II SA/Po 124/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lipca 2023 r. sprawy ze skargi K. F. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę

Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2022 r., nr [...], [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (zwanego dalej "[...]PWIS") utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. (zwanego dalej "PPIS" lub "wierzycielem") z dnia 9 listopada 2022 r., nr [...], w którym oddalono zarzut K. F. w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej w przedmiocie poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym małoletniej córki M. F. (ur. w 2019 r.).

Opisane wyżej rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym wynikającym z akt sprawy.

W dniu urodzenia M. F. ([...] 2019 r.) matka dziecka K. F. nie wyraziła zgody na zaszczepienie córki. Pouczona o obowiązku wykonania szczepień w pierwszych 24 godzinach życia, zobowiązana zgodziła się na to, że szpital powiadomi PPIS o jej stanowisku.

PPIS rozpoczął dochodzenie, czy rodzice M. F. poddali ją szczepieniom ochronny. W tym celu PPIS zwrócił się do Medycznego Centrum "[...]", jako podmiotu świadczącego usługi medycyny rodzinnej.

PPIS wezwał w dniu 13 lutego 2020 r. K. F. do wykonania obowiązku szczepienia dziecka, zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B w terminie do dnia 30 kwietnia 2020 r. albo przedłożenia w wymienionym terminie zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym potwierdzającym przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego.

Pismem z dnia 22 września 2020 r. PPIS zwrócił się do lekarza rodzinnego z zapytaniem, czy obowiązek szczepienia został wykonany. Lekarz rodzinny wskazał, że pomimo pisemnych wezwań do wykonania obowiązku szczepienia córki, rodzice dziecka nie poddali go szczepieniu. PPIS wysłał kolejne zapytania.

Pismem z dnia 8 lipca 2021 r. PPIS wystosował upomnienie i kolejny raz wezwał K. F. do zaszczepienia córki. Kolejne wezwania do zaszczepienia córki kierowano jeszcze w 2022 r., jednakże do dnia 26 kwietnia 2022 r. zobowiązana nie zaszczepiła dziecka.

Dnia 6 maja 2022 r. PPIS wystawił tytuł wykonawczy nr [...] W treści obowiązku wskazano: poddanie małoletniej córki – M. F. obowiązkowym szczepieniom ochronnym zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Jednocześnie wierzyciel wezwał organ egzekucyjny Wojewodę [...] do zastosowania wobec zobowiązanej K. F. grzywny w celu przymuszenia.

Pismem z dnia 13 czerwca 2022 r. Wojewoda [...] zawiadomił zobowiązaną o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 10 października 2022 r., nr [...], organ egzekucyjny nałożył na K. F. grzywnę w celu przymuszenia.

Pismem z dnia 18 października 2022 r. K. F. złożyła zarzut w postępowaniu egzekucyjnym. Zobowiązana podniosła zarzuty naruszenia:

1) art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 151 z późn. zm., zwanej dalej "u.z.z.z.") polegające na określeniu obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z powołanego przepisu prawa, poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym;

2) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm., zwanej dalej "u.p.e.a.") poprzez brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień oraz brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, wierzyciel nie wskazał jakie konkretnie działania ma podjąć zobowiązany podczas gdy obowiązkiem organu jest takie określenie obowiązku, aby zobowiązany nie miał żadnych wątpliwości co do treści obowiązku i tego, w jaki sposób powinien ten obowiązek spełnić, nadto nie została w sposób prawidłowy podana podstawa prawna obowiązku;

3) art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tj.:

a) niewłaściwie podano podstawę prawną obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z. i ograniczenie się do art. 17 ust. 1 u.z.z.z.,

b) brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Zobowiązana wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości.

Postanowieniem z dnia 9 listopada 2022 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w N. oddalił zarzut zobowiązanej w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wskazał, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. Osoba sprawująca pieczę nad dzieckiem odpowiada za wykonanie obowiązku publicznoprawnego. Przepis § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2172, zwanego dalej "rozporządzeniem") reguluje kwestię prowadzenia szczepień ochronnych na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu.

PPIS zgodził się z zobowiązaną, że obowiązek przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego bezpośrednio poprzedza zaszczepienie dziecka. Jest to nierozerwalny związek tych dwóch elementów, zatem nakazując zaszczepienie dziecka, nakazuje się także przeprowadzenie wspomnianych badań. Lekarz rodzinny przeprowadza badania, których wyniki wpisuje do Karty Szczepień. Gdy taki wpis zostaje wprowadzony, nie wydaje się zaświadczenia.

PPIS uznał zarzut określenia obowiązku niezgodnie z jego treścią według przepisu ustawy za niezasadny. PPIS nie zgodził się także z zarzutem braku wymagalności obowiązku szczepienia. W dniu wystawienia tytułu wykonawczego M. F. miała skończone 2 lata i w myśl § 3 pkt 2 i 12 lit. a rozporządzenia, podlegała obowiązkowemu szczepieniu przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Tytuł wykonawczy wskazuje szczepienia, którym dziecko nie zostało poddane. Indywidualny kalendarz szczepienia jest ustalany przez lekarza dla pacjenta. W toku wymiany korespondencji z lekarzem rodzinnym ustalono, że rodzice M. F. nie zgłosili córki do szczepienia, ani nie przedłożyli zaświadczenia dotyczącego istnienia przeciwwskazań do szczepienia dziecka. Pomimo licznych wezwań, a także wysłanego upomnienia, zobowiązana pozostawała niewzruszona na apele wierzyciela.

PPIS zaprzeczył, jakoby doszło do naruszenia art. 29 § 2 w związku z art. 27 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy posiada wszystkie wymagania stawiane przez prawo.

Pismem z dnia 16 listopada 2022 r. K. F. wniosła zażalenie do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, kwestionując postanowienie organu I instancji w całości. W zażaleniu podniosła zarzuty naruszenia:

1) art. 104 w związku z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, zwanej dalej "k.p.a.") w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się organu do zarzutów, a ograniczenie rozpoznania jedynie do ich przytoczenia w treści uzasadnienia skarżonego postanowienia;

2) art. 33 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione mimo, że tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów gdyż nie została podana pełna i właściwa podstawa prawna obowiązku, nade wszystko błędnie została wskazana podstawa prawna prowadzonej egzekucji;

3) art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie art. 124 § 2 w związku z art. 7, art. 8 § 1 i art. 12 k.p.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do wadliwości tytułu wykonawczego i braku wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Zobowiązana podniosła, że żaden z obowiązków nakazanych w tytule wykonawczym nie odnosi się do przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych. Zobowiązana nadal twierdzi, że tytuł wykonawczy jest naznaczony wadami prawnymi – nie ma podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. Dalsza część uzasadnienia zażalenia jest tożsama z argumentami podniesionymi w zarzucie.

Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2022 r., nr [...], [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu WPWIS stwierdził, że postanowienie wierzyciela zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, w tym uzasadnienie faktyczne. Organ I instancji wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy, w tym prawidłowo ustalił, że zobowiązana konsekwentnie uchyla się od spełnienia obowiązku publicznoprawnego.

Zdaniem [...]PWIS, wierzyciel nie tylko wskazał podstawę prawną obowiązku, ale też wyczerpał jego treść. W tytule wykonawczym powołano przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 5 ust. 2 w związku z art. 17 ust. 1 u.z.z.z., a także rozporządzenie. Wskazano także rodzaje szczepionek, jakie dziecko musi przyjąć – przeciwko gruźlicy oraz zapaleniu wątroby typu B. Jako podstawę prawną tytułu wykonawczego zasadnie wskazano art. 26 u.p.e.a.

Wybór lekarza, przeprowadzenie kwalifikacji do szczepienia, ustalenie kalendarza szczepień indywidualnych, dobór szczepionek, to wszystko wymaga konsultacji z lekarzem. Zasadnie PPIS, zdaniem organu odwoławczego, nie wskazał tych obowiązków, bowiem to decyzja lekarza oraz rodziców, w myśl której nastąpi rozpoczęcie całej procedury szczepienia. WPWIS zaznaczył, że obowiązkiem nie jest samodzielne wykonanie szczepienia. Nie tak brzmi treść obowiązku. Obowiązek polega na poddaniu dziecka szczepieniom ochronnym, a więc przejście całego postępowania zmierzającego do ostatecznego zaszczepienia dziecka. Wierzyciel powołał w tytule wykonawczym wszystkie przepisy, na podstawie których da się zrekonstruować kto i kiedy powinien poddać się szczepieniu.

Obowiązek szczepienia jest obowiązkiem prawnym. Tylko przeciwwskazania medyczne ustalone przez lekarza rodzinnego mogą stanowić przeszkodę w spełnieniu tego obowiązku. Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia, lekarz rodzinny kwalifikuje dziecko do zaszczepienia. Odmowa odbycia konsultacji z lekarzem musi być potraktowana jako odmowa zaszczepienia.

[...]PWIS wyjaśnił na czym polega procedura szczepienia w kontekście obowiązujących przepisów prawa. Zobowiązana uchyliła się od spoczywającego na niej obowiązku zaszczepienia córki w terminie określonym w Programie Szczepień Ochronnych.

Pismem z dnia 23 stycznia 2023 r. K. F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniun skargę na opisane wyżej postanowienie domagając się jego uchylenia i podnosząc zarzuty:

1) naruszenia art. 7, art. 77, art. 136 oraz art. 138 k.p.a. w związku z art. 27 u.p.e.a. w związku z art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z. poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione mimo, że nie tytuł wykonawczy został wystawiony w sposób nieprawidłowy, zawiera istotne uchybienia, tj. nie została w sposób prawidłowy wskazana podstawa prawna obowiązku i tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a w szczególności nie została wskazana podstawa prawna prowadzonej egzekucji;

2) naruszenia art. 15 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak rozpoznania przez organ II instancji zgłoszonych zarzutów i ograniczenie się do rozpoznania zażalenia, podczas gdy istotą dwuinstancyjności jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy;

3) błędnego ustalenia stanu faktycznego, będącego podstawą orzekania, tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku podczas, gdy małoletniej nie został ułożony indywidualny kalendarz szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepienia, mimo poddania dziecka w dniu 29 grudnia 2022 r. lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, co skutkuje brakiem wymagalności obowiązku;

4) naruszenia art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;

5) naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że [...]PWIS nie dostrzega błędów w tytule wykonawczym. Organ II instancji nie odniósł się do zarzutu, że obowiązek zaszczepienia dziecka musi być poprzedzony poddaniem dziecka badaniu lekarskiemu, jest to nierozerwalny element wykonania obowiązku szczepień. Organ II instancji ograniczył się do podania, jako podstawy prawnej egzekucji, przepisu art. 26 u.p.e.a., który jest podstawą egzekucji każdego obowiązku niepieniężnego. Zdaniem skarżącej, ta podstawa prawna musi zostać doprecyzowana, czego zabrakło w niniejszej sprawie. Uczynienie z przepisów art. 5 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z. podstawy prawnej wykonania obowiązku szczepienia dziecka, jest niewystarczające. Wierzyciel, a po nim [...]PWIS, pominął przepis art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z., co więcej, organ II instancji w ogóle nie odniósł się do tego, a było to jego obowiązkiem.

Według skarżącej, obowiązek szczepienia jej córki nie jest wymagalny. Nie przeprowadzono badań lekarskich, nie wydano żadnego zaświadczenia o przeciwwskazaniach szczepiennych. Co więcej, pomimo istnienia kalendarza szczepień, to lekarz decyduje kiedy to szczepienie odbędzie się. W dniu 29 grudnia 2022 r. odbyło się badanie lekarskie, jednakże skarżąca nadal nie wie czy i jakimi szczepionkami zaszczepić 3-letnią już córkę. Organy w żaden sposób nie wykazały, kiedy skarżąca odmówiła szczepienia dziecka. Nie ma na to dowodów.

W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

[...]PWIS wskazał, że podstawy prawne prowadzonej egzekucji zostały wskazane – art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz ust. 2 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z. oraz § 5 rozporządzenia. Podstawą egzekucji jest art. 26 u.p.e.a. Niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 77, art. 136 oraz art. 138 k.p.a., gdyż prawidłowość określenia podstawy prawnej w tytule wykonawczym została zbadana w postępowaniu zażaleniowym.

Co do niewskazania art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z. jako podstawy tytułu wykonawczego, [...]PWIS stwierdził, że ze względu na nierozerwalność przeprowadzenia badań lekarskich z zaszczepieniem dziecka, należy stwierdzić, że nieujęcie tych przepisów nie stanowi przeszkody w doprowadzeniu do wykonania obowiązku publicznoprawnego.

Skarżąca nie wykonała ciążącego na niej obowiązku, tj. nie stawiła się na badania lekarskie razem z córką, nie poddała dziecka szczepieniu ochronnemu. Nigdy nie przedstawiono żadnego zaświadczenia, w którym stwierdzono by istnienie przeciwwskazań do zaszczepienia M. F.. Wobec tego, wierzyciel miał obowiązek wyegzekwować obowiązek publicznoprawny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotem skargi jest postanowienie [...]PWIS, utrzymujące w mocy postanowienie PPIS w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutu zgłoszonego przez zobowiązaną w toku postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaszczepienia jej córki – M. F.. W wyniku rozpoznania skargi, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem ustawowym, wynikającym bezpośrednio z przepisów prawa, a mianowicie z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. Jeżeli osoba podlegająca obowiązkowi nie posiada zdolności do czynności prawnej osoba, która sprawuje nad nią pieczę jest zobowiązana do wykonania tego obowiązku pod rygorem jego wyegzekwowania z użyciem środków przymusu, określonych w u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 1089/22, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych [zwanej dalej "CBOSA"] na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest zatem konieczne każdorazowe konkretyzowanie treści tego obowiązku publicznoprawnego w drodze decyzji administracyjnej, aby móc egzekwować obowiązek publicznoprawny.

W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że skarżąca – matka 3-letniej M. F. – zaniechała spełnienia obowiązku poddania córki szczepieniom ochronnym zgodnie z kalendarzem szczepień ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Córka skarżącej ma już 3 lata, a jeszcze nie przyjęła żadnych szczepień, podczas gdy w tym wieku powinno już przyjmować kolejne szczepienia, a nawet kolejne dawki tych szczepień, jakie powinna przyjąć już dawno. Te okoliczności sprawy nie budzą żadnych wątpliwości Sądu w składzie orzekającym.

Skarżąca konsekwentnie podnosi, że tytuł wykonawczy został wystawiony w sposób nieprawidłowy, zawiera istotne uchybienia, tj. nie została w sposób prawidłowy wskazana podstawa prawna obowiązku i tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a w szczególności nie została wskazana podstawa prawna prowadzonej egzekucji. Nie sposób zgodzić się z tym twierdzeniem. Podstawę prawną egzekwowanego obowiązku (art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.), należy odróżnić od podstawy prawnej prowadzenia egzekucji (art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). O ile przez podstawę prawną wszczęcia egzekucji należy rozumieć przepisy, na mocy których dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz obowiązków o charakterze niepieniężnym, to podanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku uzależnione jest od tego, co jest jego źródłem. W przypadku gdy obowiązek taki wynika z decyzji administracyjnej, to ona winna zostać wskazana w tytule wykonawczym. Jeżeli zaś źródłem egzekwowanego obowiązku jest bezpośrednio przepis prawa, należy wskazać akt prawny, miejsce jego publikacji oraz podać konkretną regulację, z której obowiązek wynika. Przepis prawa musi w tej ostatniej sytuacji jednoznacznie określać rodzaj i zakres egzekwowanego obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1408/21, dostępny w CBOSA). Tytuł wykonawczy, jaki został wystawiony wobec skarżącej, zawiera podstawę prawną wszczęcia egzekucji administracyjnej – art. 26 u.p.e.a. Tytuł ten zawiera odrębnie podstawę prawną egzekwowanego obowiązku, który został zawarty w ustawie prawa materialnego. W niniejszej sprawie jest to przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 5 ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.z. Oprócz tych przepisów wskazano jeszcze przepisy rozporządzenia, które reguluje techniczną stronę postępowania dotyczącego zaszczepienia dziecka.

Skarżąca konsekwentnie podnosi, że [...]PWIS, ani wierzyciel nie zauważyli obowiązku uprzedniego poddania dziecka badaniom lekarskim – zdaniem skarżącej podstawa prawna egzekucji powinna zostać doprecyzowana. Sąd w składzie orzekającym zgadza się ze skarżącą, że poddanie dziecka badaniom lekarskim jest konieczną częścią procedury szczepienia. Świadczy o tym choćby przepis art. 17 ust. 1 i 2 u.z.z.z. Warto zwrócić uwagę, że w art. 17 ust. 1 u.z.z.z. ustawodawca wprowadza szerokie pojęcie "obowiązkowego szczepienia ochronnego". Jest to pojęcie, które zawiera w sobie szerszą treść, bowiem na ten obowiązek składają się pomniejsze elementy. W art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wskazuje się na poddanie dziecka badaniom lekarskim. Jest to zatem element obowiązku szczepienia (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 248/20, dostępny w CBOSA). Z tego też względu można stwierdzić, że obowiązek szczepienia jest złożoną procedurą prawną, gdyż składa się z wielu elementów, a ponadto w toku jego wykonywania przewidziano możliwości wpływania na jego treść np. poprzez przedstawienie zaświadczenia o przeciwwskazaniach do szczepienia czy kwestionowanie wykonania obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym. Porządek przepisu art. 17 u.z.z.z., który ustanawia procedurę szczepienia, wskazuje na kolejność wykonywania działań w toku tej procedury. Wszystkie te czynności, a więc i badanie lekarskie, składają się na "obowiązek szczepienia ochronnego". Nie da się zatem stwierdzić, tak jak oczekiwałaby tego skarżąca, że podstawa prawna egzekucji administracyjnej powinna zostać doprecyzowana. Wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy właściwie wskazał na czym polega obowiązek skarżącej, od którego skarżąca się uchyla.

Skarżąca podniosła w skargdze zarzut naruszeni przepisu art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z. Zarzut ten jest chybiony, ponieważ skarżąca nigdy nie poddała swojej córki badaniom lekarskim, a w konsekwencji nie było możliwe stwierdzenie czy istnieją przeciwskazania medyczne do przeprowadzenia szczepień córki skarżącej. Zaświadczenie lekarskie i dalsze wskazania lekarza medycyny rodzinnej stanowią kolejne etapy procedury szczepienia, o której mowa w art. 17 u.z.z.z. Skarżąca nie może skutecznie podnosić, że po dacie wydania zaskarżonego postanowienia, poddała córkę badaniom lekarskim. Sąd administracyjny ocenia zaskarżony akt lub czynność według stanu prawnego i faktycznego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub czynności. To co dzieje się później nie podlega ocenie przez sąd administracyjny, bowiem jego zadaniem jest przeprowadzenie wyłącznie kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności, o czym już wspomniano.

Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 7, art. 77, art. 136 oraz art. 138 k.p.a. wiążąc go z zarzutami naruszenia art. 27 u.p.e.a. i art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z.i wad tytułu wykonawczego w zakresie wskazania podstawy prawnej obowiązku i podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. Tymczasem kwestia prawidłowości wystawionego tytułu wykonawczego nie stanowi zagadnienia procesowego w ujęciu ustalenia okoliczności faktycznych. Z tego względu przytoczony zarzut był nietrafny.

Skarżąca zarzuciła organowi II instancji naruszenie art. 15 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak rozpoznania zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego i poprzestanie na treści zażalenia. W tym kontekście należy stwierdzić, że [...]PWIS odniósł się do zarzutów podniesionych w zażaleniu jak i do tych podniesionych w zarzucie egzekucyjnym – były one niemalże tożsame. W każdym z tych obszarów [...]PWIS wypowiedział się w zaskarżonym postanowieniu. W szczególności organ II instancji ocenił prawidłowość wystawionego tytułu egzekucyjnego, wskazał na konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec uchylania się przez skarżącą od wykonania obowiązku szczepień, a także odniósł się do kwestii kalendarza szczepień ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Skoro jako treść obowiązku został wskazany przepis art. 17 ust. 1 u.z.z.z., to oczywistym jest, że skarżąca ma obowiązek wykonać wszystkie czynności, które składają się na obowiązkowe szczepienia ochronne.

Odnosząc się do kwestii braku indywidualnego kalendarza szczepień córki skarżącej należy zauważyć, że nie można było go ustalić skoro skarżąca nigdy – do czasu wydania zaskarżonego postanowienia – nie poddała córki badaniom lekarskim. Winę za to ponosi wyłącznie skarżąca. Program Szczepień Ochronnych jest wspólny dla każdej zobowiązanej do szczepienia osoby. Tylko badania lekarskie mogą wskazywać na potrzebę zróżnicowania dawkowania szczepionek w indywidualnym przypadku. W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego czas, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie obowiązku stanowi podstawę do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Poszczególne terminy określone w tymże komunikacie nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanemu prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej jako terminy, których upływ dopiero stanowi o wymagalności omawianego obowiązku. Podzielenie takiego poglądu całkowicie niweczyłoby cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, a więc zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie (wyrok NSA z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 443/20, dostępny w CBOSA). Ponieważ poddanie się badaniom lekarskim jest elementem obowiązku szczepienia skarżąca nie może skutecznie zarzucać organom sanitarnym, że nie ustaliły stanu faktycznego sprawy. To, że badanie kwalifikacyjne ostatecznie odbyło się w dniu 29 grudnia 2022 r. nie ma już żadnego znaczenia dla niniejszej sprawy.

Nie doszło także do naruszenia przepisu art. 7a, art. 77 oraz art. 81a k.p.a. bowiem w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności, które wymagałyby przyjęcia interpretacji korzystnej dla strony. Nie ma braków w ustaleniach faktycznych sprawy, ani tym bardziej braków w rozpoznaniu materiału dowodowego. PPIS oraz [...]PWIS posiadali pełną dokumentację, z której jasno wynika, że skarżąca uchyla się od spełnienia obowiązku zaszczepienia córki. PPIS przez lata występował do lekarza medycyny rodzinnej z zapytaniami, czy skarżąca wybrała lekarza rodzinnego, a także czy M. F. została poddana szczepieniu. Wierzyciel kierował zapytania w dostatecznie dużych odstępach czasu, aby dać jeszcze skarżącej możliwość dobrowolnego wykonania obowiązku szczepienia. Sąd nie dostrzega żadnych wątpliwości w tym zakresie.

Niezasadne są twierdzenia skarżącej, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że uchyla się ona od obowiązku szczepień. Skoro skarżąca nie doprowadziła dziecka na badania lekarskie, a więc nie zaszczepiła dziecka, to jej niestawiennictwo musi być poczytywane jako odmowa zaszczepienia córki. Lekarz medycyny rodzinnej kilkukrotnie informował PPIS, że skarżąca nigdy nie stawiła się z córką w przychodni. Te okoliczności jasno wskazują na odmowę zaszczepienia córki. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w rozległym orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie podkreśla się, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego poprzedzone jest lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia, a odmowa wzięcia udziału w badaniu uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinna być traktowana jako odmowa poddania się temu szczepieniu (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 1681/20, dostępny w CBOSA). Lekarskie badanie kwalifikacyjne, o jakim mowa w 17 ust. 2 u.z.z.z., jest integralnym i niezbędnym elementem procedury przeprowadzania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Ma ono na celu ustalenie czy stan zdrowia osoby pozwala na jej zaszczepienie, a w konsekwencji określenie jaką szczepionką (chodzi tu o nazwę preparatu oraz dawkę) dziecko może być zaszczepione. Badanie to jest nierozerwalnie związane z czynnością techniczną polegającą na wprowadzeniu szczepionki do organizmu człowieka. Tego przepisu nie można więc odczytywać, że badanie to jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Powyższe oznacza, iż egzekwowanie obowiązku szczepień obejmuje także egzekwowanie związanego ze szczepieniem obowiązku poddania się przez dziecko lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. Inaczej rzecz ujmując odmowa poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest tożsama z odmową wykonania szczepienia obowiązkowego (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 812/20, dostępny w CBOSA). Nie można skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego wynikający wyłącznie z faktu niestawiennictwa w podmiocie leczniczym, pomimo wezwań. Konieczność wykonania takiego badania bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia sprawia, iż odmowa wzięcia w nim udziału uniemożliwia wykonanie szczepienia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1118/19, wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2435/17, dostępne w CBOSA).

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że zarzuty skargi okazały się niezasadne, a zaskarżona postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie PPIS odpowiadały prawu.

Dodatkowo Sąd, kierując się przepisem art. 134 § 1 P.p.s.a., rozważył – niezależnie od tego, że skarżąca nie podniosła tej kwestii w skardze – jaki wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy może mieć wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19. W powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 11 u.z.z.z. w związku z § 5 rozporządzenia w zakresie, w jakim terminy wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, określone w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, są ogłaszane przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez Ministra Zdrowia w drodze rozporządzenia. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązujące wskazanych przepisów na okres 6 miesięcy od dnia publikacji wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten zatem wejdzie w życie w dniu 13 listopada 2023 r. W dniu wydania zaskarżonego postanowienia [...]PWIS, a także wyrokowania przez Sąd, wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wywierał więc żadnego skutku prawnego. Z dniem wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny przepisy, których niekonstytucyjność została stwierdzona tracą jedynie domniemanie zgodności z Konstytucją RP – utrata mocy obowiązującej nastąpi dopiero w dniu 13 listopada 2023 r. To, że zgodnie z art. 17 ust. 11 u.z.z.z. konkretyzowanie obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym następuje w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego, nie stanowi złamania konstytucyjnego porządku przepisów powszechnie obowiązujących. Podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest bowiem regulacja ustawowa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 u.z.z.z. (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 3323/20, dostępny w CBOSA).

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym w oparciu o przepis art. 119 pkt 3 P.p.s.a.