajmowanym przeze Skarżącego niezbędne jest doświadczenie i znajomość wielu aspektów działań SOP.

3. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej "Ministrem") - po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego - decyzją z [...] marca 2023r. Nr [...] uchylił ww. rozkaz personalny Komendanta SOP w części dotyczącej terminu zwolnienia ze służby w SOP i orzekł, że zwolnienie ze służby w SOP nastąpi [...] kwietnia 2023r., a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy ww. rozkaz personalny Komendanta SOP.

Minister w uzasadnieniu decyzji wskazał, że podstawę materialnoprawną ww. rozkazu personalnego stanowił art. 107 ust. 3 u.SOP, zgodnie z którym funkcjonariusza zwalnia się ze służby w terminie 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. Zawarte w tym przepisie określenie "zwalnia się ze służby" oznacza obligatoryjny charakter zwolnienia funkcjonariusza ze służby nałożone na organ. Organ, z uwagi na kategoryczne sformułowanie tego przepisu, nie ma możliwości wydania innego rozstrzygnięcia. Rozwiązanie takie ma na celu ochronę niekwestionowanego prawa funkcjonariusza do wystąpienia ze służby. Funkcjonariusz ma więc prawo żądać rozwiązania stosunku służbowego, a organ obowiązany jest wydać w zakreślonym terminie - 3 miesięcy od daty zgłoszenia przez funkcjonariusza pisemnego żądania o zwolnienie ze służby stosowną decyzję o zwolnieniu go ze służby. Pisemne zgłoszenie przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby, na podstawie art. 107 ust. 3 u.SOP, nie ma wyłącznie charakteru procesowego żądania dotyczącego uruchomienia procedury zwolnieniowej. Wywołuje ono także skutki w zakresie prawa materialnego. Prawo pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby jest bowiem elementem wyznaczającym materialnoprawny status funkcjonariusza SOP, łączący się z dobrowolnym, a nie przymusowym charakterem służby. Jest to zatem czynność o charakterze mieszanym, w której występują łącznie elementy materialnoprawne i procesowe.

W przypadku odwołania oświadczenia o zgłoszeniu wystąpienia ze służby nie mogą mieć zastosowania przepisy o umorzeniu postępowania na wniosek strony (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 3 lipca 2020r. sygn. akt IV SA/Wr 458/19). Na gruncie przesłanki określonej w art. 107 ust. 3 u.SOP uznanie organu ogranicza się do wskazania konkretnej daty zwolnienia, która jednakże zawsze powinna przypadać w trzymiesięcznym okresie od momentu złożenia rezygnacji (por. wyroki WSA w: Warszawie z 28 czerwca 2010r. sygn. akt II SA/Wa 401/10 oraz we Wrocławiu z 10 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 444/19; wyroki NSA z 20 listopada 2001r. sygn. akt II SA 1866/01; z 1 grudnia 2016r. sygn. akt I OSK 2759/15).

Funkcjonariusz, występując o rozwiązanie stosunku służbowego, złożył [...] listopada 2022r. oświadczenie woli skierowane do określonego adresata – Komendanta SOP. Zarówno u.SOP, jak i inne przepisy prawa administracyjnego nie regulują zasad składania oświadczeń woli w administracyjnych stosunkach służbowych, wobec czego żądanie zwolnienia ze służby w SOP jest oświadczeniem woli w rozumieniu ustawy z 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022r., poz. 1360, ze zm.) - zwanej dalej "k.c."). Zgodnie z art. 61 § 1 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Uchylenie się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli dopuszczalne jest tylko w przypadku, gdy zachodzi jedna z wad oświadczenia woli, określonych w art. 82-88 k.c.

Możliwe jest zatem uznanie za nieważne oświadczenia woli, które zostało złożone przez osobę znajdującą się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podejmowanie decyzji i wyrażenie woli (dotyczyć to może w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby przemijającego zaburzenia czynności psychicznych). Istnieje także możliwość uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, podstępu albo groźby bezprawnej.

Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący w chwili składania oświadczenia woli, zawierającego pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby w SOP, znajdował się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podejmowanie decyzji i wyrażanie woli. Skarżący nie wykazał też, że okoliczności takie miały miejsce. Komendant SOP przyjął ponadto ww. oświadczenie, zgodnie z art. 65 § 1 k.c. Oświadczenie takie może być skutecznie odwołane tylko za zgodą adresata. Z akt sprawy - adnotacji uczynionej na ww. wniosku Skarżącego z 11 stycznia 2023r. - wynika, że przełożony właściwy w sprawach osobowych [...] lutego 2023r. odmownie rozpatrzył wniosek Skarżącego o wycofanie wniosku.

Zdaniem Ministra skoro przy ocenie skuteczności cofnięcia oświadczenia woli decydująca jest chwila, w której odwołanie oświadczenia woli dotarło do adresata jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej, zaś organ nie wyraził zgody na cofnięcie oświadczenia Skarżącego, to nie można uznać, że doszło do jego skutecznego cofnięcia.

Z akt sprawy wynika ponadto, że wniosek o zwolnienie ze służby z [...] listopada 2022r. został sformułowany przez funkcjonariusza w sposób kategoryczny i prawidłowy i nie jest obarczony wadami oświadczenia woli wskazanymi w k.c. oraz nie został w sposób skuteczny cofnięty. Komendant SOP zobowiązany był zatem wydać decyzję o zwolnieniu Skarżącego ze służby w SOP, na podstawie art. 107 ust. 3 u.SOP. Odwołanie Skarżącego nie zasługiwało więc na uwzględnienie.

Minister uznał ponadto, że podnoszone przez Skarżącego w odwołaniu okoliczności, które legły u podstaw podjętej decyzji o wystąpieniu ze służby w SOP i o złożeniu wniosku o "anulowanie rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] pozostają bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. W orzecznictwie Sądów administracyjnych powszechnie aprobowany jest pogląd, w myśl którego, dla organu podejmującego decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby na jego prośbę nieistotne są motywy, jakimi kierował się funkcjonariusz, składając wniosek o zwolnienie ze służby. Istotna i wiążąca organ jest natomiast, wyrażona na piśmie, wola funkcjonariusza rozwiązania stosunku służbowego (por. wyrok NSA z 17 sierpnia 2010r. sygn. akt OSK 318/10).

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego A. Z., wniósł o: uchylenie ww. decyzji Ministra oraz ww. rozkazu personalnego z [...] listopada 2022r.; zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych; wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonej decyzji i ww. rozkazu personalnego; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci: - oświadczenia Skarżącego o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli o wystąpieniu ze służby w SOP - na okoliczność wykazania, że oświadczenie to złożone zostało pod wpływem błędu, a Skarżący skutecznie uchylił się od jego skutków; - świadectw służby z [...] lutego i [...] kwietnia 2023r. - na okoliczność wykazania, że Skarżący zajmował stanowisko Głównego Specjalisty oraz że nie wnoszono zastrzeżeń do jego służby.

Skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. – przez niezebranie i nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego, co doprowadziło do wydania decyzji utrzymującej w mocy rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego ze służby, pomimo zaistnienia przesłanek do jego uchylenia w całości;

- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. - przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, zawarcie w niej ogólnych stwierdzeń, zupełne pominięcie motywów Skarżącego do zgłoszenia chęci wystąpienia ze służby, dotychczasowego przebiegu służby oraz okoliczności, że w związku z powszechną w SOP akcją pisania wniosków do Komendanta SOP, o wycofanie decyzji o zwolnieniu, dział kadr przygotował i rozesłał do komórek organizacyjnych wzór wniosku, w celu ułatwienia funkcjonariuszom pisania i składania wniosków - tzn. wprowadzono w tym przedmiocie ułatwioną ścieżkę, powszechną i oficjalną, a to uchybienia bezspornie uniemożliwiają realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwiają dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;

- art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. - przez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania przez Ministra w mocy rozkazu personalnego z [...] listopada 2022r., posługując się jedynie ogólnikowymi twierdzeniami o słuszności decyzji, bez szczegółowego odniesienia się do twierdzeń, argumentów i motywów Skarżącego.

Skarżący w uzasadnieniu skargi przytoczył przebieg postępowania, podkreślając, że Minister, wydając zaskarżoną decyzję, nie tylko nie uwzględnił motywów, jakimi kierował się Skarżący, składając oświadczenie woli o chęci wystąpienia ze służby, ale też nie zebrał i nie ocenił należycie zebranego materiału dowodowego. Procedura wycofywania złożonych przez wielu funkcjonariuszy wniosków o zwolnienie ze służby została niemalże sformalizowana, bo dział kadr przygotował i rozesłał do komórek organizacyjnych wzór wniosku, celem ułatwienia funkcjonariuszom pisania i składania wniosków o wycofanie wystąpienia ze służby - tzn. wprowadzono ułatwioną ścieżkę, było to powszechne i oficjalne, a z nieznanych przyczyn przełożony właściwy w sprawach osobowych, wniosek Skarżącego rozpatrzył odmownie. Procedura usunięcia Skarżącego ze służby w SOP postępowała błyskawicznie, co zobligowało Organ, do zmiany (przesunięcia) daty zwolnienia ze służby. Decyzją z [...] marca 2023r. umorzono postępowanie sprawdzające wobec Skarżącego, rzekomo z uwagi na zwolnienie ze służby, które nastąpiło [...] kwietnia 2023r. Takie działanie z góry zakładało niemożność przywrócenia do służby.

Minister nie uwzględnił ponadto istotnych z punktu widzenia art. 82 - art. 88 k.c. kwestii pozostawania funkcjonariusza, w chwili złożenia oświadczenia o wystąpieniu ze służby w błędzie, co do warunków pracy, wysokości uposażenia i dodatków. Było wynikiem braku precyzyjnych informacji w tym przedmiocie, ze strony MSWiA. Skarżący kierował się błędnymi informacjami o znacznie wyższej waloryzacji emerytur, w stosunku do proponowanych w sferze budżetowej podwyżek. Dopiero 5 grudnia 2022r. MSWiA wystosowało komunikat, w którym pojawiły się informacje o znacznych podwyżkach uposażeń w służbach mundurowych. Dodatkowo, w trakcie biegu okresu wypowiedzenia Skarżącego, funkcjonariusze SOP zostali objęci dodatkiem stołecznym i wprowadzono świadczenie za długoletnią służbę. Gdyby Skarżący w dacie złożenia oświadczenia woli o chęci wystąpienia ze służby w SOP posiadał rzeczowe i rzetelne informacje i wiedzę o nowych warunkach pracy - wysokości podwyżki uposażenia, objęcia dodatkiem stołecznym i przyznaniu świadczeń za długoletnią służbę (Skarżący pozostawał w służbie 25 lat) nie złożyłby oświadczenia o chęci wystąpienia ze służby w SOP. Skarżący podkreślił też, że utrata funkcjonariusza o tak ogromnej wiedzy i doświadczeniu, jak Skarżący, nie jest działaniem dla dobra Rzeczpospolitej Polskiej i SOP i nie będzie zgodna z interesem i bezpieczeństwem naszego Państwa.

5. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

2. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022r. poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r. poz. 1634 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., wynika, że Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym zaskarżone akty mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, na mocy art. 151 P.p.s.a., oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

3. Sąd, mając powyższe przepisy na względzie uznał, że zaskarżona decyzja Ministra była prawidłowa zarówno pod względem formalnym, jak i materialnoprawnym.

Sąd wskazuje, że Minister w okolicznościach faktycznych sprawy – wbrew zarzutom podnoszonym w skardze - miał prawo do wydania zaskarżonej decyzji.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 107 ust. 3 u.SOP w związku z art. 113 i art. 76 ust. 2 i ust. 3 u.SOP.

W świetle art. 76 ust. u.SOP nawiązanie, zmiana albo rozwiązanie stosunku służbowego następują przez wydanie rozkazu personalnego odpowiednio o mianowaniu, wyznaczeniu lub powołaniu na stanowisko służbowe, przeniesieniu, zwolnieniu lub odwołaniu z tego stanowiska albo o zwolnieniu ze służby.

Z art. 76 ust. 3 u.SOP wynika, że do postępowania w sprawach osobowych dotyczących nawiązania, zmiany i rozwiązania stosunku służbowego w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się przepisy k.p.a.

Na mocy art. 113 u.SOP funkcjonariusza zwalnia ze służby Komendant SOP. Przepis art. 78 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Art. 78 ust. 2 u.SOP stanowi, że od rozkazu personalnego Komendanta SOP w sprawach, o których mowa w ust. 1, służy odwołanie do ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

Stosownie zaś do art. 107 ust. 3 u.SOP funkcjonariusza zwalnia się ze służby w terminie 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby.

Prawidłowe było zatem stanowisko Ministra, że z ww. przepisów wynika zarówno prawo funkcjonariusza SOP, jakim był Skarżący, do wystąpienia ze służby, po złożeniu pisemnego wniosku o zwolnienie ze służby, zaś po stronie organu leży obowiązek wydania stosownej decyzji z tego zakresu. Organowi administracji pozostawiono ponadto swobodę w zakresie określenia daty, w jakiej nastąpi zwolnienie funkcjonariusza, z tym zastrzeżeniem, że moment zwolnienia musi zamykać się w okresie 3 miesięcy od złożenia wniosku. Analogiczne stanowisko było wielokrotnie prezentowane w judykaturze na gruncie wprawdzie art. 41 ust. 3 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2024r., poz. 145), który przewiduje identyczne rozwiązanie prawne w odniesieniu do policjantów, co art. 107 ust. 3 u.SOP w odniesieniu do funkcjonariuszy SOP (por. np. wyrok NSA z 20 listopada 2001r. sygn. akt II SA 1866/01, Lex 121908).

Tym samym należy przyjąć, że prawidłowe było stanowisko wyrażone przez Ministra w zaskarżonej decyzji, że zawarte w przepisie art. 107 ust. 3 u.SOP określenie "zwalnia się ze służby" oznacza obligatoryjny charakter zwolnienia funkcjonariusza ze służby nałożone na organ. Rozwiązanie takie ma na celu ochronę niekwestionowanego prawa funkcjonariusza do wystąpienia ze służby. Funkcjonariusz ma więc prawo żądać rozwiązania stosunku służbowego, a organ obowiązany jest wydać w zakreślonym terminie - 3 miesięcy od daty zgłoszenia przez funkcjonariusza pisemnego żądania o zwolnienie ze służby - stosowną decyzję o zwolnieniu go ze służby.

Pisemne zgłoszenie przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby, na podstawie art. 107 ust. 3 u.SOP, nie ma zatem wyłącznie charakteru procesowego żądania dotyczącego uruchomienia procedury zwolnieniowej. Wywołuje ono także skutki w zakresie prawa materialnego. Prawo pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby jest bowiem elementem wyznaczającym materialnoprawny status funkcjonariusza SOP, łączący się z dobrowolnym, a nie przymusowym charakterem służby. Jest to zatem czynność o charakterze mieszanym, w której występują łącznie elementy materialnoprawne i procesowe.

Rola organu wobec zgłoszenia przez Skarżącego wniosku o wystąpienie ze służby z [...] listopada 2022r., ogranicza się zatem do określenia daty wystąpienia ze służby, która powinna mieścić się w trzymiesięcznym okresie od daty zgłoszenia – co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż Komendant SOP w ww. rozkazie personalnym z [...] listopada 2022r. określił datę zwolnienia Skarżącego ze służby na [...] lutego 2023r.

Natomiast spór w sprawie dotyczył możliwości odwołania przez funkcjonariusza SOP oświadczenia woli, które złożył przełożonemu [...] listopada 2022r. o wystąpieniu ze służby, już po tym jak Komendant SOP wydał rozkaz personalny z [...] listopada 2023r. o zwolnieniu Skarżącego ze służby w SOP.

Zdaniem Sądu w sporze tym rację należało przyznać Ministrowi, który w zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazał, że przepis art. 107 ust. 3 u.SOP nie przewiduje możliwości cofnięcia złożonego przez Skarżącego konkretnemu adresatowi oświadczenia woli o chęci wystąpienia ze służby.

Ponadto trafnie też podniósł Minister, że problematyka oceny skuteczności oświadczeń woli składanych w toku postępowania o zwolnienie ze służby powinna być dokonywana przez organ z uwzględnieniem odpowiednich przepisów k.c. Takie też stanowisko przyjmowane było wielokrotnie w orzecznictwie Sądów administracyjnych na gruncie ww. przepisu art. 41 ust. 3 ww. ustawy o Policji, który przewiduje analogiczne rozwiązanie prawne do art. 107 ust. 3 u.SOP, stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji (por. wyroki NSA z: 5 lipca 2001r. sygn. akt II SA 593/01; 21 września 2007r. sygn. akt I OSK 360/07 – dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd nie znalazł też podstaw do zakwestionowania stanowiska wyrażonego przez Ministra w zaskarżonej decyzji, że w sprawie, z uwagi na treść art. 61 § 1 k.c., należało przyjąć, że oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej.

Analiza dowodów zgromadzonych w sprawie prowadzi do wniosku, że Skarżący nie złożył skutecznego oświadczenia, którym odwołałby wcześniejsze, pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby w SOP ani [...] listopada 2022r, ani przed wydaniem ww. rozkazu personalnego przez Komendanta SOP z [...] listopada 2022r. o zwolnieniu ze służby z dniem [...] lutego 2023r. Prawidłowo również Minister w zaskarżonej decyzji przyjął, że Skarżący w swoim pisemnym wniosku z [...] listopada 2022r. o wystąpieniu ze służby wyraził kategoryczne żądanie, więc istniały w sprawie podstawy prawne do zastosowania art. 107 ust. 3 u.SOP.

Skarżący próbę wycofania zgłoszenia o wystąpieniu ze służby w SOP podjął 11 stycznia 2023r., zatem już po wydaniu ww. rozkazu personalnego przez Komendanta SOP z [....] listopada 2022r. o zwolnieniu ze służby, wskazując, że zwraca się do organu o anulowanie ww. rozkazu personalnego. Wniosek motywował chęcią pozostania w służbie oraz wskazał na zbyt pochopne działanie w związku z zapowiadaną wysoką rewaloryzacją rent i emerytur w stosunku do podwyżek planowanych w służbach, wyjaśnił też, że nie były mu znane warunki finansowe proponowane obecnie w MSWiA (k. 194 akt osobowych).

Sąd, odnosząc się do eksponowanej w skardze kwestii próby uchylenia się przez Skarżącego od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, na podstawie art. 88 k.c., wskazuje, że przepis ten dotyczy tylko oświadczeń składanych innej osobie w dziedzinie stosunków regulowanych przez prawo cywilne, nie dotyczy natomiast wadliwości czynności podejmowanych przez stronę na płaszczyźnie publicznoprawnej, a w szczególności oświadczeń składanych organom państwa, w ramach obowiązujących procedur (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 11 grudnia 1998r. sygn. akt II CK V 92/98 oraz wyroki NSA z: 30 listopada 2001r. sygn. akt II SA 2142/00, Lex 82649; 21 grudnia 2009r. sygn. akt I OSK 749/09; a także wyroki WSA w Warszawie z: 16 grudnia 2005r. sygn. akt II SA/Wa 1582/05, Lex nr 187385; 5 lutego 2009r. sygn. akt II SA/Wa 1681/08 – dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo stwierdzić należy, że rację miał Minister wskazując w zaskarżonej decyzji, że treść oświadczenia funkcjonariusza o wystąpieniu ze służby z [...] listopada 2022r. była jasna i nie budziła wątpliwości co do jego woli. Tym samym organ nie był zobowiązany do badania motywów oraz intencji wystąpienia z żądaniem zwolnienia ze służby, ani późniejszego oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika ponadto, że uprawnienie do uchylania się od skutków prawnych wadliwego oświadczenia woli ma charakter prawa podmiotowego kształtującego i przysługuje wyłącznie osobie, której oświadczenie dotknięte było wadą (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2017r. sygn. akt I OSK 2193/16 - dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli zatem Skarżący wskazywał na etapie postępowania administracyjnego oraz postępowania przed Sądem, że jego wniosek z 11 stycznia 2023r. stanowił odwołanie ("anulowanie") złożonego 29 listopada 2022r. oświadczenia woli, to trafnie wniosek ten nie został zakwalifikowany przez organy administracyjne w sprawie jako oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych wadliwego oświadczenia woli, także z uwagi na podnoszoną przez Skarżącego argumentację.

Wprawdzie Skarżący w ww. oświadczeniu z 11 stycznia 2023r. - cofającym wniosek z [...] listopada 2022r. - wskazał, że zbyt pochopnie podjął decyzję o rozwiązaniu stosunku służbowego, to jednak bezpośredni przełożony Skarżącego - Naczelnik Wydziału [...] Zarządu [...] [...] stycznia 2022r. nie wyraził zgody na dalszą współpracę ze Skarżącym (k. 194v akt osobowych). Bez względu na to czy stanowisko bezpośredniego przełożonego było szczegółowo umotywowane, czy też nie – na co zwracał uwagę Skarżący w uzasadnieniu skargi - należy przyjąć, że organ, do którego Skarżący złożył ww. oświadczenie woli odwołujące pierwotne oświadczenie woli o rozwiązaniu stosunku służbowego, nie wyraził zgody na odwołanie oświadczenia woli przez Skarżącego. Warto też wskazać, że w aktach administracyjny sprawy znajdują się dokumenty dotyczące występującego, zdaniem Skarżącego, błędu w złożonym pierwotnie oświadczeniu woli z [...] listopada 2022r. (k. 194, 212 akt osobowych). Skoro Minister w chwili wydawania zaskarżonej decyzji dysponował ww. oświadczeniami Skarżącego, które znajdują się w aktach sprawy, to nie było podstaw do przeprowadzenia przez Sąd żądanych przez Skarżącego w skardze dowodów, które stanowiły materiał dowodowy sprawy.

Zdaniem Sądu ponadto Minister przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, kierując się orzecznictwem Sądów administracyjnych, był uprawniony do wyrażenia stanowiska, że dla organu podejmującego decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby na jego prośbę nieistotne są motywy, jakimi kierował się funkcjonariusz, składając wniosek o zwolnienie ze służby (por. m.in. wyrok NSA z 17 sierpnia 2010r. sygn. akt I OSK 318/10). W tym kontekście na uwzględnienie nie zasługiwały podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowe, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. Minister dysponował obszernym materiałem dowodowym znajdującym się w aktach, w tym osobowych Skarżącego i na tej podstawie rozpatrzył całokształt okoliczności faktycznych sprawy, ustosunkowując się do argumentacji Skarżącego prezentowanej w odwołaniu i we wniosku cofającym pierwotne oświadczenie woli o wystąpieniu ze służby w SOP. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiadało ponadto wymogom z art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. i nie mogło być uznane za naruszające zasadę zaufania do organów administracyjnych, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy przywołał w zaskarżonej decyzji obowiązujące przepisy prawa oraz dokonał ich wykładni, powołując się na stanowisko judykatury wyrażane w analogicznych sprawach, wiążących się z wnioskiem funkcjonariusza o wystąpienie ze służby. Wprowadzenie zaś w SOP wzmiankowanej przez Skarżącego powszechnej i oficjalnej "ścieżki:, mającej na celu wycofanie decyzji o zwolnieniu, nie może być przeciwstawiane autonomicznej decyzji Komendanta SOP w kwestii braku wyrażenia zgody na cofnięcie takiego oświadczenia woli przez Skarżącego, związanej z polityką kadrową, w sytuacji, gdy to Skarżący z wieloletnim stażem i doświadczeniem zawodowym zdecydował się na złożenie oświadczenia woli w trybie art. 107 ust. 3 u.SOP.

4. Sąd, w tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.