II SA/Sz 680/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Wnioskiem z dnia 10 listopada 2022 r. Z. W. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o wypłatę dodatku węglowego.

Decyzją z dnia 8 grudnia 2022 r. nr [...] na podstawie art. 26 ust. 3a-d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 ze zm.) oraz na podstawie art. 23 ust. 3 ust. 12 i 13, art. 24a ust. 1 i 2, art. 25 ust.3 i 4, art. 29, art. 30 i art. 30a ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2022, poz. 615 t.j. ze zm.) w związku z art. 104 § 1, art. 107 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) oraz Zarządzenia Wójta Gminy S. w sprawie upoważnienia do prowadzenia postępowań w sprawach dotyczących wypłaty dodatku węglowego organ I instancji odmówił przyznania dodatku węglowego.

Odpis decyzji został doręczony wnioskodawcy w dniu 12 grudnia 2022 r.

Pismem z dnia 28 marca 2023 r. Z. W. wniósł odwołanie od powyższej decyzji a pismem z dnia 5 kwietnia 2023 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku strona powołała się na przebytą operację stawu biodrowego, która uniemożliwiła wniesienie odwołania w terminie. Pismem z dnia 11 kwietnia 2023 r. zatytułowanym odwołanie do decyzji [...] skarżący ponownie wyraził niezadowolenie z decyzji organu I instancji kwestionując ustalenia organu dotyczące rodzaju pieca oraz rodzaju paliwa używanego do spalania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie postanowieniem z dnia 15 maja 2023 r. znak: [...] na podstawie art. 123, w związku z art. 58 § 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Z. W. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Nr [...] z dnia 08.12.2022r. wydanej z up. Wójta przez Z-cę Kierownika ds. Świadczeń dla rodziny Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy po zacytowaniu przepisów art. 58 § 1, § 2, § 3 K.p.a. wyjaśnił, że wnioskodawca otrzymał odwołanie w dniu 28 listopada 2022 r. W dniu 5 grudnia 2022 r. upłynął termin do wniesienia odwołania.

W ocenie Kolegium samo wniesienie wniosku przez stronę nie jest wystarczającym powodem do przywrócenia terminu. Przy ustalaniu braku winy strony w dopełnieniu czynności procesowej, koniecznym jest bowiem stwierdzenie, czy zachowana została szczególna staranność w prowadzeniu sprawy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło z przeszkód nie dających się w danych warunkach przezwyciężyć przez stronę.

W niniejszej sprawie strona podała jako powód przebytą operację stawu biodrowego. Jednak na potwierdzenie powyższego nie przedłożyła stosownych dokumentów, potwierdzających, że od dnia 5 grudnia 2022r. nie miała możliwości złożenia odwołania. Zdaniem SKO strona od dnia otrzymania decyzji mogła umocować osoby, wskazane w art. 33 Kpa do dokonywania w jej imieniu czynności procesowych, jednakże takich czynności nie dopełniła. Powyższe zaniedbania w ocenie organu odwoławczego nie mogą stanowić przesłanek usprawiedliwiających brak winy w uchybieniu terminu, o których mowa w cytowanych na wstępie przepisach.

Na powyższe postanowienie pismem z dnia 24 maja 2023 r. Z. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Szczecinie i jednocześnie o przyznanie dodatku węglowego.

Zdaniem skarżącego w dniu 21 października 2022 r. została przeprowadzona kontrola, przez dwie osoby, które nie sprawdziły jaki ma piec i czym pali w danym piecu. Osoby nie były zainteresowane stwierdzeniem stanu faktycznego, nie interesowały się czym skarżący pali. Skarżący podał, że nie posiada żadnego ze źródeł ogrzewania takich jak: "kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy, zasilane drewnem kawałkowym" natomiast posiada piec na węgiel.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Przedmiotem postepowania w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 8 grudnia 2022 r. w sprawie dodatku węglowego.

Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin § 2.

Organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony;

2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi;

3) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do pouczenia strony o prawie do żądania przywrócenia terminu (por. wyrok NSA z 11.02.2014 r., II OSK 2188/12, LEX nr 1450897).

Decyzja odmawiająca skarżącemu przyznania dodatku została wydana w dniu 8 grudnia 2022 r. zaś doręczona w dniu 12 grudnia 2022 r. Kolegium jako datę doręczenia wskazało na dzień 28 listopada 2022 r., co zdaniem Sądu jest błędem bowiem nie można doręczyć decyzji przed jej wydaniem, przeczy temu również zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji (k.5 v. akt administracyjnych).

Decyzja organu I instancji zawierała prawidłowe pouczenie dotyczące możliwości, terminu i trybu wniesienia odwołania.

Pierwszym pismem, w którym skarżący wyraził swoje niezadowolenie z powodu nieotrzymania dodatku węglowego pochodzi z 28 marca 2023 r.(k.4 akt adm.) Kolejne pismo to wniosek z dnia 5 kwietnia 2023 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 8 grudnia 2022 r. Następne pismo z dnia 11 kwietnia 2023 r. to odwołanie od decyzji. We wniosku strona powołuje się na niepełnosprawność trwającą od 13 lat oraz problemy z poruszaniem się spowodowane operacją (k.2 akt adm.). Do wniosku skarżący nie dołączył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że w terminie do wniesienia odwołania nie mógł tego odwołania wnieść. W piśmie z dnia 5 kwietnia 2023 r. strona nie wskazała także kiedy dowiedziała się o ustaniu przyczyny uchybienia terminu.

Zgodnie z wyrokiem NSA z 13.12.2017 r., II GSK 2857/17, LEX nr 2428541: "1. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. 2. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. 3. Przeszkody powodując uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz powinny trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej lub co najmniej w ostatnim dniu tego terminu".

Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi musi dotyczyć tego i tylko tego okresu, w którym miała być dokonana czynność procesowa (wyrok NSA z 11.09.2008 r. sygn.. akt II OSK 1015/07).

Wskazać należy, że termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji biegnie od 13 grudnia 2022 r. do 26 grudnia 2022 r.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Badając przesłankę braku winy, należy powołać się na orzecznictwo sądowe, które posługuje się kryterium obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (tak NSA w wyroku z 15.11.2017 r., II OSK 94/17, LEX nr 2481484). Stanowisko to wywodzi się z formułowanego wobec strony obowiązku zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych (tak NSA w wyroku z 16.02.2017 r., II GSK 1503/15, LEX nr 2286253).

Skarżący wskazał, że jest od 13 lat osoba niepełnosprawną oraz to, że po operacji ma większe problemy z poruszaniem się. Zdaniem Sądu jest to stan długotrwały - nie nagły, natomiast skarżący nie wskazał kiedy przeszedł operację, czy uniemożliwiła mu podjęcie jakichkolwiek kroków do wniesienia odwołania od decyzji w terminie, czy były to okoliczności nie do przezwyciężenia, niedające się usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (tak NSA w wyroku z 14.06.2017 r., II OSK 2627/15, LEX nr 2342745). Przy ocenie zasadności wniosku: "Należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu" (tak NSA w wyroku z 10.01.2018 r., II OSK 1370/16, LEX nr 2442231). W konsekwencji nawet lekkie niedbalstwo wyklucza brak winy (zob. wyrok NSA z 5.04.2017 r., II GSK 5163/16, LEX nr 2353519). Zdaniem Sąd nie każda choroba uzasadnia automatycznie uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu. Konieczne jest bowiem wykazanie, "że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu" (tak NSA w wyroku z 17.12.2015 r., II OSK 1004/14, LEX nr 1999997).

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało orzec jak w wyroku.