II SA/Po 139/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji /-/ J. Szuma

Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. (k. 3-7 akt sądowych) R. B. wniósł skargę na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] (k. 21-23 akt administracyjnych organu drugiej instancji), którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...] sierpnia 2020 r., [...] o skierowanym do skarżącego nakazie rozbiórki pawilonu handlowego usytuowanego na działce położonej w mieście T. w obrębie [...], oznaczonej jako [...], wybudowanego bez pozwolenia na budowę w 2020 r. (k. 88-90 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W skardze zakwestionowano trafność nakazu rozbiórki. R. B. wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji, przy czym jednocześnie zwrócił się o "zawieszenie rygoru [jej] natychmiastowej wykonalności do czasu rozpoznania skargi", gdyż jego zdaniem może dojść do niepowetowanej skody po stronie skarżącego, który rozpoczął proces uzyskiwania pozwolenia na budowę. W obszernych motywach skargi wyjaśniał, że należy jeszcze upatrywać możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, a on jest gotowy podjąć w tym zakresie odpowiednie działania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji jest zasadny.

Na wstępie Sąd wskazuje, że autor skargi wypowiedział się nieprecyzyjnie, gdyż domagając się przyznania ochrony tymczasowej posłużył się terminologią mylącą i nie odpowiadającą ustawie procesowej. Mimo to Sąd nie miał wątpliwości, że wniosek o "zawieszenie rygoru natychmiastowej wykonalności [decyzji] do czasu rozpoznania skargi" (na marginesie można odnotować, że decyzja nie miała rygoru natychmiastowej wykonalności - uw. Sądu), to w istocie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."). Natomiast zawarte w skardze argumenty, że może dojść do "niepowetowanej szkody" po stronie skarżącego, Sąd potraktował jako próbę obrony tezy, że zachodzą przesłanki określone w tym przepisie, to jest, że "wykonanie decyzji może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków" (k. 5 akt sądowych).

Stosownie do art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd, na wniosek skarżącego, może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Wstrzymanie wykonania zarówno zaskarżonego aktu, jak i innych aktów wydanych w granicach tej samej sprawy, stanowi w świetle powyższej regulacji odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., a orzeczenie wstrzymujące musi być odpowiednio umotywowane i mieć oparcie w ustalonych okolicznościach.

Z treści art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika nadto, iż przesłanką uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji jest skonkretyzowane niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Stąd zasadniczo obowiązkiem strony jest wskazanie okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tych przesłanek.

Przedmiotem wniosku w niniejszej sprawie jest żądanie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], którą orzeczono nakaz rozbiórki pawilonu handlowego należącego do R. B., w którym prowadzony jest sklep, tzw. "warzywniak".

Decyzja objęta skargą niewątpliwie przymiot wykonalności. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż co do zasady wykonanie decyzji nakazującej wykonanie rozbiórki lub robót istotnie ingerujących w obiekt budowlany już ze swej istoty rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ewentualna szkoda poniesiona wskutek wykonania prac wiąże się bowiem przede wszystkim z utratą nakładów finansowych poniesionych na realizację inwestycji, a także z poniesieniem nakładów finansowych w celu wykonania nałożonego obowiązku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 lutego 2012 r., II OSK 385/12; z dnia 19 stycznia 2012r., II OZ 1382/11; z dnia 10 stycznia 2012 r., II OSK 2619/11 oraz z dnia 6 listopada 2011 r., II OSK 2046/11, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy Sąd w pierwszej kolejności odnotowuje, że R. B., choć wprost nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, to jednak argumenty na poparcie jej wniosku wywiódł w ramach całości swego stanowiska wyrażonego w skardze, gdzie stara się on wykazać, iż istnieje możliwość zachowania substancji obiektu.

W ocenie Sądu przymusowe wykonanie decyzji rozbiórkowej w niespornych okolicznościach sprawy może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Po pierwsze, nakazane prace doprowadzą do zmian w substancji istniejącego obiektu (unicestwią go). Ponadto, przyjmując zaprezentowaną ocenę należy mieć na względzie, że pawilon jest aktywnie wykorzystywany jako miejsce prowadzenia nieuciążliwej i nikomu realnie nie zagrażającej działalności gospodarczej (w zakresie handlu warzywami), a ta będzie musiała być przerwana, gdyby pawilon usunięto. Zważając argumenty za i przeciw wstrzymaniu zaskarżonej decyzji Sąd ostatecznie doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie ochrona tymczasowa powinna być zapewniona. Gdyby na czas postępowania sądowego sporny obiekt rozebrano, związane z tym koszty robót i koszty organizacyjne byłyby tak znaczne, że czyniłyby ochronę prawną (sądowoadministracyjną) iluzoryczną. Wszakże R. B. składając skargę dąży przede wszystkim do tego, aby dano mu szansę doprowadzenia już istniejącego pawilonu handlowego do stanu zgodnego z prawem (jego zdaniem są ku temu możliwości prawne).

Z powyższych względów, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.

Stosownie do art. 61 § 5 P.p.s.a. postanowienie zostało wydane na posiedzeniu niejawnym.

/-/ J. Szuma