II SA/Rz 453/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi Ł. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 29 grudnia 2022 r. nr SKO.404.GG.3794.98.2022 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego – skargę oddala –

Postanowieniem z 29 grudnia 2022 r. nr SKO.404.GG.3794.98.2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu (dalej: "Kolegium"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 262 § 1 pkt 2, art. 263 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: "K.p.a.") oraz art. 29 i art. 39 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2021, poz. 922, ze zm., dalej: "P.g.i.k."), po rozpatrzeniu zażalenia Ł.R. (dalej: "Skarżący") reprezentowanego przez adwokata, na postanowienie Prezydenta Miasta [...] (dalej: "organ I instancji"/"Prezydent") z 12 grudnia 2022 r. znak GG-VII.6830.7.2021 w sprawie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działką nr [...], a działkami [...] i [...] położonymi w [...] - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że M.L. i P.K. (dalej: "Wnioskodawcy") wystąpili o rozgraniczenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] a działkami [...] i [...]. Do przeprowadzenia czynności technicznych został upoważniony uprawniony geodeta. Prezydent, w dniu 12 grudnia 2022 r. wydał postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działką nr [...] a działkami [...] i [...], ustalając ich wysokość, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Koszt postępowania, to 2680,00zł. Właściciela działek nr [...] i [...] - Skarżącego obciążono połową kosztów, tj. kwotą 1340,00 zł, natomiast współwłaścicieli po ½ części działki nr [...]– obciążono kwotą 1340,00 zł, po połowie, czyli po 670,00 zł.

W zażaleniu Skarżący domagał się zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, z powodu naruszenia art. 264 § 1, art. 107 § 3, art. 7, art. 77 § 1, art. 11, art. 80 K.p.a.

Kolegium rozpoznając zażalenie wskazało, że do dokonania czynności technicznych związanych z ustaleniem przebiegu granic w przedmiotowym postępowaniu została upoważniona geodeta, posiadająca uprawnienia wydane przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii. Wynagrodzenie geodety, zgodnie z zawartą umową z dnia [...] stycznia 2022 r. oraz fakturą nr [....] z dnia 20 października 2022 r., wynosi 2.680,00 zł. Przedstawiając szczegółowe wyliczenia Kolegium naprowadziło, że poza kosztami wynagrodzenia geodety uprawnionego nie zaistniały żadne inne okoliczności powodujące powstanie kosztów, które winny zostać poniesione przez strony postępowania. Jednocześnie Kolegium wskazało, że geodeta wykonujący czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym nie ma statusu biegłego a w konsekwencji do ustalania kosztów postępowania administracyjnego w zakresie należności geodety wykonującego w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości nie mają zastosowania przepisy zawarte w dziale 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w tym również wydanego w oparciu o art. 89 ust. 5 tej ustawy - przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu cywilnym. Kolegium wskazało, że w celu wyłonienia geodety, Prezydent przeprowadził procedurę wynikającą z przepisów ustawy - Prawo zamówień publicznych. W wyniku postępowania wybrano najkorzystniejszą ofertę cenową i z tą osobą zawarto umowę. Prezydent zawiadomił strony o upoważnieniu wybranego geodety do przeprowadzenia czynności rozgraniczenia nieruchomości oraz, że koszt przeprowadzenia czynności związanych z ustaleniem przebiegu granic nieruchomości oraz wykonania operatu rozgraniczeniowego został określony na kwotę w wysokości 2.680,00 zł netto. Żadna ze stron nie zakwestionowała wysokości kosztów postępowania. Kolegium podkreśliło, że w sprawach rozgraniczenia nieruchomości przyjmuje się zasadę przy obciążaniu stron kosztami postępowania administracyjnego zgodną z uchwałą sygn. I OPS 5/06 z dnia 11 grudnia 2006 r. Z uwagi na okoliczność, że właścicielami poszczególnych par rozgraniczanych nieruchomości, tj. nieruchomości nr [...] i [...] oraz nieruchomości nr [...] i [...] są te same osoby, organ przy ustaleniu kosztów postępowania nie uzależnił ich od ilości par nieruchomości, ani ilości punktów granicznych. Koszty postępowania rozliczono po połowie pomiędzy właścicieli przedmiotowych nieruchomości – Wnioskodawców oraz Skarżącego, tj. po 1.340 zł, przy czym współwłaścicieli działki ewidencyjnej nr [...] obciążono w kwocie odpowiadającej wysokości posiadanego przez nich udziału w prawie własności tej nieruchomości, tj. po 670 zł. Kolegium stanęło na stanowisku, że koszty postępowania rozgraniczeniowego powinny być podzielone na pozostałych uczestników postępowania zważywszy na ich interes prawny. W związku z powyższym podział kosztów jest wykonany proporcjonalnie - po połowie. Bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy ustalenia kosztów pozostaje fakt, że w toku postępowania rozgraniczeniowego granice ustalono na podstawie zgodnego oświadczenia stron, gdyż dla przyjęcia sposobu podziału kosztów istotny jest fakt przeprowadzenia postępowania. Kolegium dodało, że w postępowaniu administracyjnym będzie miał również zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.

W skardze Skarżący reprezentowany przez adwokata, zaskarżył postanowienie Kolegium w całości, wnosząc o jego uchylenie wraz z postanowieniem Prezydenta, zasądzenie kosztów postępowania wg norm przypisanych oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

- art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w sposób niebudzący wątpliwości oraz niewyczerpujące i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego, jak również dowolną ocenę materiału dowodowego, a przez to prowadzenie postępowania w sposób nieprowadzący do pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa tj. poprzez uznanie, iż odwołujący się "nie kwestionował wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego" gdy w rzeczywistości nigdy na ww. koszty się nie zgodził, nie zawierał z geodetą ani miastem żadnej umowy, w której by akceptował wskazane koszty, nie był stroną umowy z dnia [...] stycznia 2022 r. zawartej pomiędzy miastem a geodetą, nie miał możliwości kwestionowania ww. kosztów w zakresie należytego wykonania umowy oraz rękojmi albowiem nie był jej stroną, złożone odwołanie w sposób ewidentny i jednoznaczny kwestionuje sposób i prawidłowość ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego co w konsekwencji doprowadziło do braku rozpoznania istoty sprawy;

- art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie w sposób precyzyjny przesłanek, jakimi kierował się organ administracyjny przy wydaniu przedmiotowej decyzji w szczególności w żaden sposób nie ustosunkował się do prawidłowości ustalenia przez miasto kosztów postępowania rozgraniczeniowego mimo złożenia w zażaleniu szeregu zarzutów,

- art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie w sposób precyzyjny przesłanek, jakimi kierował się organ administracyjny przy wydaniu przedmiotowej decyzji w szczególności w żaden sposób nie ustosunkował się do prawidłowości wykonanych przez biegłego prac mimo, iż biegły przed wydaniem opinii końcowej zaniechał obligatoryjnych czynności mających wpływ na treść wykonanych prac, a to - zaniechał zapoznania się z treścią dokumentów zebranych w aktach księgi wieczystej oraz zaniechał zapoznania się z treścią dokumentów zebranych w postępowaniu uwłaszczeniowym co czyni pracę i wykonane dzieło przez biegłego za wadliwe. Biegły nawet nie ustalił, że w ogóle toczyło się postępowanie uwłaszczeniowe, a tym samym wskazane przez niego "granice prawne" są w całości wadliwe. Rzutuje to na kwestię wartości wykonanej przez biegłego pracy i obowiązkiem obciążenia tymi kosztami odwołującego się,

- naruszenie przepisów 264 § 1 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a., jak też art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. i art 11 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak właściwego ustalenia wysokości wynagrodzenia geodety, co powinno nastąpić w oparciu o ustawę z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz w oparciu o wydane na podstawie ustawy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 989). Przepisy tego rozporządzenia zawierają przy tym określenie sposobu wyliczenia wynagrodzenia biegłego z dziedziny geodezji i kartografii (por. § 7 ust. 3 w zw. z załącznikiem nr 3, § 2).

W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty i przedstawiono argumentację na ich poparcie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga jest nieuzasadniona.

I. Stan sprawy jest następujący. W związku z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], a działkami [...] i [...] Prezydent, postanowieniem z dnia 30 czerwca 2022 r., wszczął postępowanie rozgraniczeniowe, o czym poinformował m.in. Skarżącego. Z akt wynika, że w dniu 20 lipca 2022 r. do przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granic upoważniona została geodetka posiadająca wymagane uprawnienia. Osoba ta została wyłoniona przez Prezydenta dnia 24 stycznia 2022 r. w postępowaniu o udzielenie zamówienia pod nazwą "Obsługa geodezyjna nieruchomości Miasta [...] i Skarbu Państwa". W konsekwencji wyboru oferty, Prezydent zawarł w dniu 25 stycznia 2022 r. z geodetką umowę na obsługę geodezyjną nieruchomości Miasta [...] i Skarbu Państwa. Po zapoznaniu się z przedmiotem rozgraniczenia, geodetka ustaliła koszty postępowania na kwotę 2.680zł ze wskazaniem, jakie pozycje składają się na te koszty. Zawiadomieniem z 26 lipca 2022 r. Prezydent powiadomił strony w trybie art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 31 ust.1 P.g.i.k. o osobie upoważnianej do wykonania czynności ustalenia przebiegu granicy oraz o kosztach z tym związanych, jak również o ustaleniu w drodze postanowienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz osobach zobowiązanych do ich poniesienia, terminie i sposobie ich uiszczenia. Po wykonaniu czynności rozgraniczeniowych i ich pozytywnej ocenie przez Prezydenta, w dniu 20 października 2022 r. wystawiona została przez wykonawcę rozgraniczenia faktura na kwotę 2.680 zł. Z akt administracyjnych wynika, że pismem z 25 października 2022 r. do postępowania zgłosiła się pełnomocniczka Skarżącego i 28 października 2022 r. zapoznała się z aktami postępowania rozgraniczeniowego. Pełnomocniczka, w nawiązaniu do zawiadomienia z 31 października 2022 r. o zakończeniu postępowania wyjaśniającego (art. 10 § 1 K.p.a.), pismem z 20 listopada 2022 r. sformułowała wnioski dotyczące granicy pomiędzy działkami, podnoszą m.in. zarzut zasiedzenia i wnosząc o obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego Wnioskodawców w całości. Postępowanie rozgraniczeniowe zakończone zostało decyzją Prezydenta z dnia 12 grudnia 2022 r., natomiast koszty tego postępowania, ich podział między strony postępowania rozgraniczeniowego oraz sposób i termin ich uiszczenia, ustalony został przez Prezydenta postanowieniem z tej samej daty. W związku z zażaleniem Skarżącego, Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie i rozstrzygnięcie to, z 29 grudnia 2022 r., stanowi przedmiot skargi.

II. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 264 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Natomiast w myśl art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.

Na tle wskazanych unormowań w orzecznictwie wskazuje się, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego może obciążyć kosztami rozgraniczenia strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 Kodeksu cywilnego), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania (tak uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. I OPS 5/06). Natomiast pod pojęciem interesu strony, o którym mowa w art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., w przypadku postępowania rozgraniczeniowego, należy rozumieć obiektywną korzyść prawną w postaci prawnej, stabilnej, należycie udokumentowanej granicy, której beneficjentem są w równym stopniu właściciele nieruchomości po obu stronach tak ustalonej granicy (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Rz 1192/19). Sąd poglądy te podziela w całości.

III. W rozpoznawanej sprawie, wraz z decyzją o rozgraniczeniu, Prezydent na podstawie art. 264 § 1 K.p.a., postanowieniem z tej samej daty rozstrzygnął o kosztach postępowania, gdyż wynagrodzenie geodety zalicza się do kosztów, o jakich mowa w art. 263 § 1 K.p.a. Taka podstawa prawna orzeczenia o kosztach rozgraniczenia (art. 264 § 1 K.p.a.) oznacza, że chybione są zarzuty skargi co do naruszenia przepisów ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu cywilnym. Sąd stwierdza, że administracyjny etap postępowania rozgraniczeniowego - a z takim mamy do czynienia w tej sprawie, skutkuje wydaniem postanowienia w oparciu o art. 264 § 1 K.p.a., a nie na podstawie przepisów normujących koszty sądowe w postępowaniu cywilnym.

Także niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wymienionych w skardze. Wskazać należy, że koszty postępowania rozgraniczeniowego określone zostały w toku tego postępowania, jeszcze przed przystąpieniem przez geodetkę do czynności rozgraniczenia. Ich wysokość ustalona została w oparciu o kryteria wynikające z umowy zawartej pomiędzy Prezydentem (organem właściwym w sprawie o rozgraniczenie) a uprawnioną geodetką, której oferta, jako najkorzystniejsza, wybrana została w wyniku przeprowadzonego postępowania. Podkreślić też należy, że koszty wynoszące 2680 zł nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Zatem przy braku sprzeciwu stron, uprawniona geodetka dokonała rozgraniczenia działek i po pozytywnej ocenie wykonanych prac (ocena Prezydenta z dnia 11 października 2022 r.), wystawiła fakturę na kwotę 2680 zł.

W stanie faktycznym sprawy Sąd podziela stanowisko organów, że strony niniejszego postępowania powinny ponieść koszty postępowania po połowie. Ostatecznie bowiem do rozgraniczenia doszło, a przed wydaniem decyzji o rozgraniczeniu Skarżący w piśmie z dnia 20 listopada 2022 r. sformułował żądania odnośnie do przebiegu granicy pomiędzy działkami (po istniejącym ogrodzeniu, wobec zasiedzenia przygranicznych psów gruntów). Zatem pomimo, że nie był inicjatorem rozgraniczenia, powinien partycypować w kosztach postępowania rozgraniczeniowego, stosownie do art. 152 Kodeksu cywilnego (właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie). Rozgraniczenia dokonano bowiem również w interesie prawnym Skarżącego wynikającym z art. 152 i art. 153 Kodeksu cywilnego, którym to interesem jest ustalenie granicy pomiędzy sąsiadującymi działkami.

Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634).