II SA/Sz 919/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2023 r. sprawy ze skargi E. P. na postanowienie Inne z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. orzeczeniem z dnia 14 marca 2022 r. nr [...] ([...]) odmówił E. P. (dalej: "wnioskodawczyni", "strona", "skarżąca") wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru orzeczenie to zostało odebrane przez E. P. w dniu 17 marca

2022 r.

W dniu 12 maja 2022 r. do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. wpłynęło odwołanie strony od wskazanego rozstrzygnięcia opatrzone datą 25 maja 2021 r. i nadane w dniu 10 maja 2022 r.

Pismem z dnia 25 maja 2022 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. wezwał stronę do usunięcia braku formalnego odwołania poprzez jego podpisanie oraz jednocześnie poinformował o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 3 czerwca 2022 r. E. P. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazując, że mieszka we wsi U., w której Poczta Polska zainstalowała jedynie tzw. zbiorcze skrzynki odbiorcze. Aby nadać list polecony należy udać się do miejscowości B.. W tej sytuacji strona poprosiła znajomą o pomoc w wysłaniu jej listu poleconego, która jednak w roztargnieniu zapomniała to uczynić.

Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2022 r., nr [...], wydanym na skutek rozpoznania wniosku, na podstawie art. 58 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. zwanej dalej: "k.p.a."), Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia z dnia 14 marca 2022 r. o stopniu niepełnosprawności.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że skoro orzeczenie organu I instancji zostało odebrane przez skarżącą w dniu 17 marca 2022 r., zatem odwołanie złożone w dniu 10 maja 2022 r. nastąpiło z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności, który upłynął w dniu 31 marca 2022 r.

We wniosku o przywrócenie terminu strona wskazała na problemy z poruszaniem się oraz odległość od punktu pocztowego znajdującego się w innej miejscowości. Złożenie odwołania po terminie usprawiedliwiła roztargnieniem osoby poproszonej o pomoc w nadaniu przesyłki.

Odwołując się do stanowiska wyrażonego w orzecznictwie sądów administracyjnych organ podał przypadki uchybienia terminowi, które nie stanowią o "braku winy" w tym: nieznajomość prawa, istnienie choćby winy nieumyślnej, niedbalstwa po stronie zobowiązanego do dokonania czynności, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, brak staranności strony w zapoznaniu się z treścią pouczeń zawartych w doręczonych decyzjach.

Mając powyższe na względzie, zdaniem organu wnioskodawczyni powołując się na roztargnienie osoby poproszonej o pomoc w nadaniu przesyłki nie uprawdopodobniła przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a., które dodatkowo zostało przez nią opatrzone datą późniejszą.

E. P. zaskarżyła wskazane wyżej postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podnosząc argumenty odnoszące się do orzeczenia organu I instancji w sprawie stopnia niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz utrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Ustanowiony w ramach prawa pomocy profesjonalny pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 11 stycznia 2023 r. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę przywrócenia terminu mimo spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie,

- art. 7 i 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i niepodjęcia niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Zdaniem pełnomocnika, organ odmawiając przywrócenia terminu stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. Jednocześnie nie przeprowadził żadnych czynności wyjaśniających, zaniechał dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, zwłaszcza że stroną jest osoba starsza i schorowana.

Powołując się na stanowisko wyrażone w wyrokach: NSA z 11 lutego 2011 r., II GSK 222/10 oraz WSA w Łodzi z 24 czerwca 2014 r., II SA/Łd 1341/13 pełnomocnik podniósł, że wysoce prawdopodobna jest sytuacja, w której podmiot wnoszący o przywrócenie terminu, po powzięciu informacji o wątpliwościach organu administracji publicznej, będzie w stanie przedstawić okoliczności prowadzące do nabrania przez organ prowadzący postępowanie pewności co do istnienia okoliczności, uzasadniających przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej.

Tymczasem, w ocenie pełnomocnika, już z całokształtu akt postępowania, w tym wniosku o przywrócenie terminu, a także z przekazanych z urzędu informacji, wyłaniają się okoliczności, które świadczą o braku winy strony w uchybieniu terminu:

- skarżąca mieszka w miejscowości, w której nie ma placówki poczty, a najbliższa znajduje się w B.,

- skarżąca jest osobą starszą, schorowaną, nieporuszającą się samodzielnie i swobodnie, korzystającą z pomocy osób trzecich,

- skarżąca ze względu na stan zdrowia nie była w stanie samodzielnie udać się do innej miejscowości celem nadania odwołania, skorzystanie z pomocy osoby trzeciej było konieczne,

- skarżąca poprosiła o pomoc zaprzyjaźnioną sąsiadkę - I. J. (zmarłą w dniu 6.12.2022 r.), która wraz z mężem jechała na wizytę lekarską do B.,

- skarżąca poprosiła o pomoc osobę zaufaną, która wielokrotnie jej już pomagała, wykazała się starannością w wyborze osoby, którą poprosiła o nadanie przesyłki,

- poproszona o pomoc sąsiadka nie zgłaszała skarżącej problemów z wysłaniem odwołania, nie zwróciła jej koperty, stąd też dla skarżącej oczywiste było, że przesyłka została terminowo nadana na poczcie.

Przy czym nawet gdyby skarżąca powzięła wcześniej wiadomość o braku nadania odwołania przez sąsiadkę, to ze względu na stan zdrowia nie byłaby w stanie udać się do B. celem osobistego nadania przesyłki na poczcie.

Mając powyższe na uwadze pełnomocnik wniósł o przyznanie kosztów oraz uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu skarżącej do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Miejski Zespół Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. w dniu 14 marca 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r., poz. 259 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), bowiem przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż akt ten nie narusza prawa.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. odmawiające stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia organu I instancji.

Mając na uwadze treść skargi wyjaśnić należy, że Sąd rozstrzygając niniejszą sprawę jest uprawniony jedynie do skontrolowania działania organu odwoławczego w zakresie obejmującym odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Orzekając zatem tylko w takim przedmiocie Sąd nie kontroluje pod względem merytorycznym orzeczenia organu I instancji, którego dotyczy spóźnione odwołanie.

W sprawie poza sporem pozostaje, że orzeczenie organu I instancji zostało doręczone skarżącej w dniu 17 marca 2022 r., co oznacza, że termin do złożenia odwołania upłynął dnia 31 marca 2022 r. Odwołanie złożone przez skarżącą w dniu 10 maja 2022 r. nastąpiło zatem z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności procesowej.

Niemniej, stosownie do art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

W świetle omawianego przepisu warunkiem koniecznym dla przywrócenia terminu do złożenia odwołania było złożenie prośby i uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy odwołującej.

Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu oznacza wskazanie na takie okoliczności, które obiektywnie uniemożliwiły dokonanie czynności procesowej. Powinny to być zatem przyczyny, których nie można było przezwyciężyć pomimo dochowania wszelkich starań. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

Wnioskodawczyni jako przyczynę w uchybieniu terminu do złożenia odwołania, wskazała roztargnienie osoby, którą poprosiła o pomoc w nadaniu jej odwołania listem poleconym. Osoba ta zapomniała to uczynić.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że skutki działania innych osób za stronę, a więc osób którymi się posługuje, obciążają stronę, zatem wadliwe dokonanie przez nich czynności nie wyłącza jej winy (por. postanowienie NSA z 26 czerwca 2015 r., II OZ 609/15, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwzględniając powołane stanowisko zdaniem Sądu, skarżąca nie może się powoływać na brak winy w uchybieniu terminu z powołanej przyczyny. Dokonała bowiem wyboru osoby do wysłania jej odwołania i ponosi za ten wybór odpowiedzialność. Organ administracji prawidłowo stwierdził, że skoro skarżąca zdecydowała się powierzyć nadanie przesyłki (zawierającej odwołanie od decyzji organu I instancji) osobie trzeciej zatem ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania tej osoby, w tym braku nadania tej przesyłki w terminie. Zaniedbanie osoby, którą skarżąca się posługuje, obciąża ją samą, a tym samym nie uwalnia od winy w niezachowaniu terminu.

Dodatkowo skarżąca do momentu otrzymania wezwania organu z dnia 25 maja 2022 r. do uzupełnienia braków formalnych odwołania nie upewniła się, czy osoba, której powierzyła nadanie przesyłki w urzędzie pocztowym rzeczywiście je wykonała. Nieuwagi lub zaniedbania w tym zakresie nie można kwalifikować jako braku winy. W tej sytuacji nie ma znaczenia brak zgłaszania przez znajomą strony problemów z wysłaniem odwołania, bowiem to wnioskodawczyni powinna zabiegać o ustalenie, czy przesyłka w jej sprawie faktycznie została nadana.

Zdaniem Sądu, organ administracji w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy wynikający z akt administracyjnych, tym samym nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z dnia 11 styczna 2023 r. zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2007 r. II OSK 1806/06; z 17 maja 2011 r., II OSK 933/10; z 31 maja 2012 r., II OSK 2531/11; z 29 maja 2018 r., I GSK 396/18; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 7 wydanie, C. H. Beck, s. 337).

W ocenie Sądu, organ administracji zasadnie uznał, że skarżąca nie może się powoływać na brak winy w uchybieniu terminu, z uwagi na zaniedbanie znajomej, którą poprosiła o pomoc w nadaniu przesyłki, gdyż dokonała wyboru osoby, która miała wysłać jej odwołanie i to ją obciążają skutki jej niestarannego zachowania.

Powyższej oceny nie podważa argumentacja podniesiona przez pełnomocnika, w piśmie z dnia 11 stycznia 2023 r., odnosząca się do wieku skarżącej oraz stanu jej zdrowia, z uwagi na które nie byłaby w stanie udać się do sąsiedniej miejscowości celem osobistego nadania przesyłki na poczcie, jak też brak placówki poczty w miejscu zamieszkania strony, bowiem okoliczności te nie stanowiły przyczyny uchybienia terminu. Powodem dla którego skarżąca nie mogła dokonać tej czynności samodzielnie był właśnie jej wiek oraz problemy z poruszaniem, jak też odległość placówki pocztowej.

W tym stanie rzeczy sąd podzielił pogląd organu o braku podstaw do przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania, bowiem nie uprawdopodobniła ona, że nie ponosi winy w jego uchybieniu.

Wobec powyższego skoro wniesiona skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.