II SA/Sz 255/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2022 r. sprawy ze skargi A. A. na niewykonanie przez Wójta Gminy G. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Sz 134/20 I. wymierza Wójtowi Gminy G. grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych, II. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Wójta Gminy G. na rzecz skarżącej A. A. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 7 lutego 2022 r., A.A. wystąpiła na podstawie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) ze skargą na niewykonanie przez Wójta Gminy G. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 25 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Sz 134/20, wnosząc o wymierzenie organowi grzywny oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazała, iż wyrokiem z 25 marca 2021 r. w sprawie z jej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie:

1) zobowiązał Wójta do załatwienia wniosku skarżącej A.A. z 2 września 2020 r. o podjęcie interwencji w sprawie wdrożenia zapisów decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Wójta z dnia 19 lipca 2017 r nr OŚ.KP-6220.5.2016.2017 w zakresie wykonania od strony zewnętrznej pasa zieleni izolacyjnej o szerokości 10 m dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy trzody chlewnej położonej na działce ewid. [ ] obręb [ ].

2) stwierdził, bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 2 września 2020 r. i zobowiązał Wójta Gminy G. do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.

3) zasądził od Wójta na rzecz skarżącej A.A. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok jest prawomocny od 15 czerwca 2021 r., akta sprawy zaś zostały zwrócone organowi przez sąd dnia 7 lipca 2021 r. Termin do załatwienia sprawy upływał zatem z dniem 21 lipca 2021 r. W związku z niewykonaniem zobowiązania sądu nałożonego wyrokiem z 25 marca 2021 r. skarżąca wezwała organ na piśmie do wykonania wyroku (pismo z 3 stycznia 2022 r.). Pomimo wezwania, do dnia wniesienia skargi, Wójt nie wykonał wyroku.

W odpowiedzi na powyższą skargę Wójt wniósł o jej oddalenie wskazując, że dokumenty zebrane w sprawie są przedmiotem postępowania przed Komendą Powiatową Policji w S.

Organ wyjaśnił dalej, iż złożony przez A.A. wniosek o rekontrolę stanu bieżącego pasa zieleni izolacyjnej jaki nałożyła na J.M. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach (nr OŚ.KP-6220.5.2016.2017 z dnia19 lipca 2017 r.) nie został rozpatrzony, gdyż postępowanie kontrolne zakończyło się wydaniem dnia 21 lipca 2021 r. postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku, określonego w tytule wykonawczym nr BUA-6220.7.2020.2021 z dnia 21 lipca 2021 r. Pismem z dnia 3 sierpnia 2021 r. zobowiązany wniósł zażalenie od w/w postanowienia Wójta Gminy G.

Wójt wskazał także, iż w dniu 27 lipca 2021 r. w toku postępowania administracyjnego, postanowieniem nr SKO.4170.1001.2021, została stwierdzona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie nieważność przedmiotowego postanowienia z dnia 14 lutego 2018 r. Uchylone postanowienie dotyczyło wyjaśnienia na wniosek strony, z dnia 9 lutego 2018 r., treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody z dnia 19 lipca 2017 r. na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy trzody chlewnej położonej na działce o nr ewid. gr. [ ] obręb [ ], gmina G.

W dniu 7 września 2021 r. do Wójta Gminy G. wpłynął wniosek skarżącej wzywający do niezwłocznego załatwienia sprawy administracyjnej tj. zajęcia stanowiska w sprawie złożonego wniosku z dnia 6 września 2021 r. o przeprowadzenie rekontroli pasa zieleni wyznaczonego przez decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 19 lipca 2017 r.

W dniu 8 listopada 2021 r. Wójt Gminy G. wydał postanowienie w sprawie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego uzasadniając, że zgodnie z art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego podmiot – A.A. nie ma uprawnień do żądania wszczęcia postępowania egzekucyjnego, oceny prawidłowości postępowania egzekucyjnego dotyczącego prowadzonego wobec zobowiązanego. Nie ma także legitymacji do występowania o zawieszenie postępowania i kierowanie innych wniosków, gdyż w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest podstawy materialno-prawnej do sformułowania takiego żądania. Wobec powyższego Wójt Gminy G. odmówił wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Końcowo organ podniósł, że z uwagi na ilość prowadzonych postępowań administracyjnych i braki kadrowe pracownik ze stanowiska pracy do spraw budownictwa i zagospodarowania przestrzennego po analizie zobowiązań nałożonych na organ — Wójta Gminy w wyroku z dnia 25 marca 2021 r. sygn. akt II SAB/Sz 134/20 skupił się na formalnym zakończeniu postępowania egzekucyjnego tj. postępowanie kontrolne zakończył poprzez wydanie przez Wójta Gminy G. w dniu 21 lipca 2021 r. postanowienia nr BUA-6220.7.2020.2021 o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku, określonego w tytule wykonawczym z dnia 21 lipca 2021 r., tak aby dochować terminu określonego w powyższym wyroku. Przeoczeniu uległ natomiast zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej. Chcąc naprawić przeoczenie i wypełnić zobowiązanie, zasądzona kwota (100,00 zł) została przekazana na konto bankowe w dniu 24 lutego 2022 r.

Pismem z 4 kwietnia 2022 r. skarżąca uzupełniła swoje stanowisko o dodatkowe dokumenty: postanowienie z dnia 21 lipca 2021 r., wniosek inwestora w sprawie zmian w obowiązującej decyzji środowiskowej, decyzję o uwarunkowaniach środowiskowych z 17 lipca 2017 r., pismo Wójta Gminy G. z 6 października 2021 r., pismo pokontrolne Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Koszalinie z 9 marca 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Istotą skargi wszczynającej postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za bezczynność po wyroku sądu jest żądanie zastosowania przez sąd określonych środków mających na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie. Zastosowanie grzywny może mieć zatem miejsce, gdy po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność, organ administracji pozostaje w bezczynności z przyczyn zależnych od tego organu. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć zaniechanie podjęcia lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00).

Sąd, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 P.p.s.a.), przy czym wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (§ 3). Osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym (§ 4).

Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (§6). Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 7).

W sprawie jest bezsporne, że wyrokiem z 25 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Sz 134/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w sprawy ze skargi A.A. na bezczynność Wójta Gminy G. w przedmiocie wszczęcia postępowania, stwierdzono bezczynność Wójta w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 2 września 2020 r. i zobowiązano go do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd stwierdził wówczas, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Powyższy wyrok jest prawomocny od 15 czerwca 2021 r., natomiast akta sprawy zostały zwrócone organowi przez Sąd dniu 7 lipca 2021 r. Stąd wyznaczony przez Sąd czternastodniowy termin upłynął w dniu 21 lipca 2021 r.

Należy dostrzegać, iż rozstrzygając w dniu 25 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał wówczas, iż działanie organu, podjęte już po przeprowadzeniu oględzin działki, a polegające na wezwaniu inwestora do złożenia kolejnych wyjaśnień i w dalszym ciągu - na niezałatwieniu wniosku skarżącej, mając na uwadze długotrwałość tego stanu rzeczy, naruszyło prawa procesowe skarżącej, w szczególności prawo do skontrolowania stanowiska organu w sposób przewidziany prawem. Nadmieniono, iż skoro istnieją podstawy i sposoby działania przewidziane przepisami prawa, to nie podejmując ich, organ powinien wyjaśnić to skarżącej, a jeśli ta nadal domagałaby się interwencji organu, a organ nie widziałby ku temu podstaw – powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Jak ocenił Sąd, dopiero taka aktywność organu będzie stanowiła procesową formę załatwienia sprawy, będzie eliminowała stan bezczynności, a co najważniejsze – umożliwi stronie zakwestionowanie stanowiska organu w sposób przewidziany prawem.

W badanej sprawie powyższe wytyczne nie zostały zrealizowane do daty orzekania przez Sąd, w szczególności organ nie skierował do strony stosownych wyjaśnień ani nie wydał postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Powyższe, jak wskazano w odpowiedzi na skargę, miało być następstwem skupienia się przez pracownika na formalnym zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Jednakże prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie zwalniało organu z wykonania opisanego wyżej wyroku zawierającego jednoznaczne wskazania co do postępowania oraz termin dla takiego działania.

W ocenie Sądu za wykonanie prawomocnego wyroku z dnia 25 marca 2021 r. nie można uznać w szczególności przywołanego w odpowiedzi na skargę postanowienia Wójta z 8 listopada 2021 r. Jakkolwiek w jego treści powołano się na wyrok WSA w Szczecinie z 25 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Sz 134/20, to jednak owo postanowienie odnosiło się on do wniosku skarżącej z dnia 2 września 2020 r.

W tym miejscu należy podkreślić, iż do wykonania wyroku objętego rozpatrywaną skargą nie doszło też ani po wyraźnym wezwaniu Wójta przez skarżąca do takiego działania ani w późniejszym okresie. Po wpłynięciu skargi, organ ograniczył się wyłącznie do uzyskania danych niezbędnych do wykonania wyroku w zakresie zwrotu kosztów postępowania i dokonał ich zwrotu, pozostawiając w dalszym ciągu niezałatwiony co meritum wniosek A.A., K.A., E.A. i T.C. z 2 września 2020 r. Tymczasem, w razie stwierdzenia uchybienia co do wykonania wyroku, także na tym etapie postępowania należało wyjaśnić skarżącej stanowisko organu, a jeśli ta nadal domagałaby się interwencji organu, a organ nie widziałby ku temu podstaw – należało wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał skargę za zasadną i wymierzył Wójtowi grzywnę w wysokości 1.000 złotych na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W zakresie takiej kwalifikacji stwierdzonego naruszenia prawa w ocenie Sądu należało mieć na względzie, iż wyrok WSA w Szczecinie z 25 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Sz 134/20, dotyczył bezczynności organu i zawierał wyraźne wytyczne co do dalszego postępowania. Nie można było też pomijać okoliczności, iż pomimo wielomiesięcznego przekroczenia wyznaczonego terminu, organ nie skorygował swojego działania w zakresie braku wykonania prawomocnego wyroku i to mimo wyraźnego wezwania przez stronę do realizacji wytycznych zawartych w wyroku ani nawet po wniesieniu przez nią skargi do sądu administracyjnego.

Miarkując wysokość kary Sąd miał na względzie wielowątkowy charakter czynności organu dotyczących decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych z dnia 17 lipca 2017 r., w tym powiązany z przedmiotową decyzją tok postępowań przed organami Policji, organem administracji wyższego stopnia i sądem administracyjnym. Sąd nie dopatrzył się też w wadliwym działaniu organu celowości i uznał, że było ono wynikiem błędu, na który miały wpływ podnoszone przez organ braki kadrowe.

O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi, Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa gov.pl.