II SA/Sz 878/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2021 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z o.o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wydatków związanych z dozorem pojazdu oddala skargę.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, z późn. zm.) oraz art. 18 i art. 102 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438, z późn. zm.) w związku z art. 13 § 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), po rozpoznaniu sprawy na skutek zażalenia Ratownictwa Drogowego sp. z o.o. w S., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wydatków związanych z dozorem pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] za okres od [...] r. do [...] r.

Z uzasadnienia ww. postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], został decyzją funkcjonariusza Policji skierowany w dniu [...] r. na parking strzeżony przy ulicy [...] w S., prowadzony przez R. J. prowadzącego działalność pod firmą [...] Poland. Przedmiotowa dyspozycja umieszczenia pojazdu na tym parkingu została podjęta w oparciu o umowę nr [...] z dnia [...] r. na wykonywanie usług przechowywania pojazdów zabezpieczonych przez Policję do celów procesowych zawartą pomiędzy Komendantem Wojewódzkim Policji w S. a R. J.. Opis stanu pojazdu zawarty został w protokole przekazania-przyjęcia pojazdu na parking strzeżony z dnia [...]. Z przedmiotowego opisu pojazdu w szczególności wynikało, iż pojazd zawierał akumulator, a opis uszkodzeń zewnętrznych zawarty był w protokole oględzin sporządzonym w dniu [...] r. przez funkcjonariusza P. A. M.. Z protokołu powyższego w szczególności wynikało, że samochód posiadał tylną klapę od silnika, lampy przednie i tylne oraz że samochód nie posiadał uszkodzeń dachu. Po wygaśnięciu tej umowy w dniu [...] r. na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] r. zawartej pomiędzy Komendantem Wojewódzkim Policji w S., a Spółką z o.o. Ratownictwo Drogowe, pojazd został przetransportowany na parking Spółki przy ulicy [...] w S.. Zgodnie z protokołem przyjęcia/przekazania pojazdu z [...] r. stan pojazdu w tym dniu był zgodny ze stanem pojazdu wynikającym z protokołu z [...] r.

Ratownictwo Drogowe sp. z o.o. w dniu [...] r. została zawiadomiona w trybie § 3 ust. 4 umowy nr [...] z dnia [...] r. o wydaniu zezwolenia na odbiór pojazdu przez właściciela. W związku z brakiem odebrania pojazdu z parkingu, Komendant Miejski Policji w S. wystąpił do Sądu Rejonowego w S. z wnioskiem o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu. Działania Policji zmierzające do odbioru pojazdów przechowywanych na parkingu przy ulicy [...] w S., podjęte po wygaśnięciu umowy nr [...] z [...] r., okazały się bezskuteczne w związku z odmową wydania przechowywanych pojazdów przez przedstawicieli Spółki z o.o. Ratownictwo Drogowe.

Zgodnie z postanowieniami umowy z [...] r. nr [...] koszt przechowywania pojazdów ponosiła Policja do czasu doręczenia osobie uprawnionej zezwolenia do odbioru pojazdu lub zmiany płatnika, pod warunkiem niezwłocznego, pisemnego powiadomienia wykonawcy (parkingu) o tym fakcie (§ 3 ust. 4 umowy). Po zakończeniu okresu przechowywania pojazdów na koszt Policji, podmiot prowadzący parking zobowiązał się we własnym zakresie dochodzić zapłaty od podmiotów wskazanych w zezwoleniu w przypadku nieodebrania pojazdów przez osoby uprawnione (§ 4 ust. 5 umowy). W rozpatrywanym przypadku, jak wskazano wyżej, Spółka z o.o. Ratownictwo Drogowe została powiadomiona o tym fakcie [...] r. i następnie wystawiła fakturę VAT nr [...] obejmującą okres od [...] r. do [...] r. (tj. w sposób przewidziany w § 4 ust. 6 umowy). Z informacji zawartej w piśmie Policji z [...] r. wynika, iż Policja nie weryfikowała sposobu przechowywania pojazdu w momencie dokonania płatności za wykonaną usługę przechowywania pojazdu, ani nie utrwalała stanu technicznego pojazdu w dniu przekazania pojazdu z parkingu prowadzonego przez R. J., na parking Spółki z o.o. Ratownictwo Drogowe. Ze zgromadzonego materiału wynika, że Ratownictwo Drogowe sp. z o.o. nie wystąpiła, pomimo obowiązków wynikających z zawartej umowy nr [...] do poprzedniego właściciela o uiszczenie opłaty za parkowanie za dalszy okres. Z wniesionego zażalenia z [...] wynika, że Spółka nie występowała o zapłatę za parkowanie do poprzednich właścicieli ponieważ stała na stanowisku, że pomiędzy Spółką, a poprzednim właścicielem pojazdu nie doszło do zawarcia umowy przechowania pojazdu, wobec czego nie miała ona podstaw do kierowania takich roszczeń. Ponadto w opinii Spółki podstawą takich roszczeń nie mógł być § 3 umowy z Komendą Wojewódzką Policji w S., ponieważ nie generował on stosunku cywilnego z poprzednim właścicielem.

Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. w dniu [...] r., po wydaniu orzeczenia o likwidacji niepodjętego depozytu, tj. postanowienia sygn. akt II Ns 1665/11 z dnia 21 grudnia 2011 r., odebrał pojazd od Spółki z o.o. Ratownictwo Drogowe i przekazał go do stacji recyklingu. Stan techniczny pojazdu w dniu jego wydania utrwalono fotografiami pojazdu oraz wyceną biegłego skarbowego. Z wykonanych zdjęć pojazdu oraz opinii technicznej biegłego skarbowego z dnia [...] jednoznacznie wynika, że w pojeździe brakowały pokrywy komory silnika, lamp przednich i tylnych, a dach pojazdu był wgnieciony. Różnicę między stanem pojazdu w dniu jego odbioru z parkingu wnioskodawcy, tj. [...] r., a dniem dokonania oględzin przez funkcjonariusza Policji, tj. [...] r., w odniesieniu do stanu pojazdu najlepiej obrazują zdjęcia stanowiące numer kart akt sprawy 29-34 i 37 oraz opis stanu pojazdu zawarty na kartach akt sprawy 98, 101 i 103. Wezwany do złożenia wyjaśnień pełnomocnik Spółki oraz sama Spółka, na okoliczność przyczyn i okresu, w których powstały wyżej wymienione ubytki i uszkodzenia, pouczeni o rygorze uznania, iż powstały one w okresie sprawowania dozoru przez Spółkę z o.o. Ratownictwo Drogowe i wynikały z niewłaściwego sprawowania dozoru, nie udzielili w wyznaczonym terminie wyjaśnień.

Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. w celu ustalenia wysokości wynagrodzenia dozorcy, zgodnie z wnioskiem Spółki z dnia [...] r., dokonał analizy faktur za parkowanie pojazdów, którymi był obciążany, a także wystąpił do podmiotów zajmujących się przechowywaniem pojazdów na terenie S. o wskazanie stawek za parkowanie w okresie, którego dotyczył powołany wyżej wniosek. Na podstawie posiadanego materiału i udzielonych odpowiedzi przyjął, że średni koszt parkowania wynosił [...] zł. Taki sposób ustalenia wynagrodzenia ostatecznie zaakceptowany został w prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2548/17.

Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...] r. przyznał Ratownictwu Drogowemu sp. z o.o. wynagrodzenie za przechowywanie pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] za okres od [...] r. do [...] r. w kwocie [...]zł. Kwota ta wynikała z dokonania ustalenia udziału wynagrodzenia za parkowanie w łącznym koszcie parkowania wynikającym ze stawek za parkowanie. Przedmiotowe ustalenie zostało przeprowadzone na podstawie faktur za parkowanie pojazdów, którymi organ był obciążany, a także wystąpiono do podmiotów zajmujących się przechowywaniem pojazdów na terenie S. o wskazanie stawek za parkowanie w okresie, którego dotyczył przedmiotowy wniosek. Udział wynagrodzenia za dozór w łącznym koszcie parkowania wynosił w okresie do 30 czerwca 2008 r. - 35 % (udział wynagrodzenia w łącznym koszcie parkowania uzyskano od jednego podmiotu), natomiast w okresie po 1 lipca 2008 r. od 20 % do 35 %, zatem średnio wynosił 27,5 %. Mając powyższe na uwadze średnie wynagrodzenie za dozór wyniosło do [...] r. [...] zł x 35 % = [...] zł, oraz [...] zł x 27,50 % = [...] zł za okres po [...] r., łączne wynagrodzenie wynosi [...] zł + [...] zł = [...] zł. Przedmiotowe postanowienie nie zostało zaskarżone w administracyjnym toku instancji zatem stało się ostateczne.

Pismem z dnia 25 czerwca 2020 r. Ratownictwo Drogowe sp. z o.o. w S. wystąpiła z wnioskiem o zwrot wydatków związanych z dozorem pojazdu w kwocie [...]zł. Uzasadniając żądanie podało, że wnioskowana kwota stanowi różnicę pomiędzy kwotą [...]zł przyjętą przez organ jako łączny koszt parkowania pojazdu, a kwotą [...]zł, tj. faktycznie przyznanego wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu.

Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. pismem z dnia [...] r. wezwał wnioskodawcę do wskazania i udokumentowania koniecznych wydatków poniesionych przy przechowywaniu pojazdu oraz przedstawienia sposobu ich wyliczenia.

W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia [...] r. Ratownictwo Drogowe sp. z o.o. wskazała, że w związku z upływem czasu, nie posiada dokumentów źródłowych wskazujących na poniesione koszty przechowywania pojazdu objętego przedmiotowym wnioskiem. Odwołując się do wniosku z dnia 25 maja 2020 r. wyraziła przekonanie, że wysokość poniesionych nakładów została już wyliczona w poprzednich postępowaniach dotyczących wynagrodzenia za przechowywanie tego pojazdu, prowadzonych przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S.. Zdaniem Spółki organ ustalił w trakcie postępowania średnie koszty przechowywania pojazdu zawierające zarówno wydatki związane z przechowywaniem jak i wynagrodzenie przechowawcy.

W dniu [...] r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. wydal postanowienie o odmowie zwrotu wydatków związanych z dozorem pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] za okres od [...] r. do [...] r.

Pismem z dnia 20 lipca 2020 r. Ratownictwo Drogowe sp. z o.o. złożyło zażalenie na ww. postanowienie zarzucając, że zostało ono wydane w oparciu o nierzetelne przesłanki i hipotetyczne ustalenia z pominięciem prawomocnego postanowienia organu w sprawie ustalenia wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu. Uzasadniając wskazała, że organ może nie zgodzić się z własnymi ustaleniami i przeprowadzić ponownie postępowanie dowodowe. Tym niemniej nie może arbitralnie i bez podania ustalonych dowodów przyjąć, że nie wystąpiły żadne koszty dozoru. Stwierdził, że brak jest materiału dowodowego pozwalającego ustalić, że do uszkodzeń doszło w okresie objętym wnioskiem.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, w wyniku rozpoznania ww. zażalenia w oparciu o ustalony stan faktyczny i prawny sprawy, wskazał, że na podstawie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej jako: "u.p.e.a." jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a. Zgodnie z art. 13 § 1 ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 30 lipca 2020 r., do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zgodnie z art. 102 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. W rozpatrywanej sprawie wniosek o zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru w zakresie przedmiotowego pojazdu został złożony przez Spółkę po upływie ponad 8 lat, licząc od uprzednio złożonego przez Ratownictwo Drogowe sp. z o.o. wniosku o przyznanie wynagrodzenia za dozór z dnia 14 marca 2012 r. Wskazać należy również, iż w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za dozór w minionych latach prowadzonych było wiele spraw z wniosku Spółki i w żadnej z tych spraw Spółka nie żądała zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru. Wprawdzie przepis art. 102 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. nie zakreślał terminu, w jakim dozorca może wystąpić z żądaniem zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór, to w celu eliminacji istniejących w praktyce rozbieżności dotyczących terminu, ustawodawca z dniem 30 lipca 2020 r. wprowadził w art. 102 § 2 miesięczny termin na złożenie wniosku od ustania dozoru.

Organ II instancji przypomniał, że Naczelny Sąd Administracyjny już w uzasadnieniu uchwały z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, zwrócił uwagę, że zarówno przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. jak również żaden inny przepis prawa, nie określają precyzyjnie, jak należy wyliczyć należność za dozór. Uznać należy, że przyznanie wynagrodzenia i zwrot koniecznych wydatków następuje w stosunku do realiów konkretnego przypadku, a więc kwota ta jest uzależniona od okoliczności dotyczących konkretnego dozorcy, parkingu i pojazdu. Co więcej, wydatki muszą być konieczne ze względu na cel i warunki wykonywanego dozoru. Ustalona należność winna odpowiadać rzeczywistym i wykazanym wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonywanie dozoru, w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie w związku ze sprawowanym dozorem pojazdu przechowywanego na parkingu. Zwrot koniecznych wydatków oraz należnego wynagrodzenia następuje w momencie wykazania koniecznych nakładów poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu. Zatem to na dozorcy ciąży obowiązek wykazania poniesionych kosztów oraz sposobu ich kalkulacji uwzględniającego m.in. wyposażenie posiadanego parkingu. Organ orzekający o ich przyznaniu jest natomiast uprawniony do weryfikacji przedstawionej kalkulacji, łącznie z zanegowaniem materiałów przedłożonych przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt I OSK 161/14, z dnia 18 maja 2020 r.).

Z uwagi na powyższe, organ II instancji uznał za zasadne twierdzenie organu I instancji co do tego, że warunkiem niezbędnym zwrotu poniesionego wydatku jest jego uprzednie poniesienie i udokumentowanie. Inaczej rzecz się ma, jeżeli chodzi o przyznanie wynagrodzenia za dozór. Skoro Spółka nie wykazała w żaden sposób faktu poniesienia kosztów oraz nie przedstawiła sposobu ich kalkulacji, mimo iż została przez organ wezwana do uzupełnienia wniosku, to brak jest podstaw do uwzględnienia jej wniosku. Podkreślenia wymaga jeszcze raz to, że przedmiotem sprawy, do której odwołano się we wniosku tj. zakończonej postanowieniem z dnia 31 października 2018 r. było przyznanie wynagrodzenia za dozór. Organ przyznał Spółce z o.o. Ratownictwo Drogowe wynagrodzenie za przechowywanie pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] w kwocie [...]zł. Kwota ta wynikała z dokonania ustalenia udziału wynagrodzenia za parkowanie w łącznym koszcie parkowania wynikającym ze stawek za parkowanie. Przedmiotowe ustalenie zostało przeprowadzone na podstawie faktur, którymi obciążany był tutejszy organ za parkowanie pojazdów, a także wystąpiono do podmiotów zajmujących się przechowywaniem pojazdów na terenie S. o wskazanie stawek za parkowanie w okresie, którego dotyczył przedmiotowy wniosek. Tak ustalone wynagrodzenie za dozór uzyskało aprobatę w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2548/17.

Przyjęty przez organ sposób ustalenia wysokości wynagrodzenia za dozór pojazdu służył zatem wyliczeniu kwoty wynagrodzenia, zresztą został zaaprobowany przez Sąd i nie może mieć żadnego przełożenia na żądanie zwrotu koniecznych wydatków w okolicznościach niniejszej sprawy tj. braku wykazania poniesienia jakichkolwiek wydatków. Zatem wobec nieprzedłożenia przez Spółkę jakichkolwiek dowodów oraz kalkulacji, tym bardziej brak było podstaw do podejmowania wyliczeń, które w takich okolicznościach miałyby charakter wyłącznie hipotetyczny. Końcowo podzielić należy wskazanie organu I instancji, iż w interesie własnym Spółki było skierowanie wniosku we właściwym (rozsądnym) czasie, tak by nie narażać się na negatywne konsekwencje braku dowodów.

W takiej sprawie jak ta, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. w zgodzie z organem I instancji i w zgodzie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym stwierdził, że w tym przypadku ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, a postępowanie organu ogranicza się do oceny kalkulacji przedstawionej przez stronę.

Pismem z dnia 223 września 2020 r. Ratownictwo Drogowe sp. z o.o. w S. wniosła skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 21 sierpnia 2020 r., zarzucając mu naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 K.p.a. Zdaniem strony skarżącej, to na organie spoczywa obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a brak możliwości przedstawienia dowodów przez stronę nie zwalnia organu z przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego. Organy obu instancji bezpodstawnie stwierdziły, że nieprzedstawienie przez stronę dowodów na wysokość kosztów przechowania pojazdu świadczy o ich braku i zwalnia organy od przeprowadzenia innych dowodów w celu ich ustalenia. Twierdzenie o braku kosztów przechowania pojazdu nie zostało poparte żadnym dowodem przeprowadzonym przez organy. Takie twierdzenie jest sprzeczne z zasadami racjonalnego rozumowania. Każde przechowanie związane jest z powstaniem kosztów. Na poparcie tezy o obowiązku udokumentowania kosztów przechowania organ powołał się m.in. na wyrok NSA o sygn. I OSK 161/14, w którym wskazano, że jeżeli w przekonaniu organu dozorca nie wskazał jakie konkretnie poniósł wydatki związane z dozorem samochodu, nie przedstawił stosownych dokumentów, ani nie wykazał sposobu ich wyliczenia, to wówczas stosownych ustaleń w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego musiał dokonać organ.

Ponadto, organ nie wskazał, który przepis K.p.a. nakłada na stronę obowiązek udowodnienia faktu, z którego strona ta wywodzi skutki prawne. Przepisy K.p.a. nie zawierają przepisu regulującego formalny ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym, a więc nie wskazują obowiązków (powinności) stron postępowania administracyjnego w zakresie przedstawienia dowodów potwierdzających okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W przypadku postępowania administracyjnego organ administracji publicznej realizuje inicjatywę dowodową przede wszystkim z urzędu, co wynika z przyjętej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 r., poz. 2167 – j.t. ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – j.t. ze zm.) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według powyższego kryterium wykazała, że skarga nie jest zasadna, gdyż akt ten odpowiada prawu.

Przedmiotem skargi uczyniono postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające skarżącej zwrotu wydatków związanych z dozorem pojazdu.

Podstawą materialnoprawną powyższego rozstrzygnięcia jest art. 102 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny przyznaje, na wniosek dozorcy złożony w terminie miesiąca od dnia ustania dozoru, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1 tej ustawy.

Analiza powyższego przepisu dowodzi, że skoro zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru następuje na wniosek dozorcy, to na nim ciąży obowiązek wykazania, jakie wydatki poniósł. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że to dozorca powinien wskazać konieczne wydatki poniesione na dozór konkretnego pojazdu, a także przedstawić sposób obliczenia tych kwot (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 748/18, WSA w Gdańsku z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 828/16 dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym kalkulacja poniesionych kosztów powinna opierać się na dowodach, a więc dokumentach potwierdzających okoliczność poniesienia przez stronę opisanych przez nią wydatków. W interesie przedsiębiorcy leży więc należyte udokumentowanie poniesionych wydatków.

Przyjmuje się także, że wydatki te muszą być konkretne oraz odnosić się do danego dozorcy i przedmiotu objętego dozorem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 585/09, 2 lipca 2008 r. sygn. akt I OSK 62/08, 20 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 1797/06, dostępne w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), a tym samym realiów danej sprawy. Nie mogą to być zatem przeciętne wydatki związane z dozorowaniem pojazdu, lecz wydatki rzeczywiście poniesione.

Innymi słowy rzecz ujmując, ustalona należność powinna odpowiadać konkretnym, rzeczywistym i wykazanym przez dozorcę wydatkom.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, zgodzić należy się z organami, że żądanie skarżącej zwrotu wydatków z wykonywaniem dozoru pojazdu w wysokości [...] zł nie zasługiwało na uwzględnienie, skoro tak we wniosku jak i na wezwanie organu nie wykazała, ani nie udokumentowała ww. wydatków oraz nie przedstawiła ich wyliczenia.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że brak było podstaw do przyjęcia sugerowanej przez skarżącą tezy, aby różnica pomiędzy ustaloną w postanowieniu z dnia 31 października 2018 r. wysokością kosztów dozoru a przyznanym wynagrodzeniem za ten dozór, stanowiła o wydatkach w rozumieniu art. 102 § 2 u.p.e.a. Jak już wyżej wskazano zwrot wydatków odpowiadać ma rzeczywiście poniesionym, a nie przeciętnym czy hipotetycznym wydatkom. Tymczasem koszty jak i udział w nich wynagrodzenia zostały ustalone nie tylko na podstawie faktur, którymi obciążany był organ za parkowanie pojazdów, a także w oparciu o stawki za parkowanie pojazdu podane przez podmioty zajmujące się przechowaniem pojazdów. Co do zasady koszty dozorowania obejmują wynagrodzenie i wydatki, jednakże ustalenie tych kosztów i udziału w nich wynagrodzenia nie dowodzi wysokości wydatków, jakie faktycznie poniosła skarżąca. Ustalenie wynagrodzenia oparte jest bowiem na innych zasadach, stąd rację należy przyznać organowi odwoławczemu, że sposób ustalenia wysokości wynagrodzenia nie może mieć żadnego przełożenia na żądanie zwrotu koniecznych wydatków.

W takiej sytuacji organ I instancji był uprawiony do wystosowania wezwania do Spółki, zaś wobec nieprzedstawienia na to wezwanie stosowanej kalkulacji wydatków oraz dowodów na ich poniesienie - do wydania rozstrzygnięcia odmawiającego zwrotu wnioskowanej kwoty. Utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy takiego rozstrzygnięcia pozostaje więc w zgodności z prawem tak materialnym ale i proceduralnym, gdyż w sprawie nie doszło do zarzucanego skargą naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a.

Zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Realizacja tej zasady oparta jest na przestrzeganiu reguł postępowania przyjętych w k.p.a., w tym zawartych w art. 7 i 77 k.p.a. Przepisy te zobowiązują organ do podejmowania z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w tym do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Z przepisów tych wynika, że organ jako gospodarz postępowania administracyjnego zobowiązany jest do określenia jakie dowody są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego i przeprowadzenia tych dowodów z urzędu lub na wniosek. Wprawdzie na mocy omawianych regulacji organowi przysługuje inicjatywa dowodowa, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych i przyczynienia się do zapewnienia pełnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż strona powinna przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Obowiązki te oznaczają, że składający wniosek powinien aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. akt II OSK 1291/12 oraz z dnia 24 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1761/19, dostępne w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niewątpliwe w sprawach o zwrot wydatków związanych z dozorem pojazdu ciężar dowodzenia przesuwa się na dozorcę, gdyż to on jest w posiadaniu najpełniejszych i najdokładniejszych informacji o poniesionych wydatkach. A zatem to dozorca powinien wykazać fakty, które przemawiają na zasadnością zgłoszonego żądania i współpracować z właściwym w sprawie organem, celem wyjaśnienia sprawy. Wprawdzie zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności. To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt II OSK 1452/20, dostępne w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Analiza akt administracyjnych potwierdza, że organ I instancji dopełnił obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy, skoro wezwał stronę do wykazania i udokumentowania objętych wnioskiem wydatków jak i przedstawienia ich wyliczenia. Zauważyć jednak należy, że organ, z uwagi na przedmiot postępowania oraz rodzaj okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, ma ograniczone możliwości zgromadzenia z urzędu stosownego materiału dowodowego. Wobec tego zarzut skarżącej, iż brak przedstawienia przez Spółkę dowodów na wysokość kosztów przechowywania pojazdu nie zwalniał organu z przeprowadzenia innych dowodów jest niezrozumiały zwłaszcza, że sama skarżąca nie określiła jakie to dowody organ mógłby przeprowadzić na potwierdzenie wydatków związanych z wykonywaniem przez nią dozoru. To skarżąca wie jakie wydatki poniosła i z reguły to ona jest także dysponentem ewentualnego materiału dowodowego w tym zakresie. Dlatego też "nie dopuszczalne jest, aby w sytuacji, gdy dozorca nie dostarcza dowodów na okoliczność poniesionych wydatków, ciężar dowodowy w tym zakresie przerzucony został w całości na organ" (por. wyroki NSA z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt: I OSK 2933/17, I OSK 2472/18, I OSK 2934/18 i 2937/19, dostępne w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Upływ czasu, mimo że może utrudniać zgromadzenie niezbędnej dokumentacji, to nie może stanowić okoliczności zwalniającej skarżącą z wykazania zasadności swojego żądania. Skarżąca jest podmiotem, który profesjonalnie prowadzi działalność w zakresie przechowywania pojazdów, a zatem powinna liczyć się z negatywnymi konsekwencjami, jakie wynikną z nieprzedstawienia dowodów będących w jej wyłącznej dyspozycji.

W tym stanie rzeczy, wobec nieuzasadnionych podstaw skargi przy jednoczesnym braku okoliczności, które należałoby wziąć pod rozwagę z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.