II SA/Rz 718/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wyliczenia i wypłacenia różnicy uposażenia uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję I Zastępcy Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] oraz rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] marca 2020 r. nr [...].

P.M. przedmiotem skargi (dalej: "Skarżący") uczynił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wyliczenia i wypłacenia różnicy uposażenia.

Jak wynika z akt sprawy raportem z dnia [...] lutego 2020 r. P.M. wystąpił do Komendanta Miejskiego Policji o zaliczenie do wysługi lat pracy, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego oraz termin wypłaty nagrody jubileuszowej okresów pracy w gospodarstwie rolnym mamy: [...].01.2002 r. – [...].01.2004 r. oraz [...].11.2004 r. – [...].07.2006 r. (łącznie 3 lata 8 miesięcy i 17 dni) oraz okresu pracy od [...].02.2004 r. do [...].10.2004 r. (8 miesięcy i 23 dni) w firmie [...] w W. z tytułu umowy o pracę (sprawa o sygn. II SA/Rz 825/21, dotyczy innych okresów zatrudnienia i pracy).

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. Komendant Miejski Policji na podstawie art. 6f, art. 101 ust. 1, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ze zm.; zwana dalej u.P.), w zw. z § 4 ust. 1 pkt 5 i § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia zasadniczego oraz ustalania wysługi lat, od którego jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1236), § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 czerwca 2002 r. w sprawie okresów wliczanych do okresu służby, od którego zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej oraz trybu jej obliczania i wypłacania policjantom (Dz. U. z 2002 r., nr 100, poz. 913 ze zm.), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. z 1990 r., nr 54, poz. 310 ze zm.) oraz art. 86 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2019 r., poz. 1482 ze zm.) zmienił wysługę lat uwzględnianą przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego poprzez określenie jej łącznego wymiaru na dzień przyjęcia do służby, tj. na dzień 15 listopada 2007 r. na 5 lat, 8 miesięcy, 27 dni i określił termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień 24 luty 2020 r. w wysokości 18%.

Wobec braku zaskarżenia wyżej wskazany raport stał się prawomocny.

Dnia [...] lipca 2020 r. P.M. raportem zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji o wyliczenie i wypłacenie różnicy uposażenia za 3-letni nieprzedawniony okres licząc wstecz od dnia 24 lutego 2020r., tj. od 24 lutego 2017r.

Decyzją (mającą formę pisma) z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] I Zastępca Komendanta Miejskiego Policji odmówił P.M. wyliczenia i wypłacenia różnicy uposażenia za 3-letni nieprzedawniony okres.

Organ uzasadnił, że zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę, procentowy wzrost uposażenia z tytułu zmiany wysługi lat przysługuje od dnia złożenia dokumentów potwierdzających okresy zaliczane do wysługi lat. Organ wyjaśnił, że wszelkie roszczenia związane z upływem terminu przedawnienia i ustalenia daty, od której organ naliczył prawo do wzrostu uposażenia w takiej a nie innej wysokości zostały ujęte w rozkazie personalnym z dnia [...] marca 2020 r., który to stał się ostateczny, a ustalenia w nim dokonane wiążą organ.

Pismem z [...] sierpnia 2020 r. P.M. złożył "zażalenie na decyzję Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...].07.2020 r.". Zarzucił, że wydana ona została w wyniku błędnej interpretacji stanu faktycznego i prawnego oraz błędnie przyjętej podstawy prawnej. Organ pominął bowiem ugruntowane w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych, nie uwzględnił przepisów dotyczących 3-letniego okresu przedawnienia. Wskazał, że policjant nabywa prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z momentem osiągnięcia odpowiedniej wysługi lat, uwzględniając wysługę liczoną na dzień przyjęcia do służby. W jego przypadku prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat nabył z mocy prawa. Złożenie dokumentów podwyższających wysługę lat i wydany w tej kwestii rozkaz personalny ma charakter potwierdzający istniejące uprzednio uprawnienie (charakter deklaratoryjny). Odwołujący podał, że prawo do wzrostu uposażenia z mocy prawa nabył z dniem przyjęcia do służby, uwzględniając zasadę przedawnienia roszczeń o uposażenie i nieprzedawniony trzyletni okres (art. 107 § 1 ustawy o Policji), prawo do zwrotu różnicy uposażenia o który wnioskował w raporcie z [...] lipca 2020 r. obejmuje okres od 24 lutego 2017 r. do 24 lutego 2020 r. Zgodnie z art. 107 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji termin przedawnienia przerwał składając w dniu 24 lutego 2020 r. raport. Uprawomocnienie tego raportu dało mu prawo roszczenia, o którym mowa ust. 1 ww. przepisu i obejmuje nieprzedawniony trzyletni okres.

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] (mającą formę pisma) Komendant Wojewódzki Policji poinformował, że na podstawie rozkazu personalnego z dnia [...] marca 2020 r. P.M. zostało przyznane prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat. Raport jest decyzją ostateczną, prawomocną i jest wiążący dla organu go wydającego. Organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie w kwestii odmowy wypłaty uposażenia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji byłoby możliwe i dopuszczalne tylko w przypadku złożenia odwołania od decyzji organu I instancji, tj. Komendanta Miejskiego Policji, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. Jednakże Komendant Miejski Policji nie prowadził postępowania administracyjnego w sprawie odmowy wypłaty różnicy uposażenia i nie została wydana decyzja w tej sprawie. Brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji.

Odnosząc się natomiast do raportu z dnia [...] sierpnia 2020 r. – "zażalenie na decyzję Komendanta Miejskiego Policji z [...] lipca 2020 r. – organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 141 § 1 K.p.a. zażalenie przysługuje stronie na wydane w toku postępowania postanowienia, gdy kodeks tak stanowi. W sprawie Komendant Miejski Policji nie wydał postanowienia.

P.M. złożył skargę do WSA w Rzeszowie na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] wnioskując o jej uchylenie w całości i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania Skarżący zarzucił naruszenie przez organy przepisów prawa materialnego i procesowego. Wyjaśnił, że z zachowaniem drogi służbowej zwrócił się o wyliczenie i wypłacenie uposażenia za 3-letni nieprzedawniony okres, licząc wstecz od dnia 24 lutego 2020 r., czyli od daty złożenia raportu o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów. Organy z naruszeniem prawa nie wydały decyzji, lecz odpowiadały pismem. Zaznaczył, że realizacja czynności materialno-technicznej, a taką jest wypłata uposażenia, nie musi mieć formy decyzji. Natomiast odmowa wypłaty uposażenia powinna przybrać formę decyzji (rozkazu personalnego).

Skarżący podkreślił także, że wbrew stanowisku organów, kwestia wyliczenia i wypłaty różnicy uposażenia za 3 – letni nieprzedawniony okres wynikający ze wzrostu uposażenia nie została w rozkazie z [...] marca 2020 r. ani rozważona, ani rozwiązana. Z tej przyczyny raportem z [...] lipca 2021 r. wystąpił o powyższe roszczenie i jego realizację. Odmowa wypłacenia wnioskowanego roszczenia nie została zakończona wydaniem rozkazu. Skarżący podtrzymał stanowisko o zasadności wypłaty roszczenia za 3-letni nieprzedawniony okres. Na jego poparcie przywołał orzeczenia sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji zawnioskował o jej oddalenie uznając, że zarzuty skargi nie znajdują uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Podkreślił, że zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1 ustawy o Policji). Organ wskazał także, że nie wypracowano jednolitego stanowiska w zakresie określenia terminu nabycia przez policjanta prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, gdy do udokumentowania dodatkowego okresu zaliczonego do wysługi lat, istniejącego w dniu przyjęcia do służby dochodzi po dniu przyjęcia do służby. Zdaniem organu okolicznością uzasadniającą zmianę uposażenia jest zaliczenie w drodze decyzji do wysługi lat okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Niezasadne jest wyrównanie uposażenia wraz z odsetkami licząc od dnia przyjęcia do służby w Policji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga jako zasadna została przez Sąd uwzględniona w całości.

Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137; zwana dalej P.u.s.a.), zaś zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie P.M. uczynił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] marca 2021 r., o numerze [...], wydaną w sprawie odmowy wypłaty uposażenia należnego funkcjonariuszowi Policji. Decyzję tą poprzedzało rozstrzygnięcie Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] lipca 2020 r., o nr [...].

Objęte wniesioną skutecznie skargą opisane wyżej akty Organów Policji stanowiły odpowiedź na raport złożony przez Skarżącego w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. (data wpływu - [...] lipca 2020 r.), w którym strona skarżąca zwróciła się do Komendanta Miejskiego Policji z prośbą o wyliczenie różnicy uposażenia za 3 - letni nieprzedawniony okres, licząc wstecz od dnia 24 lutego 2020 roku i wypłatę wyliczonej kwoty na konto bankowe wskazane do wypłaty uposażenia. Różnica ta wynika z prawomocnego rozkazu personalnego nr [...], z dnia [...] marca 2020 r. Komendanta Miejskiego Policji, o zmianie wysługi lat asp. szt. P.M. oraz o określaniu terminu nabycia prawa do wzrostu uposażania.

Zdaniem Sądu, pismo Strony z dnia [...] lipca 2020 r. – o tytule "raport" - co wynika z jego wyraźnej treści stanowiło żądanie wypłaty uposażenia należnego policjantowi za 3 letni nieprzedawniony okres liczony od dnia 24 lutego 2020 r., a więc od dnia wpływu do Komendy Miejskiej Policji raportu P.M. zawierającego prośbę o zaliczenie do wysługi lat, pracy w określonych w tym piśmie okresów pracy w gospodarstwie rolnym matki skarżącego oraz okresu pracy w Wielkiej Brytanii na podstawie umowy o pracę. Żądanie to mieści się w obszarze prawa do uposażenia jaki gwarantuje policjantowi art. 99 ust. 1 u.P.. Skarżący słusznie wywodzi w swej skardze, iż pisma Organów Policji objęte zakresem skargi, mimo że nie spełniają wymogów formalnych wynikających z k.p.a., w swej istocie stanowią decyzje administracyjne wyrażające rozstrzygnięcia organów administracji właściwych w sprawie o odmowie wypłaty żądanego przez stronę skarżącą uposażenia, czyli prawa o jaki mowa art. 99 ust. 1 u.P.

Powyższe stanowisko potwierdza utrwalona linia orzecznicza sądów administracyjnych. W przywołanym przez Skarżącego wyroku NSA z dnia 15 kwietnia 2014 r., o sygn. I OSK 542/13, LEX, wywiedziono trafnie, iż w określonych sprawach administracyjnych pozytywne załatwienie sprawy następuje poprzez podjęcie czynności materialno-technicznej, jednak odmowa takiej czynności winna być dokonana w formie decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 230/09 - w sprawie odmowy wydania dowodu osobistego; wyrok NSA z dnia 10 października 2007 r. sygn. akt II SA 1719/03 - dotyczący odmowy udostępnienia danych z ewidencji pojazdów; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2007 r. sygn. akt, I OSK 509/06; wyrok NSA z dnia 25 lutego 1983 r., sygn. akt II SA 2083/82, w sprawie odmowy dokonania wpisu w akcie stanu cywilnego). W uzasadnieniu uchwały z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. I OPS 4/13, OPS, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, " iż w przypadku, gdy przepisy prawa upoważniają organ administracji publicznej do załatwienia sprawy administracyjnej, lecz nie określają wyraźnie formy jej rozstrzygnięcia, bądź w tym zakresie istnieje wątpliwość, należy przyjąć, że powinna być ona załatwiona w drodze decyzji administracyjnej. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 czerwca 2005 r. sygn. akt P 18/03 OTK-A 2005/6/63 uznał, że "jeżeli (...) istnieje wątpliwość co do formy załatwienia sprawy administracyjnej, należy przyjąć, że istnieje sprawa administracyjna i organ administracji publicznej jest właściwy do jej załatwienia. Nie może zaistnieć sytuacja, że w przepisach ustawy określono właściwość organu administracji publicznej do załatwiania określonej kategorii spraw administracyjnych, a sprawy te nie mogłyby być rozstrzygane tylko dlatego, że ustawodawca nie określił wprost formy rozstrzygnięcia". W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów uznał, że sprawa odmowy przyznania nagrody rocznej jest sprawą osobową, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 3 w związku z ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2003 r. w sprawie przebiegu służby funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego dotyczącej przyznania, podwyższania, obniżania oraz zawieszania wypłaty uposażenia zasadniczego lub dodatków do uposażenia, załatwianą w formie rozkazu personalnego, do której w zakresie nieuregulowanym rozporządzeniem, stosuje się przepisy k.p.a.

Na podstawie tych argumentów, NSA w przytoczonym wcześniej wyroku przyjął zasadnie, że gdy organ odmawia dokonania czynności jaką jest wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, załatwienie sprawy poprzez wydanie decyzji leży zarówno w interesie organu jak i policjanta. W takim przypadku organ zobowiązany jest poczynić ustalenia w zakresie wystąpienia negatywnych przesłanek do przyznania świadczenia, wykazać je w uzasadnieniu decyzji oraz wskazać argumenty prawne przemawiające za takim załatwieniem sprawy. Wydanie odmownego rozstrzygnięcia w formie decyzji zapewni stronie właściwą ochronę jej interesów na drodze sądowej. Także w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn.. I OSK 3102/12, CBOSA, NSA uznał, że odmowa dopłaty policjantowi do wypoczynku wymaga wydania decyzji administracyjnej. Podobnie powinna zostać rozstrzygnięta sprawa odmowy wypłaty przyznanego policjantowi równoważnika pieniężnego za remont lokalu (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 668/12 CBOiS). Z kolei w wyroku z 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1577/09, LEX, NSA podkreślił, że "dopuszcza się w określonych sprawach administracyjnych, aby pozytywne załatwienie sprawy nastąpiło poprzez podjęcie czynności materialno-technicznej, jednak odmowa dokonania takiej czynności winna być dokonana w drodze decyzji". NSA przychylił się więc do poglądu, że odmowa dokonania czynności materialno-technicznej powinna być dokonana w drodze decyzji, albowiem jest to negatywne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, o której załatwienie wnosi strona mająca w tym interes prawny (por. wyrok NSA z 26 maja 2009 r., I OSK 761/08, LEX). Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że w sprawach uposażeń funkcjonariuszy Policji mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. I OSK 3256/15, wyrok NSA z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. I OSK 2495/14, CBOSA).

Podkreślić tu przyjdzie, iż roszczeniem z tytułu prawa do uposażenia gwarantowanym policjantowi mocą art. 99 ust. 1 u.P., jest zarówno roszczenie o ustalenie prawa do uposażenia lub do ustalenia wzrostu prawa do uposażenia, jak i będące konsekwencją decyzyjnego ustalenia prawa do uposażenia/wzrostu uposażenia roszczenie o jego wypłatę. Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem, że roszczenie o realizację prawa do uposażenia aktualizuje się dopiero z dniem wejścia do obrotu prawnego decyzji ustalającej prawo do uposażenia. Jeśli w wyżej wskazanym dniu powstaje prawo oparte o art. 99 ust. 1 u.P., to również od tego dnia może być dochodzone, a zatem staje się wymagalne. Dopiero zatem ustalenie prawa do wzrostu uposażenia tworzy podstawę do domagania się wypłaty podwyższonego uposażenia z tytułu zaliczenia większej wysługi lat (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 21 września 2017 r. o sygn. II SA/Bk 491/17, LEX). Powyższe stanowisko jest w sprawie istotne z uwagi na chronologie działań Organów Policji oraz zgłoszone przez Skarżącego żądanie wypłaty uposażenia, które poprzedzał rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji o dacie [...] marca 2020 r.

Sąd w składzie niniejszym uznaje przytoczone poglądy orzecznictwa za odpowiadające prawu, a tym samym za własne. Odnosząc je do realiów w niniejszej sprawy stwierdzić należało, że zarówno pismo z dnia [...] lipca 2020 r. Zastępcy Komendanta Miejskiego Policji jak również pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] marca 2021 r. będące odpowiedzią na odwołanie strony, jakkolwiek nie odpowiadają prawnym wymogom formy decyzji administracyjnej (np.: z uwagi na brak właściwego oznaczenia, powołania podstawy prawnej, czy pouczenia o przysługujących adresatowi środkach prawnych), to są tego rodzaju aktami administracyjnymi, gdyż wyrażają w stanowisko właściwych organów o odmowie uwzględnienia zgłoszonego przez skarżącego żądania, sprowadzającego się do wyliczenia i wypłaty kwoty uposażenia należnego policjantowi z mocy przepisów u.P. oraz przepisów wykonawczych. Wyrażone przez Skarżącego żądanie wykreowało sprawę administracyjną w przedmiocie wypłaty przez Organy Policji podwyższonego uposażenia z tytułu uprzedniego zaliczenia do okresu służby okresu pracy w gospodarstwie rolnym matki skarżącego oraz zatrudnienia w W. Zdaniem Sądu, stanowisko organu Policji odmawiające w takim przedmiocie uwzględnienia zgłoszonego żądania musi przyjąć formę decyzji administracyjnej, gdyż rozstrzyga o podstawowym prawie policjanta, jakim jest prawo do uposażenia. O prawie do uposażenia stanowi wyraźnie art. 99 ust. 1 u.P. Jako niedopuszczalne Sąd uznał zapatrywanie Organów, że o wynikającym z art. 99 ust. 1 u.P., prawie policjanta można rozstrzygać w innej formie niż forma decyzji administracyjnej, która przecież gwarantuje policjantowi nie tylko kontrolę instancyjną, ale także sądowo-administracyjną. Takiej ochrony nie zapewniałoby policjantowi uznanie odmowy wypłaty uposażenia za formę czynności materialno - technicznej bądź za formę podobną realizowaną poza regulacjami K.p.a.

Mając na uwadze powyższe ustalenia stwierdzić należało, iż objęte skargą decyzje w sposób istotny naruszają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie tylko określające elementy formalne decyzji administracyjnej w postaci art. 107 § 1 i 3 K.p.a., ale również te, które nakładają na organ administracji obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów materiałów oraz zgłoszonych żądań - art. 10 § 1 k.p.a.

Nielegalność wydanych w sprawie rozstrzygnięć opiera się nie tylko na naruszeniu wskazanych wyżej przepisów k.p.a., ale także na niezgodnym z prawem materialnym rozkazem personalnym Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. Otóż w świetle wyrażonego w tym rozkazie personalnym rozstrzygnięcia w/w Organ określił termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień 24 lutego 2020 r. w wysokości 18%. Rozkaz ten został wydany po rozpatrzeniu raportu P.M. i wpłyną do Organu w dniu 24 lutego 2020 r. o zaliczenie dotychczas nieudokumentowanych okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym matki, a także okresu zatrudnienia za granicą u pracodawcy zagranicznego.

Sąd za zasadne uznał twierdzenia strony skarżącej wywiedzione w skardze, iż kwestia wypłaty uposażenia za trzyletni okres nie przedawniony, została jednoznacznie rozstrzygnięta w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Z utrwalonej w tej kwestii linii orzeczniczej wynika bowiem to, że policjantowi przysługuje prawo do wypłaty uposażenia, licząc wstecz 3 - lata od daty złożenia wniosku o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów pracy.

W tej kwestii wyjaśnić przyjdzie, iż zgodnie z powołanym art. 99 ust. 1 u.P., prawo policjanta do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Wysokość uposażenia zasadniczego jest uzależniona m.in. od posiadanej przez funkcjonariusza wysługi lat, co wynika wprost z treści art. 101 ust. 1 w/w ustawy. Reguły obliczania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U. z 2015 r., poz. 1236; zwane dalej rozporządzeniem). Zgodnie z § 5 ust. 2 cyt. wyżej rozporządzenia wysługę lat oraz poszczególne jej okresy składowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, chyba że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu. Treść § 5 ust. 4 stanowi zaś, iż termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat w trybie określonym w ust. 2 i 3, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu. W świetle tych regulacji w momencie przyjmowania do służby policjantowi ustala się okresy zaliczane do wysługi lat, od której zależy wysokość należnego uposażenia. Zasadą jest więc, że podstawową wysługę ustala się na dzień przyjmowania policjanta do służby, zaliczając do niej wszystkie poprzednie okresy służby i inne równoważne okresy zatrudnienia. Zauważyć jednak tu należy, iż realizacja tak zarysowanej reguły jest możliwa tylko wówczas, gdy funkcjonariusz już w momencie podejmowania do służby złoży wszystkie niezbędne w tym zakresie dokumenty. Wówczas zaś gdy niezbędne dokumenty policjant przedstawi dopiero w czasie pełnionej służby, to przepisy w/w rozporządzenia dopuszczają możliwość zmiany wysługi lat ustalonej na dzień przyjęcia do służby w Policji, co następuje poprzez zaliczenie policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów pracy wykonywanej przed podjęciem służby w Policji (zob. § 5 ust. 3 rozporządzenia). W konsekwencji policjant, który przy przyjęciu do służby nie wykazał wszystkich zaliczanych okresów, może to uczynić później, nie tracąc jednak prawa do ich uwzględnienia przy ustalaniu przedmiotowej wysługi. Natomiast odpowiedź organu na tak zgłoszone żądanie będzie przyjmować formę decyzji modyfikującej ustaloną wysługę lat z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu. Otóż jak stanowi § 5 ust. 4 rozporządzenia termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat w trybie określonym w ust. 2 i 3, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu. Zdaniem WSA przy dokonywaniu wykładni powołanego przepisu rozporządzenia konieczne jest zwrócenie uwagi na zawarte w nim określenie "z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu". Dotyczy ono terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia w określonej procentowo wysokości, w powiązaniu z wynikającą z decyzji zmianą wysługi lat. Konieczność określenia terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia wynika z treści art. 107 ust. 1 u.P.. Zgodnie z tym przepisem roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Nie można pominąć, iż bieg przedawnienia takich roszczeń, w myśl art. 107 ust. 3 pkt 1 u.P., przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia. Dlatego też, złożenie przez policjanta udokumentowanego wniosku o zmianę wysługi lat w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr (zob. § 5 ust. 1 rozporządzenia), przerywa bieg przedawnienia roszczenia o wypłatę różnicy między uposażeniem zasadniczym w wysokości uwzględniającej wzrost z tytułu nowo udokumentowanego okresu wysługi lat, a uposażeniem zasadniczym w wysokości dotychczasowej. Policjant traci prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu na nowo udokumentowanej wysługi lat jedynie za okres objęty przedawnieniem. W wyniku podjęcia czynności przerywającej bieg terminu przedawnienia, policjant zachowuje więc prawo do odpowiednio powiększonego uposażenia za trzyletni nieprzedawniony okres. Jeżeli policjant już w dacie przyjęcia do służby legitymuje się wymaganą wysługą lat, to wówczas z tym dniem nabywa uprawnienie do wzrostu uposażenia, co następuje z mocy prawa (ex lege). Natomiast złożenie przez policjanta wymaganych dokumentów i wydanie decyzji (rozkazu personalnego) ma charakter potwierdzający istniejące już uprzednio uprawnienie. Z chwilą powstania z mocy prawa uprawnienia do wzrostu uposażenia zasadniczego, uprawniony uzyskuje nie tylko roszczenie o ustalenie nabycia prawa, lecz także roszczenie o jego realizację. Uruchomienie przez policjanta jego prawa następuje poprzez złożenie wniosku, a następnie wydanie stosownej decyzji (rozkazu personalnego), która ma charakter deklaratoryjny (ex tunc). Przy czym te czynności nie stanowią podstawy nabycia prawa do realizacji roszczenia, które w dacie ich podejmowania już faktycznie istnieje. Reasumując powyższe, złożenie przez policjanta wniosku o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów, stanowi podjęcie czynności, o której mowa w art. 107 ust. 3 pkt 1 u.P., czyli przerywa bieg przedawnienia.

Z utrwalonego w tej kwestii orzecznictwa sądowoadministracyjnego (zob. wyroki NSA z dnia 22 września 2017 r., o sygn. I OSK 3106/15, z dnia 26 stycznia 2021 r. o sygn. III OSK 3088/21, LEX, z dnia 13 lutego 2015 r., o sygn. akt I OSK 1340/13, z 2 lutego 2016 r. o sygn. akt I OSK 2495/14, z 22 września 2017 r. o sygn. akt I OSK 3106/15, z 12 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3257/16, z 26 kwietnia 2019, sygn. akt I OSK 1512/17, oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 grudnia 2016 r. o sygn. III SA/Łd 913/16, LEX), wynika jednoznacznie, że :

1) Dzień złożenia przez policjanta udokumentowanego wniosku o zmianę wysługi lat w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr przerywa bieg przedawnienia roszczenia o wypłatę różnicy między uposażeniem zasadniczym w wysokości uwzględniającej wzrost z tytułu nowo udokumentowanego okresu wysługi lat, a uposażeniem zasadniczym w wysokości dotychczasowej.

2) Policjant nabywa prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z momentem osiągnięcia odpowiedniej wysługi lat uwzględniającej wysługę liczoną na dzień przyjęcia do służby. W przypadku, gdy już w dacie przyjęcia do służby legitymuje się on wymaganą wysługą lat, to już z tym dniem nabywa uprawnienie do wzrostu uposażenia. Uprawnienie do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat jest nabywane z mocy prawa.

3) Policjant z chwilą powstania z mocy prawa uprawnienia do wzrostu uposażenia zasadniczego posiada roszczenie o ustalenie nabycia prawa, a w konsekwencji roszczenie o jego realizację. Nie oznacza to jednak, że z tą chwilą powstaje po stronie organów Policji obowiązek realizacji świadczenia. Obowiązek ten istnieje potencjalnie i warunkowo. Uruchomienie przez policjanta jego prawa następuje poprzez złożenie wniosku, a następnie wydanie stosownej decyzji (rozkazu personalnego). Czynności te nie stanowią jednak podstawy nabycia prawa do realizacji roszczenia, które w dacie ich podejmowania już faktycznie istnieje.

4) Uruchomienie przez policjanta jego prawa następuje poprzez złożenie wniosku, a następnie wydanie stosownej decyzji (rozkazu personalnego), która ma charakter deklaratoryjny. Przy czym te czynności nie stanowią podstawy nabycia prawa do realizacji roszczenia, które w dacie ich podejmowania już faktycznie istnieje

Zatem określony przez Komendanta Miejskiego Policji w rozkazie personalnym termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień złożenia wniosku (raportu), tj. dzień 24 lutego 2020 r., istotnie narusza przez w/w Organ przepisy § 5 ust. 2-4 powołanego wyżej rozporządzenia oraz art. 107 ust. 1 u.P. Skutki tego naruszenia mają wpływ na treść rozkazu jak również na prawo strony do określonej bo podwyższonej wysokości uposażenia, które powstało wcześniej niż oznaczył to błędnie Komendant. Dla Sądu jest oczywistym, iż rozkaz ten istotnie ogranicza stronie możliwość realizacji ustawowego roszczenia w postaci żądania wypłaty uposażenia zgłoszonego przez P.M. pismem z dnia [...] lipca 2020 r., bowiem nie uwzględnia w myśl powołanych przepisów okresu nieprzedawnionego liczonego 3 - lata wstecz od dnia złożenia przez Stronę raportu o zwiększonej wysłudze lat.

Jednocześnie rozkaz personalny KMP o nr [...], jest aktem w wydanym w granicach sprawy dotyczącej prawa skarżącego do podwyższonego uposażenia w związku ze zwiększoną wysługą lat. W konsekwencji niezbędne do końcowego załatwienia sprawy wypłaty uposażenia jest jego uchylenie przez Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a., gdyż umożliwi zgodne z cytowanymi przepisami zrealizowanie zgłoszonego przez skarżącego żądania wypłaty uposażenia przy uwzględnieniu przez Organ okresu nieprzedawnionego.

Ponownie rozstrzygając w sprawie Organy Policji zobowiązane będą do uwzględnienia wyrażonej w tym uzasadnieniu oceny prawnej ich działań, co winno polegać na przyjęciu właściwej wykładni i właściwego zastosowania naruszonych w sprawie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego (art. 153 P.p.s.a.).

Z wyłożonych względów Sąd zobowiązany był skargę uwzględnić i orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania sądowego nie orzeczono z uwagi na ich brak.